Yazı Detayı
29 Eylül 2017 - Cuma 20:37 Bu yazı 2079 kez okundu
 
Avara kasnak bir kurum: TDK!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 

“Avara kasnak” deyimi TDK sözlüğünde yok. Ol sebepten açıklamasını bizim Büyük Türkçe Sözlük’ten aktaracağız: “Bir işe yaramayan, bir sonuca ulaşmayan faaliyet.” İşte DilKurumu son yıllarda böyle faaliyetler yapan bir kurum. Mesele para pul meselesi değil, hatta devlet kurumu olup olmamak meselesi de değil.

Paran var, pulun var, binan var, imkânın var, üstüne üstlük devlet kurumusun…Fakat zerre miskal tesirin yok!

Herşeyin vasatı, yetersizi, niteliksizi…Bir dergi çıkarıyorlar, piyasanın sıradan dergileri hizasında. Bu kaynakla, bu imkânla bu dergi ve bundan mutlu olan yöneticiler.

Dil Kurumu’nu kuranlar onu bir “dernek” olarak kurdular. Fakat devlet katında itibarını yüksek tuttular. Cumhurbaşkanı bu Kurumun “koruyucu genel başkanı” idi. CHP iktidardan düşünce DP’ye muhalefet eden kurumlar arasında yer aldı. Buna rağmen devlet, kurumun imla kılavuzunu ve sözlüğünü dolaşımda tuttu. Türkçeyi yıkma faaliyetlerine CHP döneminde olduğu gibi Demokrat Parti döneminde de devam etti. Darbe dönemlerinde el üstünde tutuldu. Bir tek 12 Eylülcüler Dil Kurumu’ndan hazzetmediler. Tarih Kurumu ile birlikte devlet bünyesine aldılar. O gün bugündür Dil Kurumu bir daha eski gücüne ulaşamadı.

Dil devriminin kurumu olan TDK, arapça ve farsçadan geçen kelimelerin tasfiyesini iş edinmişti. Günlük hayatımıza da giren birçok kelime, bilhassa da dinî çağrışımları bulunanlar, bu mantıkla tasfiye edildi. Ders kitaplarından çıkarılan kelimeler bir süre halk arasında kullanılsa bile, yeni okur yazar nesilin sözlüğünden çıktı. Bu işlem hâlâ devam ediyor. Son olarak yapılan müfredat değişikliği sırasında bol miktarda bu tür kelimeler yer alıyor.

Türkçenin asıl meselesi, doğu dilleri ile değildi. Dil Kurumu’nun 1980’den sonra batıdan gelen istilaya karşı tavır geliştirmesi gerekiyordu, bu savsaklandı. Bugün binlerce, on binlerce latince kaynaklı kelime dilimize girdi, önemli bir kısmı da günlük dilimize mal oldu. Hele resmî kurumların, devletin bu yabancı kelimelere itibar etmesi, kanunların, yönetmeliklerin bu kelimeler yerli yersiz kullanılarak yazılması, üniversitelerin türkçeyi boşlayıp yabancı dillere meyletmesi, işi içinden çıkılmaz hâle getirdi.

Bu süre içinde TDK sanki yoktu!

Dil Kurumu’nun bu konularla ilgili fikri olmaz mı? Demek ki yok, varsa da açıklamayı maslahata uygun bulmuyorlar.

Mesela şu beklenirdi: Devlet kurumu olarak devlet metinlerini yabancı kelimelerin istilasına karşı tavır geliştirebilirdi. Meclis, Bakanlıklar, Belediyeler üzerinde bir otorite oluşturabilirdi.

Bunun düşünüldüğü bile şüpheli.

Bu sene Türk Dili Yılı ilan edildi ya, bekledik ki TDK aslanlar gibi kükreyecek, türkçenin mücadelesini yapacak.

Ne yapacak mesela? Milli Eğitim 4. sınıftan itibaren ingilizceye geçti. Bu utanılacak bir uygulama. Dil Kurumu’ndan ses yok!

Bu kararı duyduğu an kurum başkanının koltuğundan fırlayıp Milli Eğitim Bakanlığı önünde Türkçe nöbetine durması gerekirdi!

Milli Eğitim Bakanlığı çocuklarımıza artık en uydurma türkçe ile batı diller ikarması binr dille kitap yazdırıyor. TDK bu konuda da bir şey yapmadı. Hangi birini sayalım? Say say bitmez.

Nihayet “bazı yabancı sözcüklere yeni karşılıklar belirlemişler!” Geç de olsa, iyi bir iş diye düşündük.

“Petrol”e “yer yağı” demişler!

Beyler, petrol artık değiştirilmesi güç bir kelime; gülünç olmayın. Ayrıca biz petrol demeden önce “neft” diyorduk. Yine neft derdik. Azeriler başta olmak üzere bütün Türkiler öyle diyor. Onlardan rusçaya da geçmiş. Devlet kurumları petrol yerine neft demeye başlasa idi, çok şey değişirdi. Ayrıca “yer yağı” yeni değil. Ünlü şairimiz Fazıl Hüsnü Dağlarca 1965’te bu isimde bir şiir kitabı yayınladı.

Haberde çok fazla bilgi yok, beş altı kelimeden ibaret. Bunların bir kısmı henüz günlük dilde yaygınlaşmamış. Belki tutturulabilir. Doğalgaz karşılığı “yer gazı” da güzel, fakat bu kadar yaygınlaşmış bir kelimenin yerine nasıl geçebilir?

Bunun bir tek yolu var: Mesela Devlet Doğalgaz Piyasası Kanunu çıkarmış. Bundan sonra devlet “doğalgaz” yerine “yergazı” derse ergeç kelime yerleşir, yoksa muhal!

Ben Dil Kurumu’ndan son zamanlarda dilimize persenk olmuş performans, lansman, kiosk, director… gibi kelimeleri kullanımdan düşürücek bir hareket beklerdim. Bu kelimelerin türkçe karşılıkları var, hatta “kiosk”ün esası türkçe: Köşk!

 
Etiketler: Avara, kasnak, bir, kurum:, TDK!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
06 Eylül 2021
Fuat Köprülü’nün, yahut da ilmin 1930’lardeki trajedisi neden yazılmaz?
306 Okunma.
04 Ağustos 2021
Yazı, Yazarlık, Modern Zamanlarda Yazar
294 Okunma.
03 Ağustos 2021
Tesettür, örtünme, başörtüsü…
200 Okunma.
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1473 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
619 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
523 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
596 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
460 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
496 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
561 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
642 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
726 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
631 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
649 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
755 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
586 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
583 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
711 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
819 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
953 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
748 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
866 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
1090 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
805 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
703 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
758 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
1285 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
744 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
775 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
833 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
719 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
806 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
763 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
815 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
809 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
805 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
846 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
784 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
946 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
801 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
719 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
766 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
1110 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
810 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
791 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
1079 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
1013 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
887 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
845 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
880 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
781 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
955 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
1026 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
877 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
808 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1245 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
943 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
830 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
904 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
970 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
990 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
753 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
947 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
866 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
1138 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
934 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1429 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
1084 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
1101 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
1199 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1158 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
901 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1216 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
1142 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
1059 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
1069 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1396 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1329 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
1109 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1223 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1268 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1283 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1349 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1287 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1369 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1247 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1316 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1376 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1293 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1449 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1290 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1351 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1421 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1287 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1256 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1227 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1437 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2342 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1364 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1424 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1374 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1711 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1542 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1458 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2206 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1681 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1683 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2221 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1821 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1691 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1787 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1566 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1908 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1747 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1699 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1606 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1646 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1607 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2306 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1779 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1894 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2214 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1960 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
2153 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
2052 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2419 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2492 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1917 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1955 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1602 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1901 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1868 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1841 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1748 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1799 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1884 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1752 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1953 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1748 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1944 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1704 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1958 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1785 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2530 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1956 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
2067 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1865 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1966 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1949 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1939 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
2085 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1938 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1983 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2287 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
2116 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
2049 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
2053 Okunma.
Haber Yazılımı