Yazı Detayı
30 Temmuz 2018 - Pazartesi 00:42 Bu yazı 1563 kez okundu
 
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Osmanlıda devlet yönetimine hâkim başlıca güçler şunlardır. Saray, Seyfiye, Kalemiye, ilmiye. Bu gün bunları şöyle sıralayabiliriz. Saray, bürokrasi ve aydınlar. Sarayın devlet yönetimindeki etkisini izaha gerek yok. Seyfiye ve kalemiye, ya doğrudan saray tarafından maaşlı ve ücreti ödenen kişilerden veya bir devlet mülkünün nemasından faydalanan kişilerden oluşur. Kısaca bürokrasi, doğrudan veya dolaylı olarak devlet hazinesinden geçinendir.

Devletin kuruluşundan yükselmesine kadar geçen sürede bunların sayısının artmadığı veya minimum kaldığı, duraklama ve gerilemeyle birlikte sayılarının hızla arttığı görülür.(Koçi Bey Risalesinde bu olay örneklerle anlatılmaktadır)

Tarihçiler tarafından kabul edilen görüşe göre yeniçeri ocağının yozlaşıp bozulması bu artışla başlamıştır. Bu tüm Osmanlı bürokrasisine teşmil edilebilir. 17 asırda devletin kontrol ettiği sahanın artmasına karşılık bu bölgelerdeki azalan otoritesi beraberinde çürümeyi ve çözülüşü de getirmiştir. Kapı kullarının artmasına karşılık kalitede o oranda azalmıştır.

Yükselme döneminde zaferlerin esasını teşkil eden bu güçler, gerileme dönemimde; mağlubiyetlerin baş sebebi olmuştur. İstanbulu fetheden kudret taşra dâhil yüz bin civarında olmasına karşılık, asırlar sonra Ruslarla yapılan savaşta kaybettiklerimizin sayısı bu sayıdan fazladır. Bunun sonucunda zayıflayan yeniçeri ocağının kanlı şekilde ortadan kaldırılması bir dram doğurmuştur. Gerçekte bu dram Osmanlı bürokrasisinin iflasından başka bir şey değildir.

18.asırda meydana gelen bir olayı hatırlatalım. Devletin savaşlar sonucu hazinesi boşalmıştır. Sarayda bulunan altın ve gümüşler eritilip sikke yapılmıştır. Alınan tedbirlere karşılık borçlar bir türlü kapatılamamıştır. Bunun üzerine Padişah eyaletlere mektup yazmış, yardım istemiştir. Alınan cevap, aczin, pişkinliğin, vurdumduymazlığın zirvesidir.

Devletin en zor anında taşra bürokrasisi merkezi yalnız bırakmakla kalmamış, merkezden utanmadan yardım talep etmiştir. Dönemimin Padişahı,halifesi bunun üzerine  “Hezele”, “Müptezele”, "Lemyezele”, "bekle ki Mehdi gele dünya düzele" ifadeleriyle sonuçlanan şiiri yazmıştır. Demekki kapıkulları devletin en zor zamanlarında devleti yalnız bırakacak kadar bencillerdir. Yükseliş anında fazilet timsali olan kudret, düşüş anında acz içinde, fonksiyonlarını yitirmiş, görevlerini yapamaz haline gelmiş ve devletin sırtına kambur olmuşlardır.

Ahmet Cevdet Paşa; Osmanlının son dönemini izah ederken "Kaht-ı Rical" tabirini kullanmış ve çok ciddi bir gerçeğe işaret etmiş, İmparatorluk yıkılırken de hep bu acıyı  milletçe çekmiştik. 

 
Etiketler: OSMANLI, TOPLUMU, VE, BÜROKRASİ, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2021
23 TEMMUZ TÖRENLERİ DAHA GÜZEL OLABİLİRDİ
114 Okunma.
13 Temmuz 2021
İNSAN ERZURUM'DAN NEDEN GÖÇ EDER
386 Okunma.
10 Temmuz 2021
ERZURUM DEYİNCE
159 Okunma.
29 Haziran 2021
ERZURUM'DA HAMAMA GİTMENİNDE KÜLTÜRÜ VARDI
211 Okunma.
14 Haziran 2021
GENÇ KARDEŞLERİME ÖĞÜTLER
235 Okunma.
24 Mayıs 2021
NAHÇİVANA YOLCULUK
247 Okunma.
12 Mayıs 2021
İSRAİL ZULMÜ VE SÖZDE MÜLÜMANLAR
282 Okunma.
08 Mayıs 2021
KADİR GECESİ ÖNCESİNDE MUTLAKA BUNLARI YAPIN
223 Okunma.
25 Nisan 2021
İSYAN EDİYORUM
339 Okunma.
23 Nisan 2021
HATIRAMDAKİ 23 NİSAN
150 Okunma.
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
188 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
506 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
248 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
265 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
259 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
315 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
376 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
438 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
331 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
431 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
503 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
441 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
725 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
488 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
479 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
431 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
407 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
477 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
623 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
550 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
501 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
454 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
672 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
595 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
616 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
549 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
578 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
531 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
674 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
497 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
680 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
694 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
573 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
1130 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
651 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
801 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
841 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
684 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
573 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
732 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
805 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
859 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
681 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
715 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
670 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
885 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
691 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
1004 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
877 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
796 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1243 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
844 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
761 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
817 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
969 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
766 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
797 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
821 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1405 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
787 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
993 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
1132 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
961 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
880 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
923 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
877 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
903 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
1006 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
909 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
995 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
988 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
1058 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
972 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
940 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
1055 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1248 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1462 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1258 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1163 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1247 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1877 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1176 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1746 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1499 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1295 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1410 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1672 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1652 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1289 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1627 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1367 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1441 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
2038 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1793 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1777 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1415 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1776 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1609 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1373 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2168 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1699 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1329 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1666 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1500 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1818 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1601 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1761 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3306 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2519 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1780 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1862 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1548 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1666 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1891 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1770 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
2010 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2689 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1979 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
2091 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1966 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1908 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1825 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1949 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1780 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1755 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1737 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
3056 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
2081 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1977 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1916 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2382 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1877 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1906 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1993 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1858 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1910 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1990 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
2117 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
2048 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
2058 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1813 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1949 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2171 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2124 Okunma.
Haber Yazılımı