Yazı Detayı
15 Eylül 2020 - Salı 22:58 Bu yazı 455 kez okundu
 
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Çocukluğumda büyüklerimden şunu işittim...! Duydum....! Gördüm...! Uygulamaları hafızamda yer etti. Büyüklerim yerde kağıt gördüklerinde eğilerek alır, edeple katlar sonra köydeki duvarların deliklerine koyar, sakladılar.

Eğer üzerinde Arap harfleriyle yazılı kağıt ise edeple ele alınır, başa götürür, sonra insanların ulaşamayacağı yere düşüremeyeceği bir delikte saklanırdı. Hatta ağlayanlara bile rastladığımı söyleyebilirim.

Kağıt milletimizin hafızasında bu kadar kıymetliydi. Bu kıymet; Kelam-ı Kadim'in yazılmasından ileri geliyordu. Aslında o yıllarda her evde Kuran-ı Kerim yoktu. Olan Kuran-ı Kerimlerde gelin odalarında süslü işlemeli kanaviçe kaplar içinde ve insan boyundan yüksek yerlerde asılırdı. Çünkü Kuran-ı Kerimi hattatlar istinsah eder ve fiyatı 60-70 Reşat altınına satarlardı.

Evlerde daha çok Kıblegâhlar, bazı evlerde Süleyman Çelebi'nin Mevlidi orijinal metni yani eski yazıyla yazılmışları bulunurdu. Yine o yıllarda Nenemin veya nenelerimizin sandıklarının en altında bohçalanmış, bazı Osmanlıca belgeler vardı. Bunların ne olduğunu fazla bilemiyorum ama bir kısmının tapu senedi, bir kısmının askerlik terhis belgesi gibi evraklardı.

Erkekler kollarına "Mülk Suresinin" yazılı olduğu Pazubant dediğimiz pek çok sure ve ayetleri ile ailenin soy kütüğü gibi yazıların içinde bulunduğu süslü işlemeli kola takılan Hint kumaşına sarılı bir sanat eseri takardı.

Tabi birde ilkokul, ortaokul kitapları okula giden öğrencilerde vardı. 1960'larda kağıtla ilgili bilgilerim bu kadardı.

İnsanlık tarihi boyunca özellikle peygamberlere, nebilere Allah (C.C) tarafından gönderilen yazılı metinler vardı. Bunlara Suhuf ve Kitap deniyordu. İnsanlık ilk yazıyla, ilk kitapla böyle tanışmıştı. Milattan önce 4000 yıllarında Mısır'da yazı papirüslere yazılırken Babil'de Hammurabi kanunları tabletlere yazılmıştı. Yenisey boylarında Orhun kitabeleri taşlara nakşedilmişti.

Kesin nerede  ve ne zaman ortaya çıktığı bilinmese de Çin kağıt üretiminin ilk merkezi gibi görünmektedir. Özellikle Orta Asya ve Hint, ve Mısır'da  üretildiği hakkında bilgilere sahibiz.

Kağıt; ilk dönemlerde kenevir, keten parçaları, selüloz oranı yüksek lifli bitkiler balık ağları ve iplerinin büyük teknelerde su ile karıştırılarak, düzgün liflerden meydana gelen bir selüloz bulamacı elde edilinceye kadar çiğnenip, dövülmesi ile elde edilen bulamacın su ile karıştırılarak tahta kalıplar üzerine gerilen keten bez üzerine dökülerek elde edilmişti.

Bu üretim oldukça zor ve meşakkatlidir. Üretim azdır. Üretim az olunca kağıda herkesin ulaşması mümkün değildir. Bu nedenle okuma ve yazmaya etki eden faktörlerin başında gelmektedir. Mesela Osmanlı devrinde Ankara'da işçi gündeliğinin 10-12 akçe olduğu zaman bir deste Avrupa kağıdı 8 akçe, bir deste islambol kağıdı 4 akçe, 4 deste islambol kağıdı bir koyun fiyatına satılıyor olması bir gerçeği ifade ediyordu.....!

Osmanlıda kullanılan kağıtlar  büyük miktarda Hint Kağıdı, Adil Şahi Kağıdı, Semerkant Kağıdı, Buhara Kağıdı, Bağdadi Kağıt, Dımışki(Şam), Han Balık(Çin) kağıtları kullanılırken 18. yüzyıldan sonra Fransız, Alman ve İngiliz kağıtları piyasaya çıkmış, makineleşmeye bağlı olarak İngiliz kağıtları ucuz olduğundan piyasada en çok satılan olmuştu.

Evliya Çelebi "Piyale Daye Hatun  Caminin" bulunduğu yerde Bizans dönemine ait kağıt değirmeninin varlığından söz ederek buranın II. Beyazıt dönemine kadar varlığını sürdürdüğünü kayda geçmişti. Yine 15. yüzyıl başlarında Amasya'da, 1586-87 Şeriye Defterlerindeki kayıtlara göre Bursa'da kağıthanenin varlığı  konuyla ilgili malumat vermekteydi.

Osmanlıda uzun süre kağıt üretiminin olmadığı ancak Pamukkale'de bir kağıt değirmeninde kağıt üretildiği, Matbaanın Osmanlıya gelmesiyle birlikte İbrahim Müteferrika tarafından 1741 yılında Yalova'da ilk kağıt fabrikasını kurmuş, ustaları Polonya'dan getirmişti. Üretilen kağıt ihtiyacı karşılayamadığından önceleri doğudan alınan kağıt 1800'lerden sonra Fransa, Almanya gibi batıdan alınırken İzmir'de kağıt fabrikası kurulmuş fakat fiyatlara dayanamayınca kapanmış,  İngiltere'de kağıt üretiminin artmasıyla birlikte piyasaya büyük ölçüde İngilizler hakim olmuştu. Birinci Dünya Savaşı ve akabinde başlayan Kurtuluş Savaşı yıllarında kullanılan kağıt yurt dışından ithal edilmişti.

1922 yılında yurt dışına gönderilen Mehmet Ali Kağıtçının  1925 yılında mühendis olup geri dönmesiyle kağıt üretimi konusunda çalışmalar başlamış, ilk kağıt fabrikasının temelleri 16 Ağustos 1934 yılında İzmitte atılmış 1936 yılında üretime başlamıştı. 1944 yılında ikinci bir kağıt fabrikası üretime başlarken 1955 yılında üçüncü fabrika, 1970 Giresun Aksu, Zonguldak Çaycuma, 1971 yılnda Dalaman, 1979 yılında Afyon, 1981 yılında Balıkesir, 1984 yılında Akdeniz ve Kastamonu  fabrikaları üretime başlamış, ülkenin kağıt ihtiyacı iç imkânlardan karşılanır olmuştu.

Kağıt üretimi zamanla artmış, 2000 yılında 454.784 ton, 2001 yılnda 331.511 ton, 2002 yılında 268.289 ton ve 2003 yılında büüüüyük düşüş yaşanmış ve 91.289 ton kağıt üretilmişti. Sonra yok...!

1988 yılında çıkarılan bir kanunla Kağıt Fabrikaları özeleştirme kapsamına alınmış, fabrikaların satışları 2003-2005 yılları arasında tamamlanmış, ülkede özel sektöre ait çok az sayıda küçük çapta kağıt üreten fabrika kalmış, onlarda ihiyaca cevap veremeyince yurt dışından kağıt ithalatı yapılarak 15 yıldır ihtiyaçlar karşılanmaya devam etmektedir.

Kağıt sektörünün idaresi ve üretimini organize etmesi 1954 için kurulan SEKA 2004 yılında hükümetin kararıyla  görevine son verilmiş, böylece 50 yıllık kurum tarihe karışmış, böylece 83 milyonluk bir ülke kağıt ihtiyacında dışa bağımlı hale getirlmişti.

 

 

 

 

 

 
Etiketler: KAĞITÇILIĞIN, TARİHİ, VE, SEKA'NIN, KAPATILMASI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2021
23 TEMMUZ TÖRENLERİ DAHA GÜZEL OLABİLİRDİ
114 Okunma.
13 Temmuz 2021
İNSAN ERZURUM'DAN NEDEN GÖÇ EDER
386 Okunma.
10 Temmuz 2021
ERZURUM DEYİNCE
159 Okunma.
29 Haziran 2021
ERZURUM'DA HAMAMA GİTMENİNDE KÜLTÜRÜ VARDI
212 Okunma.
14 Haziran 2021
GENÇ KARDEŞLERİME ÖĞÜTLER
235 Okunma.
24 Mayıs 2021
NAHÇİVANA YOLCULUK
247 Okunma.
12 Mayıs 2021
İSRAİL ZULMÜ VE SÖZDE MÜLÜMANLAR
282 Okunma.
08 Mayıs 2021
KADİR GECESİ ÖNCESİNDE MUTLAKA BUNLARI YAPIN
223 Okunma.
25 Nisan 2021
İSYAN EDİYORUM
339 Okunma.
23 Nisan 2021
HATIRAMDAKİ 23 NİSAN
150 Okunma.
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
188 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
506 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
248 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
265 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
259 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
316 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
376 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
438 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
331 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
431 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
503 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
441 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
725 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
488 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
480 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
431 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
407 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
477 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
623 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
551 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
501 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
672 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
595 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
616 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
549 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
578 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
532 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
674 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
497 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
680 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
694 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
573 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
1130 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
651 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
802 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
841 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
684 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
573 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
733 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
805 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
859 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
681 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
715 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
670 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
885 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
691 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
1005 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
877 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
796 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1243 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
844 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
761 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
817 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
969 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
766 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
797 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
821 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1405 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
788 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
994 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
1132 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
961 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
880 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
923 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
877 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
903 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
1006 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
909 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
995 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
988 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
1059 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
972 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
940 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
1055 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1248 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1462 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1258 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1163 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1247 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1877 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1176 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1746 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1499 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1296 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1410 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1672 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1653 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1289 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1627 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1367 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1441 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
2038 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1793 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1777 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1415 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1776 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1609 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1373 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2168 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1700 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1331 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1563 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1666 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1501 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1818 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1601 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1761 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3306 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2519 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1780 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1862 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1548 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1666 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1891 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1770 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
2010 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2689 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1979 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
2091 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1966 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1908 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1825 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1949 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1781 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1756 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1737 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
3056 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
2081 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1978 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1916 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2383 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1877 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1906 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1993 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1858 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1910 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1990 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
2117 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
2048 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
2058 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1813 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1949 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2171 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2124 Okunma.
Haber Yazılımı