Yazı Detayı
14 Nisan 2019 - Pazar 23:52 Bu yazı 174 kez okundu
 
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM

Erzurum.... "Daphan Ovası mercimeğin yuvası.." Evet bu bir slogandı... Bir zamanlar. Çocukluğumun geçtiği 1960-1974 yılları arasında mercimek üretmek köylüler için muhteşem bir değerdi. Daphan Ovasında buğday, çavdar, arpa ve mercimek ekilirdi.

Köylüler bir yıl buğday ektikleri tarlaya ertesi yıl mercimek ekerlerdi. Bu dönüşümlü ekim, arazinin verimini artırır, topraktaki azot bağlayıcı bakterilerin çoğalmasını sağlar,böylece üretim artışının en önemli sebebi olurdu. Nisan ayında karasabanla tohumlar tarlaya ekilir, Temmuz ayında başlayacak hasat mevsimine kadar yağmurların bol olması için dualar edilirdi.

Temmuz ayı gelince mercimekler yetişir, köylüler elleriyle yolacakları mercimek tarlalarının başında kamp kurar, adeta 15- 20 gün olağanüstü zor  şartlarda mercimekler biçilir, horum yapılır, güneş altında kurumaya bırakılır, Ağustos ayı içinde toplanır, kağnı arabalarıyla harmana taşınır, harmana güzelce yayıldıktan sonra  öküzlerin çektiği cem ile (Döven) sürülür , bu işlem sonucunda tığ yapılır, rüzgârın yardımıyla savrulur, saman ve tane'ler bir birinden ayrılır, mercimekler elendikten sonra tec yapılır,  Bursalı tüccarların gelmesi beklenirdi.

Mercimeğin Satılması

Bursalı tüccarlar çuvallarla gelir, mercimeğin büyüklüğüne göre  fiyat verir, anlaşma sağlanınca köylüler ürünlerini tüccara satar ve evde sevincin zirve yaptığına şahit olunurdu. O yıllar bir god(33 kg) tanelerin büyüklüğüne göre 60-66 lira arasında alıcı bulurdu. Yine o yıllarda bir çeyrek altın 22 lira idi. Yani bir god mercimek 3 çeyrek altın alıyordu.

Evin reisi bir kaç gün sonra şehrin yolunu tutar, kış boyunca lazım olan tüm giyecek, yiyecek türü malları alırdı. İlave olarak elektrik o zamanlar henüz köylere ulaşmadığı için bir kaç teneke gaz yağı da alınanlar arasındaydı.

Daphan ovasının mercimeğinin bir güzel özelliği vardı ki asla kurtlanmaz, bozulmazdı. Nemin en az olduğu ortamda ve soğuk iklimde yetişmiş olması bunda etkiliydi.

Tazegül, Karabıyık, Çay, Gökçebük, Başçakmak, Gelinkaya, Alaca, Çiğdemli ve diğer köyler mercimek üretiminde önemli bir yer tutardı.

Üretirken Tüketir Olduk

Bir zamanlar mercimek üretiminde ihtiyacının fazlasını üreten ülkemizde ekim alanları ve üretim miktarı azalınca bugün ihtiyacı olan mercimeği Kanada'dan ithal ederek karşılar duruma düştü. 1980'li yıllarda Türkiye'den götürdüğü mercimeği kendi iklimine uygun hale getiren Kanada bugün dünyanın en büyük mercimek ihracatçısı konumunda. Dünyada tüketilen mercimeğin yaklaşık yüzde 70'ini Kanada karşılıyor. Türkiye'nin 2002'de 500 bin ton olan kırmızı mercimek üretimi 2017'de 370 bin tona gerilerken 65 bin ton olan yeşil mercimek üretimi azalarak 30 bin ton seviyesine indi. 2018 yılı için yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 3 bin lira(kilogramı 3 tl) olarak açıklayan Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, desteklerle birlikte bu rakamın 3.790 TL'yi bulacağını belirtti. Bakan Pakdemirli, bu yılki yeşil mercimek üretiminin tahmini 38 bin ton olacağını kaydederken market raflarında satılan mercimeğin kilosu 10 lirayı geçmiş oldu.

Kanada Türkiye'den Götürdü, Türkiye'nin 10 Katı Kadar Üretiyor

Yeşil mercimek Türkiye'nin genel mercimek üretiminin içinde yaklaşık yüzde 10'luk bir kısmını oluşturuyor. Dünyanın en büyük mercimek üreticisi konumunda olan Kanada, 1970'li yıllarda Türkiye'den götürüp geliştirdiği bu üründe ihracatta lider ülke oldu. Üretimde Kanada'yı Hindistan ve Türkiye izliyor. 2016'da 3.2 milyon ton mercimek üreten Kanada, aynı yıl 365 bin ton rekolte elde eden Türkiye'nin 10 katına yakın ürün elde etti. Genetik çalışmalarla soğuk iklime uygun hale getirilen mercimeğin yüzde 95’i Batı Kanada’da yer alan Saskatchewan Eyaletinde üretiliyor. Kanadalılar tıpkı Türkiye’nin 1980’li yıllarda yaptığı gibi mercimek tüketimini artırmak için tanıtım çalışmaları yapıyor. Mercimekle yapılan ürünler arasında kek ve çeşitli içecekler de var.

Daphan'dan Yeşil Mercimek Kanada'ya Nasıl Gitti

1987 yılında bir İngiliz Profesör Erzurum'a gelir. Ve o günkü adı Deniz Oteli(Erzurum Oteli)ne yerleşir. Tam üç buçuk yıl kalır bu otelde. İngiliz Profesör mercimek yetiştirilen köylerin tamamına gider ve mercimek satın alır. Toprağı inceler. Aldığı mercimekleri Kanada'ya gönderir. O yıllar kimselerin dikkatini çekmez bu olay. Ancak zaman sonra görülür ki Erzurum'dan giden mercimekler Kanada'nın soğuk iklimli bölgelerinde ekilmekte ve üretim gittikçe artmaktadır. Ne gariptir ki Daphan ovasında can dermanı olarak mercimek ekilmezken Kanada Yeşil Mercimek üretiminde dünya lideri olur.

ÇÖZÜM

Türkiye; öncelikle mercimek ekimini gerçekler üzerine koyup teşvik etmeli. Mercimek hasadı elle yapıldığından dolayı zordur. Bu zorluğu mercimek biçen modern araçları geliştirerek köylünün hizmetine sunmalıdır. Üretilen mercimeğin tamamını Toprak Mahsulleri Ofisi  almalı ve parasını ve pirimini de peşin ödemeli, ithal ürün için harcanan para üretici köylüye teşvik adı altında verilmelidir. Kanada bu işi başarırken hangi metodu uygulamışsa Türkiye'de aynı metodu uygulamalıdır. Bu iş öncelikle Tarım ve Orman Bakanlığına düşmektedir.

 
Etiketler: YEŞİL, MERCİMEK, ÜRETİMİ, VE, ÇÖZÜM,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
68 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
275 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
240 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
250 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
693 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
309 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
397 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
680 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
476 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
531 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
780 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
860 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
510 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
730 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
587 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
650 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
661 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
933 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
886 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
754 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
817 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
772 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
640 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1228 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
888 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
590 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
762 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
950 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
697 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
940 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
684 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
894 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
1426 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1562 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
820 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1010 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
739 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
928 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1051 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
861 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1240 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1682 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1194 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1283 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
852 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1043 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
985 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1115 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
962 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
952 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
973 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1321 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1138 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1122 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1070 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1548 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1082 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
998 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1075 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1115 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1144 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1175 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1236 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1128 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1155 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1065 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1211 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1286 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1205 Okunma.
Haber Yazılımı