Yazı Detayı
07 Aralık 2017 - Perşembe 17:02 Bu yazı 1962 kez okundu
 
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Vakıflar Genel Müdürlüğü her yıl mayıs aynın ikinci haftasında bir konu belirliyor ve o hafta etkinliklerinide bu programa göre yürütüyor. Bu yılki konda Kudüs ve Mescidi Aksa iidi. Minyatür eserleri yapmakla ünlenmiş Erzurumlu sanatçı Doğan Hattatoğlu tarafından yapılan Beyt'ül Haram(Kabe), Mescid-i Nebevi Ve Mescidi Aksa'ını maketlerinin bulunduğu Ulucamide  konuyu anlatmask için kısa bir yazı kaleme aldım. Umarım faydalı olur. Uzak Mescit anlamına gelen Mescidi Aksa olarak anılması Mekekye uzak olmasından kaynaklanmıştır.

 

Kudüs üç kutsal dinin ortak mekanı olup, tarihsel süreçte Beyt-ül makdis veya Beyt-ül mukaddes adı ile uzun asırlar anılmıştır. Binanın inşaatına Hz Davut Aleyhisselam başlamasına karşılık vefat edince Hz. Süleyman Aleyhisselam tarafından  yedi yılda bitirilmiştir. Önce 12 mahalleli şehir inşa etmiş, bilahare "Süleyman Mabedi" diye de anılan  Mescidi Aksa'yı inşa ettirmiştir. Rivayetlere göre Cinlerden tutun Fenikelilere kadar işi bilen insanlar çalışmıştır. Uzaktan bakıldığında altın parçası gibi parlayan görenleri hayran bırakan bu mescide Beyt-ül Makdis adı verilmiştir.

Hz Musa'dan beri içinde Tevrat bulunan "Ahid Sandığı" veya "Tabut-i Sekine'yi" Süleyman Mabedi'nin içine koydular. Bu durum Babilliler tarafından Kudüs'ün alınmasına kadar sürdü. Daha sonra Keyhüsrev Mescidi Aksa'yı tamir ettirdiyse de  M.S 70 yılında Romalılar şehri yok ettiler, ancak Milattan sonra  123 yılında Bizanslılar  Mescidi onarıp adına "İlya" dediler.

Hz İsa bu mekanlarda doğmuş, büyümüş ve İseviliği bu mekanda anlatmaya başlamıştır. Hıristiyanların ilk devirlerde geçen acı olaylarıda bu coğrafyada vukua gelmiştir. Kudüs hem Museviler, hem İseviler için önemlidir.

Müslümanların ilk kıblesi yine Kudüs olmuş, Peygamberimiz Miraç gecesinde Burak adlı bir vasıtayla  buraya gelmiş, bütün peygamberlere burada namaz kıldırmış, Muallak taşı üzerinden Semaya çıkması  bu Mescit de gerçekleşmiştir.

Bu nedenle Peygamberimiz  bir ifadelerinde "yalnız üç mescide ziyaret için gidilir" demekle bunları ifade etmiştir. Mescidi Aksa Hicretin gerçekleşmesinden 16 ay sonra Müslümanların kıblesi olmuş, akabinde "Kabe" için gelen ilahi emirle Müslümanların  yeni kıblesi olmuştur.

638 tarihinde İslam orduları Kudüs'ü Feth etmiş, Hz Ömer gelerek Namaz kılmış, pislikleri temizletmiş, kiliselere dokunulmaması emrini vermiştir. Halifeler, Emeviler, Ababsiler, Memlükler ve Osmanlılar Mescidi Aksa'nın her şeyi ile ilgilenmiş, 1917 yılına kadar bu gelenek devam etmiştir.

Muaviye bin Ebi Süfyan, Abdulmelik Bin Mervan, Ömer İbn Abdulaziz Mescidi Aksa'yı ziyaret etmiş, Halife Abdulmelik Bin Mervan Mescidi Aksa'nın yanına Kubbetüs Sahra'yı yaptırmıştı. Zelzeleler sonucu tahrip olan Mescidi Aksa'yı Emevi Halifesi El Velid bugünkü haline benzeyen şekliyle yaptırmış, Abbasiler de bakım ve tamirlere devam etmişlerdi.

Mescidin kıble karşısındaki kuzey tarafında 15 kapı vardır. Orta kapı altın kaplı olan tunçtan yapılmış, yanlarında yedi ve on kapı daha vardır. Son cemaat yerinde revaklarında bulunduğu  Mescid 280 mermer sütuna dayanan revakların taşıdığı bir dam ile örtülüdür.

Kubbet-üs Sahra Mescidi veya Ömer Mescidi kıble tarafında  olup yön belirtmeleriyle maruftur.

1099 yılında haçlılar yıktılar kiliseye çevirdiler, haç astılar,  Selahaddin-i Eyyubi 1187 tarihinde tekrar şehri geri alarak  haçları ortadan kaldırıp sski haline getirmiş, bir de mihrap yaptırmıştı. Mihrabın iki yanında pencereler açılmış, ilerleyen yıllar bir tahta minare ilave edilmişti.

Bu sürede pek çok alimin yetişmesi sağlanmış, en son tamiri  Osmanlılar yaptırmıştı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim Kudüsü Feth edince 12.000 şamdan yaktırmış, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mescidi Aksa ve Kubbetüs sahra yeniden tamir ve tezyin edilmişti.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 1917 yılında İngiliz askerleri ve kumandanları General Allanbey Kudüs düşünce doğruca Selahattin Eyyubi'nin mezarına girmiş, saygısızca mezarı tekmelemiş, tehditler savurmuştu. Halbuki bu olayda sözde müttefikimiz olan Almanlar'da tüm Hıristiyanlar gibi bayram yapmıştı.

1917 yılında Kudüs'ün kaderi belirlenmiş, 1948 yılında kurulan İsrail devletinin bir bölümü sınırları içinde kalmış, 1967 Arap-İsrail savaşında  Yahudiler Mescidi Aksanın tamamını işgal etmiştir. 1969 yılında Avusturyalı fanatik Yahudi tarafından Mihrap tarafı yakılmıştır. Bugün ise Mescidi Aksa kaderine terk edilmiş bir vaziyettedir.

Zeytin dağı tarafında 72 sahabe kabri yanında dönemimin mimar ve mühendislerinin ve Müslümanların kabirleri bulunmaktadır. Tevbe kapısının olduğu yerde Hz. Davud'un (As) tevbesi kabul edilmiş olduğu rivayetler arasındadır. Surlar Kanuni döneminde Lala Mustafa Paşa Tarafından Memlük mimarı Muhammed Çelebi El Nakakş'a yaptırılmıştır. 4 Kilometredir. Gavanima Minaresi En uzun minaredir. Kaytbay Sebili gerçek sebil olup asırlarca hizmet vermiştir.Memlük Sultanı Eşref İnal tarafından yaptırılmış 1453-61 ayrıca Kadı Burhanettin yaz minberi bulunmaktadır. Kubbetüs sahra 144 dönüm üzerine kuruludur. Bunların dışında,  Zincir Kubbesi, Miraç Kubbesi, Ruhlar Kubbesi, Hızır Kubbesi, Nahiv Kubbesi, Ahmet Paşa Medresesi, Nebi Mihrabı ve Mescid aksa avlusu bulunmaktadır. Miraç kubbesi peygamberimizin göğe yükseldiği yerde, Nebi Kubbesi Peygamberlere namaz kıldırdığı yerde, Burak Mescidi miraç yolculuğunda Burak'ın bağlandığı yerde,  Zincir mescidi ise 685'lerde Halife Mervan tarafından yaptırılmıştı.

Muallak kayası veya taşı olarak bilinen taş ta burada bulunmakta olup Kubbetüs Sahra 691 yılında Halife Abdulmelik İbn Mervan tarafından yaptırılmıştır. 1992 yılında Ürdün kralı tarafından altın kaplatılmıştır. Yine Aksa Cami 705 yılında yaptırılmıştır.

 
Etiketler: Kudüs, ve, Mescid-i, Aksa'nın, Kısa, Tarihçesi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
53 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
327 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
139 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
149 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
162 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
210 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
254 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
345 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
225 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
319 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
329 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
272 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
533 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
363 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
350 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
315 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
299 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
328 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
498 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
426 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
374 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
340 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
549 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
459 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
450 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
431 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
466 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
376 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
541 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
381 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
555 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
538 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
428 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
939 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
531 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
666 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
718 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
549 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
450 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
625 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
642 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
739 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
540 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
579 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
550 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
756 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
565 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
845 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
765 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
686 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1082 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
730 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
652 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
700 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
759 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
654 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
655 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
704 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1276 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
668 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
875 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
953 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
814 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
719 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
807 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
764 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
739 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
836 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
792 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
832 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
873 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
906 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
863 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
823 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
878 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1096 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1330 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1146 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1025 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1107 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1747 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1049 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1636 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1374 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1149 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1255 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1548 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1548 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1179 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1464 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1271 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1320 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1865 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1686 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1659 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1317 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1581 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1481 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1266 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2064 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1588 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1207 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1472 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1564 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1400 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1693 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1425 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1586 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3164 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2369 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1683 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1764 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1429 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1543 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1781 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1662 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1907 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2566 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1878 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1980 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1807 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1778 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1672 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1826 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1675 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1649 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1631 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2492 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1865 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1797 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2263 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1763 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1804 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1883 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1761 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1803 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1881 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1980 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1912 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1900 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1704 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1868 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2051 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2027 Okunma.
Haber Yazılımı