Yazı Detayı
11 Mayıs 2019 - Cumartesi 00:41 Bu yazı 622 kez okundu
 
Ramazanın eskisi yenisi
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Artık eskisi kadar “nerde o eski ramazanlar” muhabbeti yapılmıyor. Bu ibadetin bizde kendine mahsus bir kültürü var.
Elbette ramazanla ilgili hükümler değişmiyor, fakat kültür değişiyor. Mesela, eskiden devlet büyüklerinin evleri iftar için açık sofraya dönüştürülürmüş. Bugün böyle bir uygulama yok. O zaman da bugünün “iftar çadırı” yok!  
 
Vaktiyle devletliler kendi keselerinden ve kendi hanelerinde iftar verirken, şimdi ekseriya devlet bütçesinden iftar çadırları kuruyor. Bir taraftan iftar yemekleri alabildiğine genişlerken, diğer taraftan gittikçe daralıyor. Bir iki eş dost akraba karşılıklı davetinden öte aile sofralarının dışa açıldığı görülmüyor.  
 
Ramazanı fertler tutuyor. Devlet veya belediyeler değil. Onun sevabı da tutanlara olacak. Kısası, evlerimizi iftar için açmamız işin doğrusu olmalı.  
 
Bu bahsi fazla uzatmayalım, ramazanın gelişi ve gidişi de her şeye rağmen ihtilaf konusu olmaya devam ediyor. “İslâm ülkeleri” bir türlü aynı gün oruca başlayıp, aynı gün bayram edemiyor. Türkiye bu konuda epey çaba sarf etti. Hilâlin görünmesi ile ilgili gözlemler, hesaplar zamanımızda çıplak gözle değil, teknikle yapılmalı, denildi. Bunun pek de kabul görmediği anlaşılıyor. Belki de bu yuvarlak yeryüzünde hilâli aynı gün veya gece görmek mümkün olmuyor. Fakat ihtilafın daha çok bölgemizde ortaya çıkmasına ne demeli? Bir aralar Suudi Arabistan ayrı, Mısır ayrı, Suriye ayrı takvimle ramazana giriyordu. 
 
Biz ramazanın geleceğini takvimden biliyoruz. İlan edilen gün oruç başlıyor. Hilâli çıplak gözle görme kültürü geri plana düştü. İşte eski, fakat hayli eski, dört asır kadar önce bir ramazan başlangıcı var ki, şairlere konu olmuş.  
 
Bağteten sâbit olup gurre firâşında imâm 
 
Hâb içün yatmış iken etdi terâvîhe kıyâm  
 
Lâle devrinin şairi Nedim bakın ne anlatıyor: İmam uyumak için yatmışken, ayın ansızın hilâl şeklinde sabit olmasıyla teravihe kalktı! 
 
Bu elbette “yarın ramazan başlıyor” demektir! 
 
Bunun tarihî bir olay olduğu anlaşılıyor.  
 
Ben Ahmet Refik’in Lâle Devri kitabında rastlamıştım; o da dönemin kaynaklarına atfen yazıyor. Şabanın 26. Cuma günü imiş. Devlet erkânı Ferahabad kasrında eğleniyormuş. 3. Ahmed, meşhur veziri İbrahim Paşa (Damad) ve şeylühislâmdan başlıyarak erkân orada. Müneccimler pazartesi gün dahi hilâlin görülmeyeceği fikrinde. Fakat bir de bakılıyor ki kandiller yakılıyor ve ahali davul dövülerek teravihe davet ediliyor… 
 
Böyle cümbüşlü bir gecede can sıkıcı bir hâl… 
 
***
 
İşin aslını devrin vak’a nüvisi (resmî tarihçisi) Âsım Efendi anlatıyor. Ayasofya baş kayyumu olan iki yüzlü lânet olası mutaassıp Arnavud’un doğru yanlış sözlerini tasdik için gereken bir iki ırgad ile “elhamdülüllahi teala ramazan göründü” yolunda duyurusu, erkek ve çocuklardan oluşan kalabalık güruh ile kadı efendinin huzurunda şehadet etmeleri ile ramazan sabit oldu, diyor… 
 
Bu tam mânasıyla ramazan öncesi keyfeden büyüklerin zevkine limon sıkmak. Nedim’e göre bu durumda ne yapıyor büyükler: 
 
Baş kaldırmadılar öğleye dek uyhudan 
 
Yevm-i şek zevkine hazırlanan ahbâb-ı kirâm 
 
Büyükler, ramazanın başlamayacağını sanıp öğleye kadar uykudan baş kaldırmadılar!  
 
Şiirde “yevm-i şek” tabiri geçiyor. Yani “şüphe günü, tereddüt günü”.  
 
“Ahbab-ı kiram”, halkın gece teravih kılmasına rağmen ramazanın başlangıcı olduğu tesbit edilemeyen gün sayıp öğleye kadar uyumaya devam ediyorlar.  
 
Ramazanın erken ilânı din adamlarının yönetimin zevk ü sefaya dalmasına bir tepkisi olabilir mi? Büyük ihtimalle böyle bir tepki var.  
 
Nitekim Nedim: 
 
Bilemem ben de şâhidde mi takvimde mi  
 
Hele bir kizb var ortada budur sıdk-ı kelâm  
 
“Ben de bilemem ancak sözün doğrusu şu ki, ortada şahitten yahut takvimden kaynaklanan bir yalan var…” 
 
Hayırlı ramazanlar dileği ile… 
09.05.2019-Karar
 
Etiketler: Ramazanın, eskisi, yenisi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
145 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
247 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
162 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
180 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
171 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
195 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
195 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
232 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
245 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
241 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
316 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
385 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
277 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
266 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
268 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
414 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
561 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
419 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
535 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
771 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
462 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
401 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
413 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
787 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
431 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
367 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
483 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
360 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
483 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
432 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
535 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
487 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
456 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
487 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
414 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
607 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
480 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
340 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
448 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
609 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
519 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
444 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
630 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
672 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
488 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
543 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
583 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
430 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
555 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
686 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
574 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
487 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
758 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
625 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
473 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
586 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
602 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
455 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
653 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
526 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
763 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
642 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1058 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
680 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
711 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
760 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
767 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
578 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
813 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
718 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
709 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
747 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1022 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
890 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
765 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
869 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
941 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
906 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
987 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
992 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
945 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
921 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
928 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1016 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
918 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
990 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
988 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
867 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1094 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
976 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
944 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
920 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1095 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2011 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1068 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1133 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1052 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1349 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1246 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1111 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1891 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1397 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1378 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1855 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1480 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1281 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1286 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1258 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1569 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1335 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1265 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1274 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1285 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1327 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1673 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1410 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1534 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1854 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1509 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1694 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1797 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2113 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2148 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1527 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1549 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1263 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1545 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1361 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1502 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1380 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1469 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1488 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1416 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1408 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1305 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1542 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1372 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1613 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1432 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2220 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1589 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1681 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1546 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1664 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1604 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1595 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1698 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1520 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1585 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1779 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1674 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1586 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1704 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1684 Okunma.
Haber Yazılımı