Yazı Detayı
15 Aralık 2019 - Pazar 22:23 Bu yazı 585 kez okundu
 
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Hodak geçmişte köylerde ergenlik çağına gelmiş erkek çocukların ziraat işlerinde babalarının bazı işlerini yapan çocuklara verilen bir isimdi. Okulların tatil olması ile başlayan herk mevsimi ile devam eden tarlaların biçilmesinde aktif görev yapan insanlara denirdi....

Erzurum ovasında iki yıl üst üste ekilen tarlalar bir yıl nadasa bırakılır, ertesi yıl Haziran başlangıcından başlayarak 30-40 gün süreyle imece usulüyle tarlalar herk edilirdi. Genellikle dört çift, beş çift, altı çift öküzden oluşan imece usulüyle tarlalar sürülür, bir yıl sonrasına hazırlık yapılırdı. Köylüler kendi aralarında böylece güç oluştururlardı.

Her bir çift öküz için 10 kilelik tarla herk edilirdi.(40 dönüm) O yaz bende artık hodak olmuştum. Herkte ailemi ben temsil edecektim. İki majgalımız(kotanı tutan kişi) vardı. Dört kişide hodaktık. Majgallar asıl işi üstlenir, kotan adını verdiğimiz (4-5-6 numaralıdırlar) aracı tutar, tarlayı herk ederlerdi.

Çocuklar ise öküzlerin boyunlarındaki boyunduruğa biner, öküzlerin hareketini sağlarlardı. Daha herge başlamadan babalarımız özellikle çarık yapmada usta olan babam manda derisinden bir çift çarık dikti. O yıllar çarık sahibi olmak günümüzde Nevzat Onay ayakkabısı giymek gibiydi. İyi hasıllanmış, manda derisinden yapılmış, çarıkları giyip herge(nadasa bırakılmış tarlanın sürülmesi)başladık.

Sabah ezanlarıyla uykudan uyanmış, gözleri cırbıtlanmış, tüm mahmurluğumuz üzerimizdeyken öküzler önce boyunduruğa samı ve sambağıyla bağlanır, sonra kotanın uzun zincirine sırayla tutuşturulur, hodaklar boyunduruğun üzerine biner, kamçılarla bir anda öküzlerin sırtına vurarak "ho" "hoooooo" diyerek başladığımız sürüm aralıksız üç, dört saat sürer, kuşlukta sürüm işine ara verilir, bir arkadaşımız hayvanları otlatırken, ekipteki majgal ve diğer hodaklar, gav(Humuslu Toprak) çanakta yapılmış, koyun sütünden mayalanmış, yoğurdu önce çalkama yapar, sonra tandırda pişmiş buğday ekmeğini yoğurdun içine doğrayarak yeme faslına geçilir, tahta kaşıklar, yoğurtta yumuşamış ekmekleri mideye indirirken, günün ilk yemeği yenilmiş olurdu.

Bir saatlik moladan sonra tekrar öküzler boyunduruğa koşulur, hodaklar boyunduruğa biner, ho hooooo.....! der ikinci fasıl başlardı. Güneş gök yüzünde yükselirken su ihtiyacımız artmaya başlar, dudaklarımız kurur, içimiz kavrulurdu.
Güneş'in etkisi artınca, giydiğimiz pamuk gibi yumuşak çarıklar, sertleşmeye, ayağımızı sıkmaya başlardı. Geçen zaman içinde öküzler acıkmış, susamış, saat 13.00 civarına gelmişken boyunduruktan açılan öküzler, hodakların ikisi nezaretinde, uzaklığı değişebilen su kaynağına doğru otlatılarak götürülür, diğer hodaklar, köye gider, yemek sırası gelen evden yemekleri alır, hızla, soğutmadan tarlaya geri dönerlerdi.

Sırası gelen ev yaptığı bir güveç yağlı yemeği, pişirdiği bir tepsi su böreğini, tandırda pişirdikleri kete ve buğday ekmeklerini bohçalayıp hodakların sırtına yerleştirir, eline bir bakraç koyun yoğurdunu eline tutuşturur, diğerine ise hodak "küzeye" doldurulmuş soğuk çeşme suyunu sırtına alarak tarlaya geri dönerlerdi. Bütün bunlar olurken tecrübeli majgallar kağnı arabasından oluşturulan çadırın gölgesinde uyuyarak dinlenirdi.

Su içmeye giden hayvanlar, tekrar otlatılarak getirilirken, artık köyden yemekler gelmiş, çadır gölgesinde sofra kurulmuştu. Sofrada kaşıklar havada uçuşurken en büyük payı majgallar yerdi. Yemek faslı bitmiş, küzeden akıtılan buz gibi sudan içilmiş, tekrar sürüm işine başlanmıştı, başlanmasına ama ayaklarımızdaki çarıklarda bir demir gibi ayaklarımızı sıkmaya devam ediyordu.

Hodakların sesleri daphan ovasında yayılırken; maniler, türküler akşama doğru şiddetini artırır, sanki bir müzikal konserin içinde kendimizi bulurduk. Erzurum türküleri yanık sesli yiğitlerin hançeresinden çıkıp semaya yükselirken, sevda çeken delikanlılar, manilerle seslerini yavuklularına ulaştırmaya çalışırdı.

Mani demeye geldim
Kaymak yemeye geldim
Meramım kaymak değil
Yarı görmeye geldim.........! Daha neler neler.

Bir iki tarla öteden

Değirmen başında vurdular beni oy
Vurdular beni oy
Kilimli çarşafa oğul oğul oğul sardılar beni
Kilimli çarşafa oğul oğul oğul sardılar beni
Vurma zalım vurma
Nar danesiyem oy
Nar danesiyem oy
Anamın, babamın oğul oğul oğul bir danesiyem
Anamın, babamın oğul oğul oğul bir danesiyem
Türküsünün nağmeleri kulaklarımıza çınlarken bir başkası
"Kümbetin derede çalı bittimi,
Acep Nevriye'me haber gitti mi...?"
ağıtlarının nakaratları yüreklerde iz bırakırdı.

İkindiden sonra güneşin etkisi geçmiş, çay içme faslına gelmişti. Tezek ateşinde demlenen çaylar, kıtlama şeker eşliğinde yudumlanırken, büyüklerin nasihatleri kulaklarımıza küpe olurdu. Ha demliklerin dışını gören günümüz insanı "a bu da ne" der asla çayı içmezdi ama o çaylar o kadar organikti ki içen bir daha bırakmazdı. Ah o tatlar..... Yok artık. Yok.

Çay faslından sonra tekrar öküzlere ho diyen hodaklar güneşin batışını, boyunduruk üzerinde seyreder, akşamın serinliğinde engin Daphan ovasında esen ılık akşam yelinin ferahlığında birazdan başlayacak uykularını düşünmeye başlardı. Yatsı ezanlarına doğru günün çalışması sonlandırılmış, öküzler boyunduruktan açılmış, majgallardan gündüz uyuyanlar öküzleri gecenin karanlığında otlatmaya götürürlerdi.

Hodaklara gelince kotanın açtığı 40 santim derinlikteki hagosta topraktan kendilerine yatak yapıp, su ile ıslattığımız otları çarıklarımızın içine koyup, topraktan yaptığımız yastığın alt kısmına gömerdik ki sabaha kadar pamuk gibi olsunlar. Ha birde fareler deriyi kemirmeye geldiklerinde duyup çarığımızı koruyalım diye.

Topraktan yaptığımız yastığa başımızı koyup, muhteşem Samanyolu galaksisini, küçük ve büyük ayı yıldızlarını seyre dalıp, kutup yıldızları söylenceleri arasında öyle derin bir uykuya dalardık ki top atılsa duymazdık. Birde Sabah ezanlarıyla hayvanları otlatmaktan gelen majgalımızın bizi uyandırdıklarında uykusuzluğun bütün mahmurluğuyla kalkar, derin uykumuz yerini, yeni bir güne bırakır, tüm yorgunluğumuz bitmiş olarak yeni güne başlardık.

Günler hızla geçer, Cuma günlerini dört gözle bekler, Karasu'yun kenarında otlattığımız öküzler dinlenirken pırıl pırıl, dup duru olan Karasu'yun oluşturduğu küçük göllerde yüzerdik. Bu gün hayal meyal hatırladığım bir ay biter, bu sefer yolumuz orakla biçeceğimiz buğday tarlalarına gelirdi.

Görüntünün olası içeriği: Abdurahman Zeynel, ayakta, ağaç, ayakkabılar, bitki, çim, açık hava ve doğa
Fotoğraf açıklaması yok.
 
Etiketler: SİZ, HİÇ, HODAK, OLDUNUZ, MU?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
141 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
103 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
235 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
136 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
256 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
266 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
185 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
612 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
254 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
402 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
432 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
286 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
227 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
406 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
365 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
467 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
253 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
340 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
328 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
530 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
336 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
502 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
445 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
699 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
507 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
438 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
442 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
465 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
433 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
373 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
396 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
839 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
460 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
643 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
684 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
526 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
453 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
583 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
518 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
487 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
521 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
588 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
597 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
624 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
674 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
642 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
620 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
499 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
777 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1064 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
877 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
804 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
821 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1441 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
832 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1409 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1146 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
914 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1029 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1340 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1337 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
957 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1251 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1076 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1112 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1502 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1465 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1411 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1132 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1298 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1266 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1060 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1832 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1374 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1037 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1249 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1354 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1158 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1470 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1187 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1345 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2675 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2031 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1349 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1516 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1200 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1354 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1538 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1393 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1708 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2231 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1643 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1745 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1595 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1541 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1473 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1600 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1406 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1421 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1422 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2017 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1747 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1640 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1517 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2042 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1566 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1594 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1645 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1561 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1578 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1652 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1754 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1654 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1648 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1495 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1678 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1743 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1805 Okunma.
Haber Yazılımı