Yazı Detayı
27 Ekim 2017 - Cuma 21:45 Bu yazı 1776 kez okundu
 
Cumhurıyete giden yol
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

         19. yüzyılda dünya kutuplaşmalara başlarken yükselen devletler, İngiltere, Fransa, Almanya, problemli olanlar; Osmanlı Devleti, Rusya, Avusturya -Macaristan imparatorluğu idi.

         Emperyalist ve sömürgeci olan, deniz aşrı ülkelerin zenginliğini yiyen devletler; hasta adama, yani Osmanlı devletinin topraklarına, zengin petrol kaynaklarına göz dikmişlerdi. Osmanlı coğrafyası İngiliz, Fransız, Alam, Rus casuslarıyla doluydu.

          Pertolel çalışan motorlu araçlar çoğaldıkça petrol gittikçe önem kazanıyor, “bir damla kan, bir damla petrole” eşdeğer tutuluyor, buna en büyük engel olan “Osmanlı Devleti yok edilmeli” fikri ağırlık kazanıyordu. Böylece bütün petrol sahaları, Alman, İngiliz ve Fransızlara kalacaktı.

         Osmanlı geri kalmıştı, parçalanarak pay edilmeliydi. Çünkü petrole giden yol imparatorluğun yo edilmesine bağlıydı        

         Okuma-Yazma:

         Dünyada bunlar olurken, Osmanlı devletinde durum ne idi. Devlet yönetimi sıkıntılıydı. Yönetici sınıf dünyayı kavramaktan uzak, adalet anlayışı kaybolmuş, okuma- yazma oranı düşük hatta kötü, Müslüman ahalide 0.6 civarında idi. Okullar, Medreseler görevlerini yapamıyor, çağa ayak uyduramıyordu. Toplam öğretmen sayısı 3000 civarında olup bunlarında 1500'ü Muallim Mektebi mezunuydu. Geriye kalanlar iptidai, rüştiye, idadi ve medrese çıkışlıydılar. İstanbul aydını; İstanbul’ un dışına çıkmamış, Anadolu’yu tanımıyordu. Onlar, İstanbul’un masalımsı ortamında nutuk çekiyorlardı.

         Duyun-i Umumiye:

         Ekonomik olarak bütün kaynaklarını, Duyunu Umumiye kontrol ediyor, gümrükler, madenler, limanlar,demiryolları, tekel ürünleri yabancıların elindeydi. Kapitülasyonlarla batılılar, milletin sırtına yapışıp, kene gibi kanını emiyordu. Osmanlı maliyesi, kuyumculuk ve sanat erbaplarının ekserisi gayri Müslim idi.

         Sağlık durumu:

         Hastaneler yok denecek seviyedeydi. Toplam 328 doktor ve sayıları çok az olan eczacılar faaliyetlerini sürdürmekte bunlarda genellikle, Ermeni, Rum veya Yahudilerdi. Sağlık adına bir şey yoktu. İlaç ve benzeri gereçler bulunamıyordu.

         Türk'üm Demekten Utanılıyordu:

         Devletin yükünü çeken, Anadolu Türklüğü ise perişandı. Çaresizdi. Asırların verdiği yanlış bilgilere göre "Etrak-ı bi idrak’ti". Cephede kahraman, yönetimde yoktu. Bunun en güzel örneği Ahmet Vefik Paşa’nın Bursa valisiyken bir köye geldiğinde yaşadığı olaydı. Paşa; bir kahveye uğrar. Kahvedekilere kimlerdensiniz şeklindeki soruya karşılık,  aldığı cevaplar ilginçtir. Bir kısmı Ermeni, bir kısmı Rum, diğerleri Yahudi olduğunu söyler. Kenarda yaşlı aksakalı ihtiyar gözüne ilişir. Dede, siz kimlerdensiniz? diye sorar. Dede utangaç tavırla "beyim bende Türküm" der. Paşa sorar, niçin böyle sessiz konuştun der. Cevaben bilmem ki der. Paşa bende Türküm deyince ihtiyar ağlamağa başlar, ya öylemi!  "Türk’ten paşa oluyormuş" diye hayretini belirtir.

           Ordu Komutanları:

           Ordu, meşrutiyetin ilanından sonra zayıflamış, yüzlerce komutan emekli edilmiş sonunda acıklı "Balkan Bozgunu" gelmişti. İstanbul muhacirlerle doluydu.

           1914’lerde ordunun başına Alman komutanlar geçmiş, sonumuzu hazırlamışlardı. Liman Van Sanders, Golç Paşa, Şellendor Paşa, Amiral Souchon gibiler ordumuzu sevk ve idare eder olmuştur.

            Anadolu Parçalanıyor:

            Yokluk, kıtlık, içinde birinci dünya savaşına girilmişti. Osmanlı; Galiçyada, Kafkaslarda, Yemende, Süveyş’te, Çanakkale’de, Kutul Amere’de yiğitçe savaşmış, destanlar yazmıştı. Fakat Almanlar yenilince, Osmanlıda yenik sayılmış, iki milyondan fazla şehit verilmiş, 4-5 milyon kilometre kare toprağını kaybetmiş, perişan bir haldeydi.

           "Talih zebun, düşman kavi, dostun olamadığı" anları yaşıyordu. Anadolu aç ve susuzdu. Tifo, tifüs kol geziyor, yetmezmiş gibi, Ermeni, Pontus ve Rum çeteleri, İngilizler, Fransızlar, Mandacılar, Anadolu’yu parçalama yolunda bir birleriyle yarışıyordu. Tek kelimeyle her şey, Türk milletinin aleyhine işliyordu.

            Bunların geçici olduğuna inanan bir avuç inanmış insan; Gazi Mustafa Kemal'in etrafında toplanarak, emperyalist güçlerle dişe diş bir mücadele verdiler.

           Cumhuriyet Yönetimi Kuruluyor:

           Anadolu yorgundu. Bitkindi. Lakin bağımsız olmaya yeminliydi. Bu ortamda Mustafa Kemal ve arkadaşları Kurtuluş Savaşın'ı başlatmış, Yunan'ı denize dökmüştü. Türk milleti artık millet olma şuuruna ermiş, sosyal, ekonomik ve askeri zorluklar aşılmış, Osmanlı İmparatorluğundan kalan borçlar ödenmeye başlamıştı. Yolu olmayan kasabaya yol, suyu olmayan şehre su götürülüyordu. Tüm bu yokluklar içinde Cumhuriyet kuruldu.

           Yatlarda, Katlarda, Uçaklarda Geçmişi Eleştirmek:

            Bugün kaloriferli dairede oturup, lüks arabalar sürerek, en iyi hastanede tedavi olan, uçakla yolculuk yapan, özel okullarda çocuklarını okutan, Bağdat caddesinde sürat yarışı yapan, lüks yatlarla denizlerde dolaşanlar ne olur 100 yıl öncesine gidin.! O zorlukları hayal edin. Anadolu insanını anlamaya çalışın. 5 kuruşunu, kurtuluş savaşına veren Mehmedi, çocuğu sırtında cepheye mermi taşıyan Ayşe nineyi, İki uçağı alıp orduya bağışlayan Erzurumlu Nafiz Kotan’ı hatırlayın. Ayakkabısız, aç, susuz savaşan Mehmetleri hatırlayın. 14 günde Afyon'dan yürüyerek İzmir’e ulaşan Kahraman Türk askerini hayal edin. O zaman belki Cumhuriyeti anlarsınız. Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının ne kadar zor bir işi başardıklarını anlarsınız. Evet, birazda Cumhuriyetin kuruluşunu düşünün!.

           Ders Çıkarmak:

            Elbette yapılanların hepsi iyi, güzel, doğru şeyler olmayabilir! Bu uğurda canlarda yakılmış, yuvalar yıkılmış olabilir, bize düşen bu olayları doğru anlamaktır.

           Ne olur bir günde rahatınızdan fedakarlık ederek o zor günleri düşünün, okuyun ve hatırlayın.

28 Ekim  2017 /  Erzurum

 

           

                                                                                                                                      

                                                                                       

 

 
Etiketler: Cumhurıyete, giden, yol,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
08 Mayıs 2021
KADİR GECESİ ÖNCESİNDE MUTLAKA BUNLARI YAPIN
109 Okunma.
25 Nisan 2021
İSYAN EDİYORUM
235 Okunma.
23 Nisan 2021
HATIRAMDAKİ 23 NİSAN
79 Okunma.
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
96 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
364 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
159 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
162 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
176 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
224 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
286 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
358 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
254 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
334 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
350 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
303 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
567 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
380 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
374 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
332 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
319 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
369 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
525 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
444 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
397 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
363 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
573 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
480 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
487 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
450 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
487 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
400 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
565 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
398 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
577 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
563 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
452 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
961 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
555 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
682 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
737 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
570 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
478 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
641 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
658 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
754 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
559 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
609 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
573 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
775 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
591 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
865 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
788 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
704 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1111 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
745 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
668 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
724 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
816 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
676 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
676 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
724 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1302 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
692 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
896 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
1002 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
830 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
744 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
826 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
787 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
785 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
873 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
813 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
865 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
895 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
930 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
883 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
843 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
920 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1123 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1354 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1164 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1053 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1136 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1768 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1075 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1657 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1393 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1172 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1279 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1564 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1562 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1198 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1510 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1290 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1337 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1896 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1706 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1680 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1334 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1663 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1503 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1282 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2084 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1609 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1228 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1484 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1576 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1420 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1717 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1451 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1605 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3194 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2411 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1702 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1777 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1446 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1560 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1791 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1674 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1921 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2586 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1895 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
2001 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1837 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1793 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1697 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1843 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1692 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1666 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1651 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2520 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1977 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1883 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1818 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2280 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1788 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1813 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1904 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1818 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1895 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1998 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1942 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1949 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1721 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1883 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2068 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2043 Okunma.
Haber Yazılımı