Yazı Detayı
04 Kasım 2021 - Perşembe 12:36 Bu yazı 216 kez okundu
 
Elaziz’de üç güneşli gün-2 Güne düştüm, güne düştüm!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 

Ah yine geldi geçti yar geldi geçti
Ah anam bağrımı yar yar deldi geçti
Agam nice şah nice sultan gel ben ölem
Hele kurban tacı tahtı yar yar bıraktı geçti

Harput türkü ile, mûsıkî ile anılan şehirlerimizden… Bu şehir mûsıkîsinin klasik müziğimize yakınlığı tasnifini güçleştiriyor. Klasik mûsıkîmiz bestekârları belli eserler üzerinden yürür. Harput müziği ise neredeyse tamamen anonimdir, fakat o alışılmış tabirle “halk müziği” olarak adlandırılamaz. Yüzlerce yıllık melâlimizi, hüznümüzü yakıcı bir eda ile teyid eder. Bu yitenin, gidenin, kaybolanın, kısacası hasretin mûsıkîsidir. İnsan, hayatın akışında ebedilik karşısında çaresizliğini birçok şekilde ifade eder. Şiir, mûsıkî en güçlü ifade şekilleridir. Tek bir vak’a üzerine yakılan bir türkü veya şarkı bile işte bu hüzn-i umumîyi terennüm eder.

Her defasında Harput’un daha bakımlı hale geldiğini görüyoruz. Camiler, türbeler, diğer kamuya mahsus yapılar onarılmış, onarılıyor. Yollar kaldırım taşları ile biçimlendirilmiş. Hatta birkaç sivil yapı, yani ev de ayağa kaldırılmış.

Ulu Camii yakınında iki asırlık bir konak ihya edilmiş; yani restore edilmiş! Eğimli bir arazide yapılan bina her cephesinden farklı bir güzellikte görünüyor. Kapalı alanın çeşitliliği geniş bir ailenin dört mevsim yaşayabileceği bir mekân ölçüsü veriyor. Bahçe duvarlarını aşan dut, kayısı, kiraz gibi ağaçların görüntüsü, konağın büyüklüğü yanında bahçenin genişliğini de haber veriyor. Bahçe kapısından girmek, ferahlığa, huzura adım atmak gibi bir şey.

1-093.jpg

            Harput Ulucamii ve Harput konağı

Döneminin şehir dekorunu teşkil eden dibekler, değirmen taşları, loğlar/yuvaklar… manzarayı tamamlıyor. Eve dahil olduğunuzda kapalı mekânın insanî nisbetleri ve sıcaklığı sizi sarıp sarmalıyor.

Yine de bir müzedesiniz. Yaşanan-yaşayan bir yerde değil, devrinin eşyaları ile döşenmiş bir müzede. Belki haddinden fazla eşya var, ilave olarak resimler ve ev içinde kullanılan âletler görülüyor. Bu güzel yapıyı bir ev olarak tasavvur etmek için bir sedirine ilişiyoruz. Birden esrarengiz bir şekilde evin hayatına dahil oluyoruz. Mutfağında yemek pişirilen, sofasında, hayatında bulgur çekilen, kahve dövülen, çocukların merdivenlerden hızla inip çıktıkları; büyükler kürsü başında otururken gelinlerin, kızların evin işlerini usuletle yapmaya koyuldukları bir konak hayatı…

2-082.jpg

Harput konağının kürsü başında: İzzetpaşa Vakfı Başkanı Necip İlhan, TYB Başkanı M.Kâzım Arıcan, D. Mehmet Doğan, M. Enes Kala, Mehmet Kurtoğlu, Ali Kılcı

Beni ansızın bu tahayyüle sürükleyen nedir? Müzeyi yaşanan bir eve çevirecek hayallere dalmamın sebebi ne olabilir?

Bu tam da Harput’un havasına, suyuna, tabiatına karışan bir horyat!

Güne düştüm güne düştüm

Gölgeden güne düştüm

Felek evin yıkılsın

Dediğin güne düştüm.

Düşte gör düşte gör

Hayalde gör düşte gör

Dostunu düşmanını

Hele bir de düşte gör.

Horyat/hoyrat denilince önce Kerkük hatıra gelir. Fakat Diyarbekir, Urfa, en çok da Elaziz bu söz ve ses sanatı ile haşır neşirdir. Evin içinde odaları, sofaları, eyvanları canlandıran, bizi evin hayatına dahil eden bu hoyratı TRT Erzurum radyosundan İsmail Bingöl okuyor. Onun türkülerle ilgili kitabını biliyorduk da böyle güzel icralarından haberdar değildik.

Horyat şiir olarak mâni, müzik olarak uzun hava veya maya…

Bir horyat dinlerken asıl mâni yanında ifadeyi içe işleten nidalar, haykırışlar işitirsiniz: Ah, ey, hey, of, vah vah, oy oy, vay vay, aman, anam, nidem elinden, yar yar, zalım elinden, ölem ölem, kurban…

Bizde evin ahalisindenmişiz hissi uyandıran şiir ve müzik kesilince bugüne dönüyoruz. Bu evi Elazığlı bir iş adamı dörtbaşı mamur ihya ettirmiş. Çevresiyle birlikte zaman tünelinden bize Harput’un geçmiş hayatını gösteriyor. İşin içine söz ve ses girince illüzyon tamamlanıyor. Evden ayrılırken, yazımızın başına aldığımız Harput horyatı dilimize takılıyor:

Ah yine geldi geçti yar geldi geçti
Ah anam bağrımı yar yar deldi geçti
Agam nice şah nice sultan gel ben ölem
Hele kurban tacı tahtı yar yar bıraktı geçti…

Asıl mâni siyah harfli kısımdır. Geri kalanlar nidadır, dövünmedir…

Ulu Cami yönündeki bahçe kapısından çıkarken, evin mütemmimi kemerli müşekkel çeşmeden bengisu niyetini birkaç yudum su içiyoruz…Bugünümüzün sonsuzluğuna şükür niyetine!

3-080.jpg

İsmail Bingöl’le Kurşunlu camii çınarı önünde

 
Etiketler: Elaziz’de, üç, güneşli, gün-2, Güne, düştüm,, güne, düştüm!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Kasım 2021
“Hayat”ımıza kim kastediyor?
350 Okunma.
05 Kasım 2021
“Hazar Baba, yıldırımlar çakanda!”
263 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-3 Şehirde öncü bir vakıf!
237 Okunma.
02 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-1 Harput'un Yokuşuna-Fırat’ın Akışına…
230 Okunma.
06 Eylül 2021
Fuat Köprülü’nün, yahut da ilmin 1930’lardeki trajedisi neden yazılmaz?
430 Okunma.
04 Ağustos 2021
Yazı, Yazarlık, Modern Zamanlarda Yazar
388 Okunma.
03 Ağustos 2021
Tesettür, örtünme, başörtüsü…
313 Okunma.
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1678 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
735 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
624 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
717 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
567 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
591 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
723 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
782 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
824 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
751 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
756 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
875 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
686 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
686 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
828 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
943 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
1078 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
856 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
998 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
1201 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
919 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
820 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
877 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
1399 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
872 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
920 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
947 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
853 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
901 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
893 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
895 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
930 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
906 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
945 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
894 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
1057 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
932 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
842 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
856 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
1225 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
901 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
945 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
1182 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
1103 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
1025 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
945 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
986 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
912 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
1086 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
1127 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
980 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
905 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1401 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
1041 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
937 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
1006 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
1090 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
1104 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
871 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
1035 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
1026 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
1307 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
1023 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1517 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
1208 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
1213 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
1336 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1255 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
978 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1342 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
1251 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
1171 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
1170 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1488 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1457 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
1232 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1339 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1359 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1406 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1446 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1388 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1470 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1337 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1406 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1465 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1385 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1603 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1378 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1537 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1509 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1396 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1362 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1316 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1525 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2433 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1453 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1516 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1472 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1812 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1641 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1570 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2307 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1802 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1777 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2315 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1919 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1800 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1915 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1643 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
2007 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1873 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1833 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1707 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1745 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1700 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2413 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1875 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
2009 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2300 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
2065 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
2240 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
2128 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2516 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2594 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
2038 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
2070 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1706 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
2006 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1991 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1940 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1885 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1895 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
2027 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1843 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
2072 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1891 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
2038 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1791 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
2058 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1903 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2627 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
2054 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
2153 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1959 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
2064 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
2056 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
2045 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
2194 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
2048 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
2060 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2448 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
2227 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
2179 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
2190 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
2142 Okunma.
Haber Yazılımı