Yazı Detayı
02 Ağustos 2019 - Cuma 01:24 Bu yazı 644 kez okundu
 
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 

Mevsim yaz, fakat mevsime yaraşır; yani hafif, havadan sudan bahseden yazılar yazılmıyor. Gündem ağır.

Herkes sayfiyede değil elbette, yine de şiddetli yaz sıcakları bunaltıyor ve insanlar sahillere, serin yerlere yöneliyor.

Başlıktaki sorunun cevabını merak eden okuyuculara kendim için söyleyeceğim şu: Çimerlikten yolum geçti! Sabahın erken saatlerinde şöyle bir suya daldım. Bu arada kıyada mevzilenmiş bir saz grubu, keman, klarnet ve darbuka ile oyun havaları çalmaya başlamasın mı? Takım kalabalık, çalanlar olduğu gibi, oynayanlar da var! Bize seyretmek düştü.

“Plajda oyun havası” Tuhaf karşılanır elbette! Yabancı müzik olsa, dans müziği çalsa, kulak patlatanı bile olağan bulunur. Bu arada dans edenler de çıkabilir, yine tuhaf görülmez. “Ama burada da oyun havası olur mu ya!”

Denize girme alışkanlığımız biraz modernleşme tarihimizle iç içe sanki. Deniz hamamlarından bahseden Refik Halit yazılarını her seferinde keyifle okurum. O hem deniz hamamlarını görmüştür, hem “plajları”.

Neden “kumsal” denilmemiştir de “plaj” denilmiştir? Deniz hamamından plaja geçiş bir kültürel değişim hamlesidir. Deniz hamamında üç taraf çevrilmiştir, kadınlar ayrı, erkekler ayrı suya girecek şekilde düzenlenmiştir. Plaj artık deniz hamamı değildir; birlikte denize girilir. Biz hamamlarda ayrılığı sürdürürken, turistler bizim tarihi hamamlara karışık girmeyi tercih ediyor!

Evet, hem de dil devriminin hızlı zamanında kumsal demek yerine plaj tercih edildi. Modernlik bunu gerektirdi. Anlı şanlı Süreyya Paşa, kendi adına plaj tesisi kurdurdu, Maltepe yakınlarına…Bizim Maltepe günlerimizde, Süreyya Plajı istasyonu da vardı, şimdi bilmem var mı?

Gerçi artık “plaj”ın da modası geçti! Artık beach (biiç) devrindeyiz!

“Biiç”le “plaj”ın farkı ne?

Biiç ekseriya paralı denize girilen yerlerdir. Sahiller herkesindir, ama birileri buraları kapatır, birtakım malzemeler korsa iş değişir. Onun çadırını, hasırını, şezlongunu kullanmak zorunda kalırsınız ve de hayli yüklü bir “hamam parası” ödersiniz…

Okuyucuyu merakta bırakmak niyetinde değiliz, ama görünüşte bir türlü çimerliğe gelemedik. Halbuki İlk satırdan itibaren ondan bahsediyoruz!

Azerbaycan’da plaja “çimerlik” deniyormuş!

“Çimmek” bizde mahallî bir kelime olarak yaşıyor. Halis Türkçe, hatta Moğolca ile müşterek. Çommak şeklinde de söylenebilir. Böyle söyleyince çömçe ve çömlekle de bağlantı kurulabilir.

Çimmek, “yıkanmak, suya girmek” demek. Peki bu işin yapıldığı yere çimerlik mi diyoruz? Biz “çimek” veya “çimecek” diyoruz. Plaj için bunlardan birini kullanabilirdik.

Azerbaycan’da plaja çimerlik deniliyor diye Azerileri çok öztürkçeci sanabiliriz. Yok aslında farkımız! Bazen bizden daha öteye geçebiliyorlar. Mesela onların cumhurbaşkanları değil, prezidentleri var! Anayasa yerine konstitüsya diyorlar. Ya “sivilizasya”ya ne demeli, medeniyet varken! Daha birçok Latince, fakat Rusça üzerinden girmiş kelimeleri kullanıyorlar.

Tabiî biraz önce geçen kelimeler resmî dilin kelimeleri. Halk dilinde Türkçe kelimeler daha yaygın. Resmî olarak hatalı bir söz sarf ettim. Azerbaycan’da resmi dil “Azerbaycan dili”! Ülkeye ait bir dil adlandırması! Belli ki Türkçe dememek için böyle yapmışlar. Nitekim merhum Elçibey zamanında “Azerbaycan Türkçesi” idi. Benzeri var mı diye baktım, mesela Avusturya’nın resmî dili Almanca, Avusturalya’nın İngilizce!

Bu Azerbaycan bizim sıkı Türkçecileri bazen soğuk çimdiriyor!

01.08.2019 Karar

 
Etiketler: Yolunuz, çimerlikten, geçti, mi?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
80 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
156 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
192 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
204 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
199 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
268 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
335 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
236 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
223 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
209 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
370 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
515 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
382 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
488 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
722 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
400 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
368 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
364 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
752 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
387 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
329 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
424 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
322 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
442 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
393 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
488 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
452 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
389 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
435 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
372 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
561 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
415 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
291 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
403 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
564 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
474 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
403 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
570 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
622 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
442 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
499 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
535 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
390 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
512 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
532 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
430 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
714 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
586 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
436 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
539 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
574 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
561 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
409 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
611 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
480 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
711 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
598 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1018 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
633 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
660 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
720 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
716 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
537 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
769 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
672 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
667 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
700 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
982 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
846 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
724 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
832 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
896 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
860 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
940 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
949 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
904 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
879 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
880 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
976 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
874 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
946 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
948 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
825 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1055 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
927 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
910 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
878 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1057 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1967 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1030 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1098 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1009 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1314 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1193 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1075 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1849 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1363 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1336 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1815 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1441 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1241 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1254 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1211 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1533 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1296 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1215 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1234 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1231 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1282 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1600 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1367 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1485 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1815 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1399 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1650 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1762 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2064 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2113 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1492 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1508 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1222 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1504 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1303 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1450 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1336 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1429 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1447 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1374 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1365 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1260 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1506 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1330 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1578 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1391 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2174 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1546 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1636 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1512 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1621 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1562 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1554 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1638 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1478 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1541 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1724 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1636 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1547 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1641 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1635 Okunma.
Haber Yazılımı