Yazı Detayı
13 Ocak 2020 - Pazartesi 15:01 Bu yazı 614 kez okundu
 
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Türkiye’nin son yüzyılda yaşadıkları büyük ölçüde medeniyet ufkunu kaybetmekle ilgili. Osmanlı Devleti’nin son döneminde dahi bir medeniyet ufku arayışı ve telakkisi hissedilebilmektedir.

Bu her zaman şuur haline geçmese de ma’şeri bir arkaplan teşkil etmektedir. Dil ve kültürün bütün unsurları bu ufuk arayışı şuuru içinde ele alınabiliyordu. Farklı kültür unsurlarının iktibası, aktarılması, benimsenmesi veya reddi bu bütünlük içinde daha makul çerçeveler kazanıyordu. İşin içine “zor”un girmesi oyunu bozdu. Kültürel inkılâplar (harf, dil, mûsikî vb.) bu makuliyet zeminini ortadan kaldırdı; kültürel devamlılık tehlikeye girdi. Millilik/millileşme iddiasıyla binlerce yıllık değerlerimizi bir kenara bırakarak bizi “millileştirecek” aktarmacılık ve taklitçilik yolunda yürüdük. Neticede kendi mirasımıza yeterince sahip çıkamadık ve medeniyet iddiamızı sürdüremedik, fakat aktarmak istediğimiz kültür unsurlarını da gerçek anlamda iktisab edemedik.

Son yıllarda Meclis’te yeni hükümetlerin programları okunurken, kültüre ayrılan yerin azlığı bilhassa dikkati çekiyor. Bu adı taşıyan bir bakanlığın mevcudiyeti ve bu bakanlığın faaliyet sahası ile ilgi cümleler kurma mecburiyeti olmasa, belki de kültür konusu hükümetleri bu kadar da ilgilendirmeyecek. Elbette bütün bunlar, kültür konularının önemini, dolayısıyla Kültür Bakanlığı’nın önemini azaltmıyor.

Türkiye’nin bugünkü şartlarında kültürle ilgili olarak geniş çerçeveli bakış açılarının ifade edilmesi ve faaliyetlerle ilgili ayrıntılı cümlelere hükümet programında yer verilmesi neredeyse imkânsız görülüyor. Çünkü dünya siyasetinin sancılı dönüşümü Türkiye’yi birçok ağır mesele ile karşı karşıya bırakıyor. Dolayısıyla, hükümet programlarında öncelikli olarak dış siyaset ve iktisadî konuların ele alınması kaçınılmaz oluyor.

Kültürde ise işin tabiatı icabı her zaman farklı sesler çıkabilir, uzlaşma/anlaşma daha zor sağlanabilir. Hatta, diğer konularda belli ölçüde sağlanmış olan objektiflik, bazı gözleri ihtilaf çıkarmak, muhalefet etmek için kültür alanına çevirmiş olabilir.

Siyasi iktidar-kültürel iktidar

2002’de Türkiye’de siyasî iktidar değişti, fakat bu kültürel iktidarın değiştiği anlamına gelmiyor. Türkiye’de kültürün hâlâ “seçimli” konular arasında yer almadığı kanaatindeyim. Resmî kültürel kurumlaşma Kültür Bakanlığı’ndan başlayarak, Milli Eğitim ve devlet elindeki kitle yayın araçlarına kadar kültür aktarmacılığından ve dayatmacılığından başka bir politika tanımamıştır uzun süre. Kitle yayın araçları devlet elindeyse denetimli bir kültür aktarmacılığı, değilse denetimsiz bir aktarmacılık sözkonusu olmaktadır. Medeniyet ufkunu kaybetmemizin bizi sürüklediği yer burası.

Resmî kültürün toplum üzerindeki denetleyici-yönlendirici baskısının kaldırılması en önce demokratik bir gereklilik olarak kabul edilmelidir. Türkiye’de demokratikleşme siyasî olarak belirli merhaleler kat etmiş olmasına rağmen, kültürel alanda otoriterlik devam etmektedir. Resmî kültürel kurumlaşma tek parti döneminde çizilen çerçevelerden çıkamamıştır bir türlü. Bu yüzden eğitim-iletişim ve kültür alanında tek parti ideolojisi şöyle veya böyle devam ediyor. Bu devam ediştir ki 1950’lerden beri yaşadığımız normalleşme sürecinin kesin bir sonuca varmasını engelliyor. Bu yüzden siyasî iktidarlar birçok konuda etkili kararlar alabiliyorlar, ama mesela eğitim konusunda, kültür konusunda apaçık kötüye gidişe rağmen sonuç verici değişikliğe kalkışamıyorlar. Hiçbir iktidar ekonomide uyguladığı liberalleşmeyi kültür alanına teşmil edemiyor.

Siyasî sistemin demokratikleştirilmesi ve demokratik bir toplum kurulması iddiaları, kültürel seçme, kendi kültürümüzü seçme konusunda engeller ortadan kaldırılmadan temelden yoksun kalacaktır. Kültürel yapılaşmanın otokratikliği sürerken siyasî sistemin gerçek anlamda demokratikleşmesi mümkün olabilir mi?

13.01.2020-Karar

 
Etiketler: Kültürde, asıl, mesele,, medeniyet, ufkunu, kaybetmemek,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
900 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
431 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
341 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
419 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
299 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
345 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
365 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
396 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
507 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
426 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
466 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
543 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
420 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
410 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
493 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
561 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
731 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
557 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
682 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
909 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
623 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
524 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
562 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
933 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
547 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
526 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
638 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
507 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
590 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
657 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
631 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
625 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
626 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
552 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
754 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
620 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
510 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
589 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
883 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
647 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
601 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
876 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
811 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
674 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
665 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
712 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
583 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
721 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
837 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
703 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
633 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
950 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
761 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
636 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
726 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
785 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
733 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
595 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
794 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
666 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
904 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
783 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1189 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
814 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
868 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
905 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
952 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
719 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
953 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
914 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
864 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
889 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1162 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1075 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
935 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1003 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1086 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1081 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1144 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1115 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1097 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1064 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1123 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1169 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1078 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1165 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1119 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1104 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1231 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1106 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1083 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1058 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1272 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2152 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1201 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1265 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1198 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1494 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1378 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1249 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2045 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1523 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1524 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2022 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1614 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1475 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1502 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1393 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1707 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1467 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1464 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1409 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1450 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1456 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2079 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1577 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1707 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2035 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1777 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1920 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1916 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2249 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2310 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1655 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1676 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1401 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1706 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1604 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1664 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1525 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1611 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1653 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1563 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1589 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1448 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1727 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1525 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1769 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1602 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2347 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1753 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1848 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1685 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1794 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1743 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1719 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1893 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1683 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1776 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2030 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1841 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1777 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1835 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1846 Okunma.
Haber Yazılımı