Yazı Detayı
27 Aralık 2017 - Çarşamba 18:21 Bu yazı 508 kez okundu
 
Şehit oldular...
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Talih zebun, düşman kavi, dost yok dediler. Uzak diyarlarda Birinci Dünya Savaşının sesleri yaklaşırken Kıyametin başımızda patlayacağını tahmin bile edemediler.

Derken bir sabah ansızın o meşum, o alçak, o acımasız savaşın ortasında kendilerini buldular. Osmanlı orduları; Galiçya'da, Kut'ül Amera'da, Hicazda, Süveyş'te, Kafkaslarda ve Çanakkale'de savaşıp geride bir imparatorluk enkazı bırakarak yok oldular.

Ah ki ne ah... Bir Kafkas cephesi vardı.. Askerler dondular, tifo, tifüs, kolera ve salgın hastalıklardan öldüler.

Erzurum çağlar boyunca  merkez olduğu gibi bu savaşta da merkez olmuştu. Hanlar, sağlam binalar hastaneye dönüştürülmüş, yetersiz kalınca civar yerlerde sahra hastaneleri kurulmuştu.

Şehre 40 kilometre uzakta kuytu bir köy adı gibi insanı da gül kokan Tazegül'dü. Büyük bir merek hızla tamir edilerek hastane yapılmış, gelecek hastalara ev sahipliğine hazırlanmıştı.

Kış başlıyor. Soğuk her yeri kuşatmış, havayı bile kaskatı kesmişti. Savaş bütün cephelerde olanca şiddetiyle sürüyor, Allahuekber dağlarında Soğanlı yaylalarında, Horum düzünde Bardız yaylasında Mehmetçik olağan üstü direniyor, açlık, yokluk, yıkanamamak sonucu perişan oluyor, cephedekiler ya şehit, ya da bit, pire yüzünden hastalanıp geri hatlara gönderiliyordu.

Tazegül köyünün çocukları bayırın başında her şeyden habersiz kışın oyun oynarken uzaktan kafilelerin geldiğini gördüler. Kafileler kızakla, at sırtında veya karlara bata çıka hareket ederek köye yaklaştılar.

Köylüler gelen kafileleri karşılayıp vakit kaybetmeden hastahane bahçesine götürdüler. İçerden çıkan beyaz önlüklü doktorlar hemen: "Bütün elbiselerini çıkarın" dedi....

Köyün genci, yaşlısı olayları dilleri lal, gözleri irileşmiş bir halde izlediler. Askerin çıkarılan elbiseleri islim makinelerinin içine doldurulurken, cetvel şeklindeki tahtalarla askerlerin çıplak derilerini kazıdılar....

Aman Allah'ım bu ne acı veren bir olaydı...! Temizlenen yerlerden kanlar çıkıyor, yere düşen kan damlalarıyla beyaz kırmızıya boyanıyordu. Temizlenen asker içeri alınıyor bu işlem  günlerce, aylarca sürüyordu.

Meğer bir askerlerinin kanını emmiş, kendileri beslenirken, askerlerde tifo hastalığına yakalanıyormuş. Elbiselerin islim makinesine atılma sebebi bitler buhar kazanlarında pişirilerek öldürülüyor, böylece elbiseler bitlerden temizlenmiş oluyordu.

Bir gün sonra köyde geride kalmış, yaşlılarla, çocuklar mezarlıkta mezar kazıyordu. Fakat o da ne..! Bu mezar bildiğimiz cinsten değildi. Büyük bir çukuru andırıyordu. Bir anlam vermemiş olan çocuklar az sonra gerçeği öğreneceklerdi.

O gece ve devamındaki gecelerde, sayıları; on , yirmi  asker şehit oluyor açılan mezarlara toptan konularak koyun koyuna yatırılıp, üzerleri toprakla örtülüyordu.

Aylarca askerler  her gün mezarlığın alt kısmına defnedilmiş, aslında büyük bir şehitlik oluşmuştu. 1916 yılında köy muhacirliğe gitmiş, geride kalanlar, Ermeni mezalimine uğramış, 1918 yılında 180 haneli köyün 135 hanesi Ermeni Çeteciler tarafından yakılmış, 35 kişi şehit edilmiş, 25 kişi esir alınarak  bilinmeyen yerlere götürülmüştü.

Aradan yıllar geçmiş, köyün yolu genişletilirken dozerler bilmeden o kahraman adsız askerlerin kabirlerini yıkmış ve yolu genişletmişlerdi.

Bilenler  bir şey dememiş, yapanlarda aldırış etmemişti. İlgili bilim insanları görünürde yoktu.

İşte o meçhul askerlerin şehit olmaları üzerinden yüz üç yıl geçti. Acaba o kahramanlara bir şehitlik yapabilirmiyiz diye  düşünüp kendime dert edinmekteyim.......

 
Etiketler: Şehit, oldular...,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
361 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
403 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
186 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
252 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
451 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
294 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
526 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
245 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
465 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
873 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1158 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
384 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
567 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
368 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
484 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
557 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
415 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
770 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1225 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
813 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
794 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
466 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
606 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
529 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
572 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
528 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
486 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
786 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
668 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
649 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
592 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1055 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
623 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
537 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
629 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
650 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
680 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
769 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
748 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
681 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
718 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
628 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
749 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
799 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
697 Okunma.
Haber Yazılımı