Yazı Detayı
14 Nisan 2019 - Pazar 23:52 Bu yazı 1165 kez okundu
 
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM

Erzurum.... "Daphan Ovası mercimeğin yuvası.." Evet bu bir slogandı... Bir zamanlar. Çocukluğumun geçtiği 1960-1974 yılları arasında mercimek üretmek köylüler için muhteşem bir değerdi. Daphan Ovasında buğday, çavdar, arpa ve mercimek ekilirdi.

Köylüler bir yıl buğday ektikleri tarlaya ertesi yıl mercimek ekerlerdi. Bu dönüşümlü ekim, arazinin verimini artırır, topraktaki azot bağlayıcı bakterilerin çoğalmasını sağlar,böylece üretim artışının en önemli sebebi olurdu. Nisan ayında karasabanla tohumlar tarlaya ekilir, Temmuz ayında başlayacak hasat mevsimine kadar yağmurların bol olması için dualar edilirdi.

Temmuz ayı gelince mercimekler yetişir, köylüler elleriyle yolacakları mercimek tarlalarının başında kamp kurar, adeta 15- 20 gün olağanüstü zor  şartlarda mercimekler biçilir, horum yapılır, güneş altında kurumaya bırakılır, Ağustos ayı içinde toplanır, kağnı arabalarıyla harmana taşınır, harmana güzelce yayıldıktan sonra  öküzlerin çektiği cem ile (Döven) sürülür , bu işlem sonucunda tığ yapılır, rüzgârın yardımıyla savrulur, saman ve tane'ler bir birinden ayrılır, mercimekler elendikten sonra tec yapılır,  Bursalı tüccarların gelmesi beklenirdi.

Mercimeğin Satılması

Bursalı tüccarlar çuvallarla gelir, mercimeğin büyüklüğüne göre  fiyat verir, anlaşma sağlanınca köylüler ürünlerini tüccara satar ve evde sevincin zirve yaptığına şahit olunurdu. O yıllar bir god(33 kg) tanelerin büyüklüğüne göre 60-66 lira arasında alıcı bulurdu. Yine o yıllarda bir çeyrek altın 22 lira idi. Yani bir god mercimek 3 çeyrek altın alıyordu.

Evin reisi bir kaç gün sonra şehrin yolunu tutar, kış boyunca lazım olan tüm giyecek, yiyecek türü malları alırdı. İlave olarak elektrik o zamanlar henüz köylere ulaşmadığı için bir kaç teneke gaz yağı da alınanlar arasındaydı.

Daphan ovasının mercimeğinin bir güzel özelliği vardı ki asla kurtlanmaz, bozulmazdı. Nemin en az olduğu ortamda ve soğuk iklimde yetişmiş olması bunda etkiliydi.

Tazegül, Karabıyık, Çay, Gökçebük, Başçakmak, Gelinkaya, Alaca, Çiğdemli ve diğer köyler mercimek üretiminde önemli bir yer tutardı.

Üretirken Tüketir Olduk

Bir zamanlar mercimek üretiminde ihtiyacının fazlasını üreten ülkemizde ekim alanları ve üretim miktarı azalınca bugün ihtiyacı olan mercimeği Kanada'dan ithal ederek karşılar duruma düştü. 1980'li yıllarda Türkiye'den götürdüğü mercimeği kendi iklimine uygun hale getiren Kanada bugün dünyanın en büyük mercimek ihracatçısı konumunda. Dünyada tüketilen mercimeğin yaklaşık yüzde 70'ini Kanada karşılıyor. Türkiye'nin 2002'de 500 bin ton olan kırmızı mercimek üretimi 2017'de 370 bin tona gerilerken 65 bin ton olan yeşil mercimek üretimi azalarak 30 bin ton seviyesine indi. 2018 yılı için yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 3 bin lira(kilogramı 3 tl) olarak açıklayan Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, desteklerle birlikte bu rakamın 3.790 TL'yi bulacağını belirtti. Bakan Pakdemirli, bu yılki yeşil mercimek üretiminin tahmini 38 bin ton olacağını kaydederken market raflarında satılan mercimeğin kilosu 10 lirayı geçmiş oldu.

Kanada Türkiye'den Götürdü, Türkiye'nin 10 Katı Kadar Üretiyor

Yeşil mercimek Türkiye'nin genel mercimek üretiminin içinde yaklaşık yüzde 10'luk bir kısmını oluşturuyor. Dünyanın en büyük mercimek üreticisi konumunda olan Kanada, 1970'li yıllarda Türkiye'den götürüp geliştirdiği bu üründe ihracatta lider ülke oldu. Üretimde Kanada'yı Hindistan ve Türkiye izliyor. 2016'da 3.2 milyon ton mercimek üreten Kanada, aynı yıl 365 bin ton rekolte elde eden Türkiye'nin 10 katına yakın ürün elde etti. Genetik çalışmalarla soğuk iklime uygun hale getirilen mercimeğin yüzde 95’i Batı Kanada’da yer alan Saskatchewan Eyaletinde üretiliyor. Kanadalılar tıpkı Türkiye’nin 1980’li yıllarda yaptığı gibi mercimek tüketimini artırmak için tanıtım çalışmaları yapıyor. Mercimekle yapılan ürünler arasında kek ve çeşitli içecekler de var.

Daphan'dan Yeşil Mercimek Kanada'ya Nasıl Gitti

1987 yılında bir İngiliz Profesör Erzurum'a gelir. Ve o günkü adı Deniz Oteli(Erzurum Oteli)ne yerleşir. Tam üç buçuk yıl kalır bu otelde. İngiliz Profesör mercimek yetiştirilen köylerin tamamına gider ve mercimek satın alır. Toprağı inceler. Aldığı mercimekleri Kanada'ya gönderir. O yıllar kimselerin dikkatini çekmez bu olay. Ancak zaman sonra görülür ki Erzurum'dan giden mercimekler Kanada'nın soğuk iklimli bölgelerinde ekilmekte ve üretim gittikçe artmaktadır. Ne gariptir ki Daphan ovasında can dermanı olarak mercimek ekilmezken Kanada Yeşil Mercimek üretiminde dünya lideri olur.

ÇÖZÜM

Türkiye; öncelikle mercimek ekimini gerçekler üzerine koyup teşvik etmeli. Mercimek hasadı elle yapıldığından dolayı zordur. Bu zorluğu mercimek biçen modern araçları geliştirerek köylünün hizmetine sunmalıdır. Üretilen mercimeğin tamamını Toprak Mahsulleri Ofisi  almalı ve parasını ve pirimini de peşin ödemeli, ithal ürün için harcanan para üretici köylüye teşvik adı altında verilmelidir. Kanada bu işi başarırken hangi metodu uygulamışsa Türkiye'de aynı metodu uygulamalıdır. Bu iş öncelikle Tarım ve Orman Bakanlığına düşmektedir.

 
Etiketler: YEŞİL, MERCİMEK, ÜRETİMİ, VE, ÇÖZÜM,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
08 Mayıs 2021
KADİR GECESİ ÖNCESİNDE MUTLAKA BUNLARI YAPIN
109 Okunma.
25 Nisan 2021
İSYAN EDİYORUM
235 Okunma.
23 Nisan 2021
HATIRAMDAKİ 23 NİSAN
79 Okunma.
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
96 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
364 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
160 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
163 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
176 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
225 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
286 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
358 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
254 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
335 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
351 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
304 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
567 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
380 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
375 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
333 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
320 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
370 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
526 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
445 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
398 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
364 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
573 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
480 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
488 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
451 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
487 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
401 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
565 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
398 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
578 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
563 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
453 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
961 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
555 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
683 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
737 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
571 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
478 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
642 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
659 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
755 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
560 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
610 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
574 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
776 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
592 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
866 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
789 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
705 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1111 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
746 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
669 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
725 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
816 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
676 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
676 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
725 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1302 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
693 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
897 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
1003 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
831 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
745 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
827 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
788 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
786 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
874 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
814 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
866 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
896 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
931 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
883 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
845 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
921 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1124 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1355 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1054 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1137 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1769 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1076 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1658 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1393 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1173 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1280 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1565 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1563 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1199 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1511 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1290 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1338 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1897 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1707 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1680 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1335 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1664 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1503 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1283 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2085 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1610 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1229 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1485 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1576 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1421 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1718 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1452 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1606 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3194 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2412 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1703 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1777 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1446 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1560 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1792 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1674 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1922 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2586 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1895 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
2001 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1838 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1794 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1697 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1844 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1693 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1667 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1652 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2520 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1977 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1884 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1819 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2281 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1789 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1814 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1904 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1776 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1819 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1896 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1998 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1943 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1949 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1722 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1884 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2069 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2044 Okunma.
Haber Yazılımı