Yazı Detayı
27 Aralık 2017 - Çarşamba 18:21 Bu yazı 389 kez okundu
 
Şehit oldular...
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Talih zebun, düşman kavi, dost yok dediler. Uzak diyarlarda Birinci Dünya Savaşının sesleri yaklaşırken Kıyametin başımızda patlayacağını tahmin bile edemediler.

Derken bir sabah ansızın o meşum, o alçak, o acımasız savaşın ortasında kendilerini buldular. Osmanlı orduları; Galiçya'da, Kut'ül Amera'da, Hicazda, Süveyş'te, Kafkaslarda ve Çanakkale'de savaşıp geride bir imparatorluk enkazı bırakarak yok oldular.

Ah ki ne ah... Bir Kafkas cephesi vardı.. Askerler dondular, tifo, tifüs, kolera ve salgın hastalıklardan öldüler.

Erzurum çağlar boyunca  merkez olduğu gibi bu savaşta da merkez olmuştu. Hanlar, sağlam binalar hastaneye dönüştürülmüş, yetersiz kalınca civar yerlerde sahra hastaneleri kurulmuştu.

Şehre 40 kilometre uzakta kuytu bir köy adı gibi insanı da gül kokan Tazegül'dü. Büyük bir merek hızla tamir edilerek hastane yapılmış, gelecek hastalara ev sahipliğine hazırlanmıştı.

Kış başlıyor. Soğuk her yeri kuşatmış, havayı bile kaskatı kesmişti. Savaş bütün cephelerde olanca şiddetiyle sürüyor, Allahuekber dağlarında Soğanlı yaylalarında, Horum düzünde Bardız yaylasında Mehmetçik olağan üstü direniyor, açlık, yokluk, yıkanamamak sonucu perişan oluyor, cephedekiler ya şehit, ya da bit, pire yüzünden hastalanıp geri hatlara gönderiliyordu.

Tazegül köyünün çocukları bayırın başında her şeyden habersiz kışın oyun oynarken uzaktan kafilelerin geldiğini gördüler. Kafileler kızakla, at sırtında veya karlara bata çıka hareket ederek köye yaklaştılar.

Köylüler gelen kafileleri karşılayıp vakit kaybetmeden hastahane bahçesine götürdüler. İçerden çıkan beyaz önlüklü doktorlar hemen: "Bütün elbiselerini çıkarın" dedi....

Köyün genci, yaşlısı olayları dilleri lal, gözleri irileşmiş bir halde izlediler. Askerin çıkarılan elbiseleri islim makinelerinin içine doldurulurken, cetvel şeklindeki tahtalarla askerlerin çıplak derilerini kazıdılar....

Aman Allah'ım bu ne acı veren bir olaydı...! Temizlenen yerlerden kanlar çıkıyor, yere düşen kan damlalarıyla beyaz kırmızıya boyanıyordu. Temizlenen asker içeri alınıyor bu işlem  günlerce, aylarca sürüyordu.

Meğer bir askerlerinin kanını emmiş, kendileri beslenirken, askerlerde tifo hastalığına yakalanıyormuş. Elbiselerin islim makinesine atılma sebebi bitler buhar kazanlarında pişirilerek öldürülüyor, böylece elbiseler bitlerden temizlenmiş oluyordu.

Bir gün sonra köyde geride kalmış, yaşlılarla, çocuklar mezarlıkta mezar kazıyordu. Fakat o da ne..! Bu mezar bildiğimiz cinsten değildi. Büyük bir çukuru andırıyordu. Bir anlam vermemiş olan çocuklar az sonra gerçeği öğreneceklerdi.

O gece ve devamındaki gecelerde, sayıları; on , yirmi  asker şehit oluyor açılan mezarlara toptan konularak koyun koyuna yatırılıp, üzerleri toprakla örtülüyordu.

Aylarca askerler  her gün mezarlığın alt kısmına defnedilmiş, aslında büyük bir şehitlik oluşmuştu. 1916 yılında köy muhacirliğe gitmiş, geride kalanlar, Ermeni mezalimine uğramış, 1918 yılında 180 haneli köyün 135 hanesi Ermeni Çeteciler tarafından yakılmış, 35 kişi şehit edilmiş, 25 kişi esir alınarak  bilinmeyen yerlere götürülmüştü.

Aradan yıllar geçmiş, köyün yolu genişletilirken dozerler bilmeden o kahraman adsız askerlerin kabirlerini yıkmış ve yolu genişletmişlerdi.

Bilenler  bir şey dememiş, yapanlarda aldırış etmemişti. İlgili bilim insanları görünürde yoktu.

İşte o meçhul askerlerin şehit olmaları üzerinden yüz üç yıl geçti. Acaba o kahramanlara bir şehitlik yapabilirmiyiz diye  düşünüp kendime dert edinmekteyim.......

 
Etiketler: Şehit, oldular...,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
694 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
234 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
448 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
266 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
342 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
420 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
285 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
640 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1058 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
692 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
657 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
353 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
463 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
402 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
415 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
410 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
374 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
627 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
533 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
537 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
467 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
919 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
503 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
415 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
510 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
542 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
550 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
624 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
608 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
559 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
603 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
515 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
615 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
666 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
562 Okunma.
Haber Yazılımı