Yazı Detayı
15 Nisan 2019 - Pazartesi 19:27 Bu yazı 907 kez okundu
 
İstanbul nasıl kurtulur?
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
İstanbulsuz bir Türkiye mümkün mü? Bu soruya cevap vermek kolay da İstanbul’un son çeyrek asırda aldığı hâl üzerinde düşünmek ve fikir ortaya koymak o kadar kolay değil.
İstanbul’u nüfus üzerinden okursak, son yirmi beş yılda neredeyse üç kat bir artış gözleniyor. 50 bin nüfuslu bir şehir çeyrek asırda üç kat büyürse, bu dahi önemli bir meseledir. 6 Milyon nüfuslu bir şehrin neredeyse üç kat büyümesi ne anlama gelir?
 
Bir şehrin bu kadar hızla büyümesi, şehirle ilgili problemlerin aynı hızla büyümesi demektir. 1980’lerde başlayan hızlı büyüme 1990 başında ciddi sıkıntılar doğurmuştu. Altyapı çökmüş, şehrin temizliği imkânsız hâle gelmiş, susuzluk had safhaya ulaşmıştı. Haftada bir su verilen bir şehir bugünün şehirlisine inandırıcı gelmeyebilir.
 
Nüfusu 16 milyona ulaşmış bir şehir olmasına rağmen bugün İstanbul’da su meselesi yok. Ulaşımda sıkıntı büyük yatırımlarla çözülmeye çalışılmasına rağmen belli ölçüde devam ediyor. Devlet belki de bütün şehirlerimize yapılan yatırımdan fazlasını İstanbul’a yapıyor. Son 6 yılda yapılan, Marmaray (2013) ve 3. Boğaz Köprüsü (2016), Avrasya geçişi (2016) her biri başlı başına muazzam yatırım. Bunlar olmasa idi, İstanbul’un hali nice olurdu?
 
İstanbul’un fizikî büyümesinin aynı zamanda tarihî şehre karşı bir büyüme olduğunu kabullenmek zorundayız. İstanbul’u tarihiliğinden koparmak, tarihini tamamen silmek mümkün değil. Bizans altyapısı üzerinde yükselen Osmanlı İstanbul’u hiçbir zaman şehrin geçmişini inkâr etmedi. Önemli tarihî eserler bir şekilde ayakta tutuldu. Ayasofya bu anlamda Avrupa’nın hâlâ ayakta olan en eski tarihî yapılarından biri. Osmanlı medeniyetinin en görünür hâle geldiği şehir İstanbul’dur. Onunla rekabet edebilecek bir şehir varsa belki Edirne’dir.
 
İstanbul’un bu hızlı büyümesi İstanbulluluk kavramının yeniden tanımlanmasını gerektirecek bir sonuç doğurmuştur. İstanbul’un sorunlarıyla birlikte büyümesi İstanbul’da yaşayanlar tarafından nasıl algılanıyor? Daha doğrusu İstanbul’da yaşayanlar bunun farkında mı? “Ol mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler!” İstanbul’un düşünen kesimleri, sanat ve estetikle iştigal eden kurum ve kişileri bu büyüme konusunda sonuç verici bir çaba içinde olmadılar. Oldularsa da bu belli çerçeveleri aşamadı. Konu neredeyse bütünüyle siyasetin alanında kaldı. Siyaset de bu konuda istişareye gerek görmedi, müşavereye ihtiyaç duymadı, danışmadan kaçındı; büyümeyi her halükârda olumlu bir gelişme olarak kabullendi.
 
İstanbul’da seçim sonuçlarından daha önemli hususun onun geleceği olduğunu düşünenlerdenim.
 
İstanbul’u meseleleriyle büyütmek yerine yaşanabilir bir şehir olarak sınırlamak, hatta belli ölçüde küçültmenin daha doğru bir tercih olacağı görüşündeyim. 20. Asrın başında nüfusları İstanbul’a benzer olan Avrupa’nın belli başlı şehirlerinden Londra ve Paris bir dönem hızlı nüfus artışlarına rağmen 10 milyon sınırında kalmıştır. Hatta Berlin bugün 1930’lardaki nüfusunun altında bir nüfusa sahiptir (3.3 milyon).
 
Bir İstanbul fetişizmi var ve İstanbul’da yaşayanlar bu fetişizmle teselli buluyorlar. Yahya Kemal’in bir aforizması onların hâlâ övünç kaynağı: Ankara’nın İstanbul’a dönüşünü sevmek!
 
Yahya Kemal yaşasaydı, bu söz onun diline persenk olur muydu? Daha doğrudan konuşursak, Yahya Kemal’in hayranlıkla bahsettiği Osmanlı medeniyetinin timsali olan dönülmek istenen şehir ne ölçüde ayakta?
 
Bunu geçen sene sınamak fırsatı elimize geçti. Büyük şairimizin vefatının 50. Yılında Türkiye Yazarlar Birliği onu doğduğu şehirde Üsküp’te anmıştı. 60. Yıldönümünde fikirlerinin ve şiirlerinin ilham kaynağı olan ömrünü tamamladığı İstanbul’da anmak istedi. Böyle bir anma için ilk akla gelen Büyükşehir belediyesidir elbette. Fakat ne Büyükşehir ve daha sonra akla gelebilecek Fatih ve Üsküdar belediyeleri böyle işe talip olmadılar. Buna rağmen “60 Yıl Sonra Yahya Kemal Sempozyumu” İstanbul’da yapıldı.
 
Bu güzel faaliyeti Bahçelievler belediyesi üstlendi. Üç dönem başkanlıktan sonra aday olmayan Osman Develioğlu’na teşekkür borçlu olan biz miyiz sadece? Yahya Kemal yaşarken Bahçelievler diye bir semt var mıydı?
 
Bu çelişkinin üzerinde daha fazla durmayı gerekli görmüyor ve İstanbul’un belediye başkanı adaylarına Yahya Kemal’i, Ahmet Hamdi Tanpınar’ı ve Turgut Canseveri okuma şartı getirilmesi görüşümüzü tekrarlıyoruz!
 
Yahya Kemal Sempozyumu, İstanbul semasında bir hoş sada bıraktı. Türkiye’nin ilim, fikir ve edebiyat birikiminin tezahür ettiği bir zemin oluşturdu. Burada otuz bildirinin tamamından bahsetmek mümkün değil, fakat katılanların isimlerini olsun, hakkı teslim bâbında zikretmek gerekir: Beşir Ayvazoğlu, D. Mehmet Doğan, Prof. Dr. Hacı Ömer Özden, Prof. Dr. Mehmet Vural, Amina Siljak Jesenkoviç, Dursun Gürlek, Dr. İbrahim Demirci, Dr.Cengiz Karataş, Prof. Dr. Süleyman Baki, Mehmet Güneş, Hayriye Ünal, Selçuk Çıkla, Seyhan Murteza İbrahimi, Kadriye Cesur, Ercan Yıldırım, Dr. Lütfi   Şahsuvaroğlu, Asım Öz, Kamil Büyüker, Asım Gültekin, Gülşen Özer, Fatma Gülşen Koçak, Atıf Bedir, Zeynel Beksac, Prof. Dr. Zekeriya İbrahimi,  Kadir Can Dilber, Lütfi Bergen, Leyla Şerif Emin, Prof. Lindita Xhanari Latifi, Mehmet Kurtoğlu, Habil Sağlam.
 
Dikkat edilirse, katılanların neredeyse üçte biri Yahya Kemal’in Rumelili hemşehrileri. Bu tür faaliyetlerin ekseriya kitabı basılmıyor. Yahya Kemal Sempozyumu Kitabı basıldı. Tek kusuru, dijital yayının ve baskının yol açtığı bazı teknik hatalar.
15.04.2019-Karar
 
Etiketler: İstanbul, nasıl, kurtulur?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
937 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
440 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
349 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
423 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
302 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
351 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
369 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
403 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
510 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
434 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
472 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
548 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
426 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
413 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
507 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
568 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
737 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
561 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
692 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
918 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
630 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
533 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
567 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
938 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
557 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
532 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
647 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
512 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
618 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
598 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
661 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
641 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
632 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
633 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
559 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
761 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
624 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
520 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
598 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
891 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
654 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
608 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
885 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
817 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
680 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
671 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
716 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
587 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
726 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
847 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
708 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
641 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
961 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
767 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
641 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
732 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
790 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
742 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
600 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
799 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
673 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
789 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1193 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
821 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
872 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
911 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
956 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
724 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
960 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
927 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
871 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
901 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1168 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1087 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
943 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1009 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1093 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1090 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1149 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1120 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1105 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1072 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1128 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1175 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1082 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1175 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1125 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1116 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1237 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1110 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1089 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1064 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1280 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2159 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1204 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1271 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1204 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1501 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1382 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1257 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2058 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1528 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1527 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2032 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1623 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1482 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1516 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1399 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1712 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1469 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1474 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1417 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1457 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1460 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2085 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1582 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1720 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2046 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1786 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1926 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1922 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2256 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2318 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1661 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1686 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1405 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1711 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1622 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1666 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1528 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1614 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1659 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1570 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1598 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1458 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1742 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1536 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1773 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1609 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2354 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1761 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1859 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1693 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1798 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1750 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1727 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1901 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1694 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1781 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2045 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1856 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1786 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1841 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1852 Okunma.
Haber Yazılımı