Yazı Detayı
11 Mayıs 2019 - Cumartesi 00:41 Bu yazı 790 kez okundu
 
Ramazanın eskisi yenisi
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Artık eskisi kadar “nerde o eski ramazanlar” muhabbeti yapılmıyor. Bu ibadetin bizde kendine mahsus bir kültürü var.
Elbette ramazanla ilgili hükümler değişmiyor, fakat kültür değişiyor. Mesela, eskiden devlet büyüklerinin evleri iftar için açık sofraya dönüştürülürmüş. Bugün böyle bir uygulama yok. O zaman da bugünün “iftar çadırı” yok!  
 
Vaktiyle devletliler kendi keselerinden ve kendi hanelerinde iftar verirken, şimdi ekseriya devlet bütçesinden iftar çadırları kuruyor. Bir taraftan iftar yemekleri alabildiğine genişlerken, diğer taraftan gittikçe daralıyor. Bir iki eş dost akraba karşılıklı davetinden öte aile sofralarının dışa açıldığı görülmüyor.  
 
Ramazanı fertler tutuyor. Devlet veya belediyeler değil. Onun sevabı da tutanlara olacak. Kısası, evlerimizi iftar için açmamız işin doğrusu olmalı.  
 
Bu bahsi fazla uzatmayalım, ramazanın gelişi ve gidişi de her şeye rağmen ihtilaf konusu olmaya devam ediyor. “İslâm ülkeleri” bir türlü aynı gün oruca başlayıp, aynı gün bayram edemiyor. Türkiye bu konuda epey çaba sarf etti. Hilâlin görünmesi ile ilgili gözlemler, hesaplar zamanımızda çıplak gözle değil, teknikle yapılmalı, denildi. Bunun pek de kabul görmediği anlaşılıyor. Belki de bu yuvarlak yeryüzünde hilâli aynı gün veya gece görmek mümkün olmuyor. Fakat ihtilafın daha çok bölgemizde ortaya çıkmasına ne demeli? Bir aralar Suudi Arabistan ayrı, Mısır ayrı, Suriye ayrı takvimle ramazana giriyordu. 
 
Biz ramazanın geleceğini takvimden biliyoruz. İlan edilen gün oruç başlıyor. Hilâli çıplak gözle görme kültürü geri plana düştü. İşte eski, fakat hayli eski, dört asır kadar önce bir ramazan başlangıcı var ki, şairlere konu olmuş.  
 
Bağteten sâbit olup gurre firâşında imâm 
 
Hâb içün yatmış iken etdi terâvîhe kıyâm  
 
Lâle devrinin şairi Nedim bakın ne anlatıyor: İmam uyumak için yatmışken, ayın ansızın hilâl şeklinde sabit olmasıyla teravihe kalktı! 
 
Bu elbette “yarın ramazan başlıyor” demektir! 
 
Bunun tarihî bir olay olduğu anlaşılıyor.  
 
Ben Ahmet Refik’in Lâle Devri kitabında rastlamıştım; o da dönemin kaynaklarına atfen yazıyor. Şabanın 26. Cuma günü imiş. Devlet erkânı Ferahabad kasrında eğleniyormuş. 3. Ahmed, meşhur veziri İbrahim Paşa (Damad) ve şeylühislâmdan başlıyarak erkân orada. Müneccimler pazartesi gün dahi hilâlin görülmeyeceği fikrinde. Fakat bir de bakılıyor ki kandiller yakılıyor ve ahali davul dövülerek teravihe davet ediliyor… 
 
Böyle cümbüşlü bir gecede can sıkıcı bir hâl… 
 
***
 
İşin aslını devrin vak’a nüvisi (resmî tarihçisi) Âsım Efendi anlatıyor. Ayasofya baş kayyumu olan iki yüzlü lânet olası mutaassıp Arnavud’un doğru yanlış sözlerini tasdik için gereken bir iki ırgad ile “elhamdülüllahi teala ramazan göründü” yolunda duyurusu, erkek ve çocuklardan oluşan kalabalık güruh ile kadı efendinin huzurunda şehadet etmeleri ile ramazan sabit oldu, diyor… 
 
Bu tam mânasıyla ramazan öncesi keyfeden büyüklerin zevkine limon sıkmak. Nedim’e göre bu durumda ne yapıyor büyükler: 
 
Baş kaldırmadılar öğleye dek uyhudan 
 
Yevm-i şek zevkine hazırlanan ahbâb-ı kirâm 
 
Büyükler, ramazanın başlamayacağını sanıp öğleye kadar uykudan baş kaldırmadılar!  
 
Şiirde “yevm-i şek” tabiri geçiyor. Yani “şüphe günü, tereddüt günü”.  
 
“Ahbab-ı kiram”, halkın gece teravih kılmasına rağmen ramazanın başlangıcı olduğu tesbit edilemeyen gün sayıp öğleye kadar uyumaya devam ediyorlar.  
 
Ramazanın erken ilânı din adamlarının yönetimin zevk ü sefaya dalmasına bir tepkisi olabilir mi? Büyük ihtimalle böyle bir tepki var.  
 
Nitekim Nedim: 
 
Bilemem ben de şâhidde mi takvimde mi  
 
Hele bir kizb var ortada budur sıdk-ı kelâm  
 
“Ben de bilemem ancak sözün doğrusu şu ki, ortada şahitten yahut takvimden kaynaklanan bir yalan var…” 
 
Hayırlı ramazanlar dileği ile… 
09.05.2019-Karar
 
Etiketler: Ramazanın, eskisi, yenisi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
937 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
439 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
348 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
422 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
301 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
350 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
368 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
403 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
510 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
433 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
472 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
547 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
426 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
413 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
507 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
568 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
736 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
560 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
692 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
917 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
629 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
532 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
566 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
937 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
556 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
531 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
646 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
511 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
618 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
598 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
660 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
641 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
631 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
633 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
559 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
761 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
624 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
519 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
597 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
891 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
654 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
607 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
885 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
817 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
680 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
670 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
716 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
586 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
726 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
846 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
707 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
641 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
960 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
766 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
640 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
731 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
741 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
600 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
798 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
672 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
906 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
788 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1192 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
820 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
871 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
910 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
955 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
724 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
959 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
926 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
870 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
901 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1167 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1086 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
942 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1008 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1093 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1090 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1148 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1120 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1105 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1072 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1128 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1174 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1082 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1174 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1124 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1116 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1236 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1109 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1088 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1063 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1279 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2159 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1203 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1270 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1203 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1500 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1381 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1257 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2057 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1528 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1526 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2031 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1622 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1482 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1516 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1398 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1711 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1468 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1474 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1416 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1456 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1459 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2085 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1581 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1720 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2045 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1785 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1925 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1922 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2256 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2318 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1660 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1685 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1405 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1711 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1621 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1666 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1527 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1614 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1659 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1569 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1597 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1457 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1741 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1536 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1772 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1609 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2353 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1760 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1858 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1692 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1797 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1750 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1726 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1901 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1694 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1781 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2044 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1856 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1786 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1841 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1851 Okunma.
Haber Yazılımı