Yazı Detayı
19 Şubat 2018 - Pazartesi 13:48 Bu yazı 1997 kez okundu
 
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Zeytinburnu Belediyesi, büyük bir romancımız olduğu kadar fikirleriyle de önemli tesir uyandıran Kemal Tahir’in vefatının 45. yılında “Bir Aydın Üç Dönem” başlıklı bir sempozyum düzenledi (16-18 Şubat 2018).

Açılış konferansını Türkiye’de Kemal Tahir denilince ilk akla gelen isimlerden Kurtuluş Kayalı verdi. Derli toplu ve kapsamlı bir Kemal Tahir portresi çizdi Kurtuluş Kayalı. Ardından bizim başkanlık yaptığımız “Kemal Tahir’in Hayatı Kişiliği ve Etkileri” başlıklı açılış oturumu vardı. Bu oturumda Kemal Tahir’in notlarını vefatından sonra 15 cilt halinde yayınlayan, Cengiz Yazoğlu “Kemal Tahir’in Dünya Görüşü” başlıklı bildirisini okudu. Cengiz Yazoğlu, yazarın 1950’lerden beri dostu, halen Kemal Tahir Vakfı başkanı. Şahsî tanışıklığı yanında eserlerine de nüfuz ederek yazarın dünya görüşünü ortaya koydu. İkinci konuşmacı Ezel Erverdi idi. Ezel Erverdi, Nureddin Topçu’nun Hareket dergisinin son dönem (1966-1974) naşiri. Derginin yayını sırasında Kemal Tahir’le tanışan, zaman zaman görüşen, böylece zıt görünen kutuplar arasında pek alışılmadık bir ilişki geliştiren Ezel Erverdi fazla bilinmeyen hususlara temas etti.

İstanbul Üniversitesi’nde Sosyoloji profesörü İsmail Coşkun “1960’lı yıllarda Türk Toplum Tarihi tartışmaları ve Kemal Tahir” üzerine konuştu. Oturumun son konuşmacısı bir sinemacı idi: Ercan Kesal. O da “Benim Kemal Tahir’im ve Sinemada Devlet Ana” başlıklı bir konuşma yaptı.

Başlıktaki soruyu sormamızın sebebi, Topçu’nun Anadolu merkezli tarih anlayışı, Osmanlı Devleti ile ilgili ortaya koyduğu görüşler ve Osman Turan’ın Osmanlı Devletini oluşturun tarih derinliğini araştırarak kaleme aldığı Türk Cihan Hakimiyeti Mefkûresi Tarihi kitabı. Bu kitap 1969’da yayınlanmıştı. Topçu’nun devlet görüşleri Yarınki Türkiye (1960) başta olmak üzere, Ahlâk Nizamı (1961), Büyük Fetih (1962) gibi eserlerinde dile getirilmiştir. Bu kitapların ilk basılış tarihleri de 1960’ların başlarıdır. Devlet Ana 1967’de yayınlandı. Nureddin Topçu’yu, Osman Turan’ı ve Kemal Tahir’i okuyanların her üç yazarın kendi müktesabatlarına göre Anadolu merkezli tarih tezi, Osmanlı Devleti ve bu devletin varlık zemini üzerinde hayli müşterek kanaatlere vardıklarını fark etmemeleri mümkün değildir. 

Nureddin Topçu 1909 doğumlu, Kemal Tahir 1910 ve Osman Turan 1914... Aynı ülkede, aynı şehirde (Osman Turan’ın öğretim üyeliğinin ilk zamanları ve siyasetle uğraştığı sıralar Ankara’da bulunması dışında) yaşamış akranlar...Bu üç ismin bir araya geldiği, tanıştığı, konuştuğu ve görüştüğüne dair bir bilgimiz yok. Tabiî Nureddin Topçu ile Osman Turan’ın tanıştıklarını, görüştüklerini tahmin edebiliriz. Hatta Nureddin Topçu ile Osman Turan’ın Dergâh kitabevinin açılışında, 1970’lerde birlikte çekilmiş resimleri var. Birbirlerini okumuş olmaları da muhtemeldir. Asıl sorumuz Kemal Tahir’in bu iki önemli şahsiyeti okuyup okumadığı...Maalesef, bu hususta bir bilgiye sahip değiliz, kütüphanesinde bu iki isme ait eserlerin bulunup bulunmadığını da bilmiyoruz.

Dönem aynı, mevzu ortak ve varılan sonuçlarda müştereklik nisbeti yüksek. Kemal Tahir sürekli okuyarak, araştırarak tarih tezini geliştirdi. Düşüncesinde devlet kavramı, Osman Turan’ın Türk Cihan Hakimiyeti Mefkûresi Tarihi’nde ifade edilen görüşlerle ve Nureddin Topçu’nun 1950’lerden itibaren ortaya koyduğu fikirlerle güçlü bir benzerlik taşıyor.

Kemal Tahir, sonuna kadar kendisini Marksist olarak tanımladı. Fakat, fikirlerinde devlet kavramının tuttuğu yer onu Marks’dan çok Hegel’e yaklaştırıyor. “Kerim devlet” kavramının bu yakınlığı pekiştirdiğini söyleyebiliriz.

Felsefeciler Hegel'in düşünce sistemini spekülatif felsefe sahasında son büyük deneme olarak kabul ediyorlar. Fransız ihtilali sonrası dönemde, devrinin ve tarihin anlamını ifade edebilecek büyük bir düşünce yapısı oluşturmak istemiştir Hegel. Aydınlanma ve Fransız ihtilali, mekanik anlayışları ve parçalayıcı tesirleri ile manevî hayatın cevherini yok etmişlerdir. Hegel, böyle bir dönemde, sarsılan din ve geleneği canlandırmak istemiştir.

Kemal Tahir’in dinî bir saikle hareket ettiği söylenemez, ama metod olarak Hegel’le alâkasını kurmak yanlış olmaz. Aslında Hegel metodda Marks’ın da ustasıdır. Hegel diyalektik medoduyla eşyada zıtlıklar ve zıtlıkların aşılması yoluyla gerçekleşen tekâmüle işaret eder. Diyalektik, zıtlar halinde süren ve gayesi bu zıtların birleşmesi olan varlık ve düşüncenin hareketidir. Ruh zıtlıkta kalamaz, yeni bir birleşme arar ve bu birleşmede daha yüksek bir prensibe ulaşır. Fakat her varılan uzlaşmada, yeniden çözülmesi gereken bir red/inkâr gizlidir. Böylece ruhun diyalektik hareketi, kendini mutlak ruhta buluncaya kadar devam eder.

Devlet kendinden makul, aklî bir varlıktır; objektif düzenin çerçevesidir, düşünen, kendini bilen, bildiğini yapan genel iradenin gerçekliğidir. Devletin konusu, fertlerin menfaatlarını temin etmek değildir: O, gayenin kendisidir. Fert gerçekliğini, hürriyetini, objektifliğini yal­nız devlette bulabilir. Devlet tek tek iradelerin toplamı değil, ilahî bir iradeyi temsil eden, makul, canlı bütüncü bir yapıdır. Fert, yalnız başına, ihtiyaçlarına bağlıdır; bu, onun subjektif tarafıdır. Devlette esas, ferdî irade ile umumî iradenin birleşmesi şeklindeki birliktir...

Nureddin Topçu, Osmanlı Devleti’ni tanımlarken Hegel’e atıfta bulunur. “Eğer Hegel bir müslüman mütefekkiri olsaydı, kendi devlet nazariyesinin en mükemmel tatbikçisi olarak Fatih’le Yavuz’u bulurdu ve tam mânasıyla ilahî iradeyi, insanoğuna ve bahusus devlet reisine hudutsuz mes’uliyet yükleyen İslâm’ın ruhunu arardı”der.[1]

1970’lerde aramızdan ayrılan bu üç önemli ismin devlet merkezli fikirlerinin müşterekliğini ille de birbirlerini okumalarına bağlamak gerekli olmadığı gibi, doğrudan Hegel’den etkilenmeleri ile de açıklamak şart değildir. Arayışları onları benzer fikirleri farklı şekilde ifade etmeye yöneltmiş olmalıdır.

 

 


[1] Nureddin Topçu: Büyük Fetih. İstanbul, 1968 sf. 42

 
Etiketler: Kemal, Tahir,, Nureddin, Topçu, ve, Osman, Turan’ı, okudu, mu?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Kasım 2021
“Hayat”ımıza kim kastediyor?
172 Okunma.
05 Kasım 2021
“Hazar Baba, yıldırımlar çakanda!”
188 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-3 Şehirde öncü bir vakıf!
197 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-2 Güne düştüm, güne düştüm!
169 Okunma.
02 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-1 Harput'un Yokuşuna-Fırat’ın Akışına…
187 Okunma.
06 Eylül 2021
Fuat Köprülü’nün, yahut da ilmin 1930’lardeki trajedisi neden yazılmaz?
384 Okunma.
04 Ağustos 2021
Yazı, Yazarlık, Modern Zamanlarda Yazar
341 Okunma.
03 Ağustos 2021
Tesettür, örtünme, başörtüsü…
256 Okunma.
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1581 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
677 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
559 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
660 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
517 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
543 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
637 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
719 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
771 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
681 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
701 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
818 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
632 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
635 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
764 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
880 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
1023 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
794 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
914 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
1138 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
854 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
764 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
815 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
1352 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
811 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
857 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
895 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
790 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
846 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
831 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
847 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
875 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
849 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
889 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
831 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
1003 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
879 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
773 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
806 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
1154 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
847 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
870 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
1128 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
1054 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
958 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
884 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
933 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
855 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
1009 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
1073 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
924 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
853 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1323 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
987 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
880 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
949 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
1020 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
1046 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
823 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
988 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
922 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
1225 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
968 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1466 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
1136 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
1155 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
1254 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1199 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
932 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1264 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
1192 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
1118 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
1113 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1436 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1409 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
1180 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1286 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1311 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1332 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1397 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1333 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1414 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1287 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1352 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1414 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1336 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1508 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1330 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1445 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1458 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1332 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1305 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1266 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1474 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2383 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1406 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1466 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1422 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1754 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1582 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1525 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2255 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1737 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1732 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2266 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1869 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1743 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1856 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1599 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1955 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1800 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1756 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1654 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1691 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1654 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2357 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1820 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1957 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2250 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
2010 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
2194 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
2085 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2464 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2533 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1958 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1648 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1952 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1931 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1882 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1803 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1838 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1977 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1792 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
2012 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1812 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1980 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1743 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
2008 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1851 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2571 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
2009 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
2102 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1912 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
2012 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1995 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1983 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
2142 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1990 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
2013 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2362 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
2161 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
2106 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
2132 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
2095 Okunma.
Haber Yazılımı