Yazı Detayı
12 Mayıs 2018 - Cumartesi 23:38 Bu yazı 1958 kez okundu
 
Nehir türküler!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
“Nehir roman” kavramı malûm, birbirini takip eden ciltlerden, kitaplardan oluşan romanlar dizisi...

“Nehir türküler” TYB’nin 40. yılı dolayısıyla düzenlenen “Edirne’den Mostar’a Kültür Kervanı” yolculuğunda dikkatimi çekti. Zaten “bizim romanlarımız türkülerimizdir” dememiş miydi Yahya Kemal?

Balkanlar denilince ilk hatırlanan nehir Tuna’dır. Kervanımız Tuna’nın hayli güneyinden geçti ve biz onu hiç görmedik...Fakat onun üzerine yakılan türküler hep kulaklarımızdaydı. Ona “akma” diyen türkü de vardı, “Akma Tuna akma ben bir dertliyim”; onun “akmam” dediğini iddia eden diğer bir türkü de: “Tuna nehri akmam diyor!”

Her iki Türkü de hazin bir geri çekiliş hatırası yaşatıyor.

Estergon kalesi (bre dilber aman) su başı hisar

Baykuşlar çağrışır bülbüller susar

Kâfir bayrağını burcuna asar

Akma Tuna akma ben bir dertliyim

Bu ateşle yanar kara bahtlıyım 

Tuna nehri akıp giden zamandır. Zamanı durdurmak, fetih günlerinin neşvesini yaşatmak ve düşmana her şeye rağmen teslim olmamak...

Bir nehirde iki kere yıkanılmaz, bir zaman iki kere yaşanılmaz...Zamanı, yani Tuna’nın akışını Estergon’da, Budin’de, Belgrad’da maalesef durduramadık... Aradan yaklaşık iki asır geçti...

Tuna nehri akmam diyor
Etrafımı yıkmam diyor
Şanı büyük Osman Paşa
Pilevne'den çıkmam diyor

Geçen zaman içinde Tuna ile dostluğumuzu hayli ilerlettik. Güzel hatıraları olan bir geçmiş vardır aramızda ve muhabbet karşılıksız olmamalıdır. O sebeple Tuna nehri, bizim kötü gidişimizi durdurmak istercesine akmaktan vazgeçmektedir. Tuna’nın akmaması, büyük kahraman Osman Paşa’nın canla başla savunduğu Pilevne’den çıkmaması ile eşdeğerdir.

Tuna akmazsa Osman Paşa Pilevne’den çıkmayacaktır. Tuna bu gayri tabii gidişe dur demelidir. Yahut da düşmanın galebesi, bizim o toprakları bırakmamız, Tuna’nın akmaması gibi gerçeğe aykırı bir şeydir. Düşman durdurulmalı, bu coğrafya ile bütünleşmiş insanlar olağan hayatlarını sürdürmelidir.

Tuna “akma” dediğimizde akmaya devam etti. Akmak istemediği, bizden ayrılmak istemediği zaman da aktı...

Görmedin mi ah civan Alişimi Tuna boyunda...

Kara kaşlı, civan Alişimiz Tuna boyunda görünmez oldu...Bir türkü bin roman!

Balkanların ma’kus talihi Pilevne’de tecessüm eder. Olağanüstü bir direnişle çok güçlü düşman ordusunu aylarca durduran Osman Paşa son bir huruç harekatı yapar... Bu sırada ağır yaralanır ve çaresiz şekilde teslim olmak zorunda kalır... Kahramanın teslim oluş levhası, düşmanın bu yüksek vakarlı adama gösterdiği ihtirama rağmen iliklere kadar işleyen bir hüzün resmidir.

Bend bir kere yıkılmıştır...

Balkanlarda müslümanlar azgın bir selin önünde giden kütükler gibi İstanbul’a doğru sürüklenmeye başlar. Çoğu sele kapılır, menziline varamaz; varanlar da perişandır...Zağra müftüsü Hüseyin Raci’nin hatıralarını okumayan ne demek istediğimi anlayamaz.

Bu uğursuz an Rumeli Türkleri tarafından hiçbir zaman unutulmamıştır. Hem nasıl unutulabilir ki? Onlar, mağlubiyetinden zafer çıkaran Osman Paşa’nın kaderine ağlamaya devam etmişlerdir. Bu onların tersine dönmüş talihidir. İşte o zamandan beri bir buçuk asırlık kıyım, kırım ve tehcirler tarihi en mutlu göründükleri anda bile onların sevincini gama tebdil eder. Doğudan bir ses, Bayburtlu Zihni bu hissiyatı ifadede yektadır:

Sümbülü şebboyu gülü har almış
Süleyman tahtını şimdi mar almış
Zevk-i şevk ehlini ah u zar almış
Gama tebdil olmuş ülfetin çağı

Seyahatimiz sırasında Osman Paşa türküsünün veya marşının sürekli fon müziğimiz olduğunu htik. Her suskunluk anında kulaklarımızda onun nağmeleri uğulduyor...Yol arkadaşımız Bosnalı Rahman Ademî, bu derinden gelen ve zihnimizi istila eden müziğin kaynağını şöyle açıkladı:

“Balkanlarda en şenlikle günlerde, düğünlerde bayramlarda eğlencenin en coşkun anında birden Osman Paşa türküsü çalınır...”

Hüzün büyük-küçük, kadın-erkek istisnasız herkesi teslim alır, göz yaşları adeta nehir olur...

Tuna hiç eksilmeyen hüznümüzün ebedî şahididir...

 
Etiketler: Nehir, türküler!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Kasım 2021
“Hayat”ımıza kim kastediyor?
172 Okunma.
05 Kasım 2021
“Hazar Baba, yıldırımlar çakanda!”
188 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-3 Şehirde öncü bir vakıf!
197 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-2 Güne düştüm, güne düştüm!
169 Okunma.
02 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-1 Harput'un Yokuşuna-Fırat’ın Akışına…
187 Okunma.
06 Eylül 2021
Fuat Köprülü’nün, yahut da ilmin 1930’lardeki trajedisi neden yazılmaz?
384 Okunma.
04 Ağustos 2021
Yazı, Yazarlık, Modern Zamanlarda Yazar
341 Okunma.
03 Ağustos 2021
Tesettür, örtünme, başörtüsü…
256 Okunma.
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1581 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
677 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
559 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
660 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
517 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
543 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
637 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
720 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
771 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
682 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
701 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
818 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
632 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
635 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
764 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
880 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
1023 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
794 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
914 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
1138 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
854 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
765 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
815 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
1352 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
811 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
858 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
895 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
790 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
846 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
831 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
848 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
875 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
849 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
889 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
831 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
1003 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
879 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
773 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
806 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
1154 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
848 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
871 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
1128 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
1054 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
958 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
884 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
933 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
855 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
1009 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
1073 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
924 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
853 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1323 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
987 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
880 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
950 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
1020 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
1046 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
823 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
988 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
922 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
1225 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
968 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1466 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
1136 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
1155 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
1255 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1200 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
932 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1265 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
1192 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
1118 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
1113 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1437 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1409 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
1180 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1286 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1311 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1332 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1397 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1333 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1414 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1287 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1352 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1414 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1336 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1508 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1330 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1446 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1458 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1332 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1305 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1266 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1474 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2383 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1406 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1466 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1422 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1754 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1582 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1525 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2255 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1737 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1732 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2267 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1869 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1743 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1856 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1599 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1955 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1800 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1756 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1654 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1691 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1655 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2357 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1820 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2250 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
2010 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
2194 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
2085 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2464 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2533 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1958 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1997 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1648 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1952 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1931 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1882 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1803 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1838 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1977 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1793 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
2012 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1812 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1980 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1743 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
2008 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1851 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2571 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
2009 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
2102 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1912 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
2012 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1995 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1983 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
2142 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1990 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
2013 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2362 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
2161 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
2106 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
2132 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
2095 Okunma.
Haber Yazılımı