Yazı Detayı
06 Aralık 2019 - Cuma 17:40 Bu yazı 998 kez okundu
 
Antep’te acıkmak...
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 

Antep’te acıkmak mümkün değildir, hele misafirseniz… Bu şehirde bir öğün yemek yemişseniz, en azından üç günlük tokluk hissedersiniz.

Antep yazısına yemekle başlamak bizim için dahi zaruret haline gelmişse varın gerisini hesaplayın! Antep dünyanın gastronomi şehri olmuştur. Bir şehrin böyle anılması ticarî açıdan fevkalade iyidir. Yeme içme temel bir ekonomik saiktir, fakat köklü bir şehrin buna takılıp kalması iyi bir şey midir, o tartışılır.

Şimdi gastronomi (eskiden şikemperverlik derdik) festivalleri yapılıyor. Her halde katılım yüksek seviyededir. Şehrin yeme içme mekânları dikkate alınırsa, iktisadî bir canlılık da sağlıyordur muhakkak. Bu durumda şehre gelen tarih veya arkeoloji meraklıları için ikinci ilgi alanı gastronomidir. Sırf şikemperverlik olsun diye gelenler de olabilir elbette.

Biz şikemperverlik edecek değiliz, Gaziantep mutfağı hakkında konuşacak halimiz yok. Hakkını teslim ederiz o kadar. Tatlısı da iyidir, acısı da; ev yemekleri de yahşidir, kebapları da. Bu itminan bizi Gaziantep sınırlarına girdiğimiz andan itibaren kuşatır ve kendimizi tok hissederiz.

Karın tokluğu mühimdir, temel saiktir beslenme. Doyduktan sonra ancak insanoğlu başka ihtiyaçlarına yönelir. Bilmek ihtiyaçtır, ilim öğrenmek insan için gerekliliktir. Çevresini güzelleştirmek aynı şekilde insanların insanca varlıklarının tezahürüdür.

Mesele şu: Yeme içmede kalırsak, her şeyi bunun etrafında tanzim edersek, insaniyetin alt basamaklarında takılıp kalmak kaçınılmazdır.

Ayıntab, insanlığın en eski ve meşhur yol hikâyesinin bölgedeki önemli duraklarındandır. İnsanlık tarihi yolların tarihi ile başabaştır. Yollar ki şehirlere uğrak vermek için açılmıştır. Her yol sonunda bir limana ulaşır. Oradan yeni bir yol açılır, denizden başka bir limana varılır…Yollar birbirine ulanır, uzar gider. 

Antep kuzey güney, doğu batı istikametinde bir kavşak noktasıdır ve şehrin tarihi bu yüzden hayli eskilere gider. Antep 16. Yüzyılın başından itibaren Osmanlı. Mimarî itibarıyla Selçuklu sonrası Zengi, Eyyübî ve Memlûk havası Osmanlı devri eserlerinde de devam etmiştir.

Ayıntap her ne kadar Haleb’in gölgesinde kalmışsa da kendine mahsus bir ilim, sanat/zenaat ve edebiyat şehridir. Zaman zaman şehre “Küçük Buhara” denilmesinin sebebi çok sayıda medreseye sahip olmasındandır. Şehrin bağ bahçe hayatı, sanat, edebiyat ve mûsıkisi de “küçük Şam” olarak anılmasına yol açar.

Antepte bir Antepli’yi yad etmek için bulunuyorduk. Mütercim Âsım, İslâm dünyasının üç medeniyet yapıcı ve taşıyıcısı dilini (Arapça, Farsça ve Türkçe) mükemmel bilen bir ilim adamı. Elbette dilci olarak yetişmemiş, fakat iki önemli sözlüğü Türkçeye çevirerek dilimize büyük hizmet yapmıştır. Farsçadan çevirdiği Burhan-ı katı ve Arapçadan çevirdiği Kamusül-muhit, tercümeyi aşan, hatta telife varan eserler kategorisindedir. Âsım Efendi, iki zengin dilin kelimelerine karşılık bulurken şehrinin, bölgesinin sözlerini kullanmaktan çekinmemiştir. Düşünelim ki Antep Arapça ile Türkçenin sınır hattında bir şehirdir. Güçlü bir ilim geleneği vardır ve İslâmî ilimler Arapça üzerinden yürür. Buna rağmen şehirde Türkçenin ne kadar güçlü olduğunu Âsım Efendi’nin eserlerinden çıkarabiliriz. Tanpınar, 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi’nde Âsım’ın hizmetini öğüyor ve onun eserleri esas alınarak 19. Yüzyılda yapılacak bir Türkçe sözlüğün dilimizin ve edebiyatımızın gelişiminde oynayabileceği rolün altını çiziyor.

21. yüzyılda iktisadî bakımdan daha da önem kazanmış bir şehirde ciddi bir ilim ve kültür alt yapısı olduğunu nasıl anlarız? Geçmişini ihmal eden şehrin geleceğini inşa ederken büyük bir noksanlık çekeceği açıktır. Noksanlık şimdinin geçerli olan arkeolojik miras ve yeme içme kültürü ile kapatılır. Toplantının Antepli konuşmacılarından birinin gençler arasında yaptığı basit anketten çıkan sonuç: Mütercim Âsım denilince Antep’te bir cadde akla geliyor! Bir de imam hatip ortaokulu varmış, galiba yeni ki, fazla bilen yok.

Neden bir lise olmasın, hatta Üniversite’de bir araştırma merkezi? Gaziantep Üniversitesi değilse de Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde Mütercim Âsım kütüphanesi varmış.

Gaziantep kütüphanece de zengin bir şehir değil. Belediyelerin kütüphane ile kitapla pek ilgilenmedikleri anlaşılıyor. Eğer semt kütüphaneleri olsa idi, birine, hatta en büyüğüne Mütercim Âsım ismi yakışırdı. Kütüphane’den kitaba gidelim: Gaziantep bu büyük evladı hakkında kitap yayınlayarak veya kitaplarını yayınlayarak borcunu eda etmiş olabilir mi?

Gerçi mahiyeti meçhul, bir kitap ismine rastladım, hem de Şehid Kâmil Belediyesi basmış: Dünya Çapında Dil Alimi Mütercim Âsım Efendi. 2001’de basılan kitapla ilgili müellifinin Numan Yazıcı olduğundan başka bilgiye ulaşamadım. Her halde bir “kitapçık”. Mütercim Asımla ilgili bizim bildiğimiz tek kitabı da hemşehrisi Ömür Âsım Aksoy yazmış. Baskı tarihi 1962.

Anlayacağınız Gaziantep’te, kitaba acıktım, kütüphaneye acıktım, kültür ve edebiyat muhitlerine acıktım…

Bu açlığı Antep’te gidermek mümkün görünmedi pek.

3.12.2019 Karar

 
Etiketler: Antep’te, acıkmak...,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Kasım 2021
“Hayat”ımıza kim kastediyor?
611 Okunma.
05 Kasım 2021
“Hazar Baba, yıldırımlar çakanda!”
484 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-3 Şehirde öncü bir vakıf!
387 Okunma.
04 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-2 Güne düştüm, güne düştüm!
348 Okunma.
02 Kasım 2021
Elaziz’de üç güneşli gün-1 Harput'un Yokuşuna-Fırat’ın Akışına…
394 Okunma.
06 Eylül 2021
Fuat Köprülü’nün, yahut da ilmin 1930’lardeki trajedisi neden yazılmaz?
582 Okunma.
04 Ağustos 2021
Yazı, Yazarlık, Modern Zamanlarda Yazar
531 Okunma.
03 Ağustos 2021
Tesettür, örtünme, başörtüsü…
576 Okunma.
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1879 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
903 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
796 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
869 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
735 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
738 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
954 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
956 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
986 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
957 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
961 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
1040 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
833 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
833 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
999 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
1103 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
1241 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
1026 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
1159 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
1403 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
1064 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
967 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
1033 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
1556 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
1043 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
1080 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
1118 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
1016 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
1067 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
1077 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
1046 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
1091 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
1072 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
1103 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
1086 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
1190 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
1105 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
1113 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
1379 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
1040 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
1104 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
1338 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
1257 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
1176 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
1107 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
1143 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
1073 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
1252 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
1278 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
1123 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
1045 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1615 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
1221 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
1104 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
1187 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
1317 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
1282 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
1029 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
1191 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
1169 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
1485 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
1182 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1658 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
1412 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
1374 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
1492 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1417 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
1115 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1514 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
1477 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
1365 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
1325 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1645 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1612 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
1398 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1501 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1511 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1539 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1609 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1533 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1647 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1553 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1579 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1641 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1534 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1816 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1540 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1781 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1681 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1568 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1482 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1459 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1668 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2589 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1578 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1672 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1637 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1981 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1785 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1733 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2425 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1938 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1929 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2467 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
2130 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1969 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
2087 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1818 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
2210 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
2031 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
2031 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1843 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1925 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1848 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2566 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
2073 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
2199 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2468 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
2218 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
2440 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
2270 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2731 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2793 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
2216 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
2386 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1870 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
2211 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
2214 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
2102 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
2029 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
2064 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
2174 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1967 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
2287 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
2118 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
2181 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1973 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
2240 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
2052 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2874 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
2212 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
2322 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
2119 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
2230 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
2235 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
2242 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
2356 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
2197 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
2199 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2609 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
2395 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
2385 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
2444 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
2334 Okunma.
Haber Yazılımı