Yazı Detayı
14 Ekim 2017 - Cumartesi 11:01 Bu yazı 749 kez okundu
 
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

1914-1918 yılında Osmanlı imparatorluğu tarifi imkânsız maddi ve manevi kayıplara uğradı. Fırsat kollayan emperyalist güçler ve onların maşası olan Rumlar ve Ermeniler fırsattan istifade Anadolu'yu ele geçirmek ve Türk milletine en son darbeyi indirmek için harekete geçtiler. İşte bu ortamda Milli Mücadele başladı.

Henüz Mondros Mütarekesi yapılmamıştı. Doğuda Ermeni çeteler masum sivilleri öldürüyor, yıllarca beraber yaşadıkları Müslüman Türkleri öldürerek yok ediyorlardı. Bu ortamda Milli Mücadelenin başlangıcı denebilecek hareketlenmeler başlamış, işin fitilini İspir Müftüsü Mustafa Efendi, Alvar İmamı Muhammet Lütfü Efendi ateşlemişlerdi.

Şubat 1918. Yer Erzurum'un İspir kazası. Dönemin müftüsü Mustafa Efendi, erkek elbisesi giymiş, ayakları çizmeli "Akan" adında bir Ermeni kadınını üç adamla yedi katır yüklü cephaneyi İspir'e getirmesiyle başladı. Akan ve adamları silah ve cephaneyi Hodiçır köyüne taşıdılar. Ermeniler silahlanıyordu. Bunlara tedbir alınması gerekiyor Müftü Mustafa Efendiyi bu yönde karar lamaya sürüklüyordu.

Olayları takip eden Müftü; lakabı "İnayetin Osman" olan kişiyi çağırarak; Akan adlı kadını takip et, çetecileri hallet ve silahları ele geçirerek bize getir, demesiyle operasyon başlıyordu.  Bunu üzerine İnayetin Osman yanına Mustafa adlı arkadaşını alarak Kaban köprüsünde Akan ve adamlarına tuzak kurmak suretiyle muhtemel bir felaketi önlemiş, ele geçirilen silahları müftüye getirmişti. Yine üst aramalarında "Akan" adlı kadın üzerinde buldukları belgeyi Mustafa beye getirdi. Belge okunduğunda iş iyice aydınlanmış, Ermeni Çete Reisi  Antraniğin Bayburt'tan İspir'e gelerek katliam yapacağı öğrenilmiş oluyordu.

Aynı günlerde Batum'dan İspire gelmekte olan Taşnak çetecisi Zaven Zekeryan adlı kişi Tortumlu biri tarafından öldürülmüş üzerindeki belge alınıp Mustafa Efendi'ye getirilerek  verilmişti. Belge okunduğunda Ermeni çetelerin İspir ve yöresindeki niyetleri iyiden iyiye ortaya çıkmıştı. Belgeler okunarak Mustafa Efendi durumdan haberdar edilmişti.

Bütün bunlara karşı Mustafa Efendi bütün kasabalıyı çağırmış, durumun vahametini anlatmış, gereken tedbirleri almaya başlamış ve Şeyhin Hacı Bey, Cerrah Hasan Efendi, Hacı Hayrullah Efendi, Çamlıca'lı Mehmet Bey, Azerbaycanlı Hasan ve Ali Beyler ile toplantı yaparak gereken tedbirleri almayı kararlaştırmıştı. Toplantıda:

1-Silah ve Cephane dağıtımı yapılacak, 2- Eli silah tutan herkesin göreve gelmesi sağlanacak, 3-Rize'den yardım talep edilecek, 4- Erzurum'a bir kurye ile gizlice Bayburt katliamı haber verilecek, 5-Tortum ve Yusufeli kazalarının uyarılması sağlanacaktı.

Alınan kararlar vakit kaybetmeksizin hayata geçirilmiş, İspir çevresinde bulunan dört geçitten; Traht, Karakoç, Yanık köprü ve Karakaya geçitleri tutularak düşmanın sızmasının önüne geçilecekti. Çünkü Hodiçır ve Mohurgut yöresinden gelen Ermeniler kinle doluydu. Katliam yaklaşmaktaydı. Bunun üzerine 24 saat içinde bütün komutanlar tayin edilmiş, hızla görev yerlerine gönderilmişlerdi.

Traht boğazı komutanlığına Firuz Bey, Karakoç boğazına Şeyh Hacı Bey,  Kırık Yanık köprü tarafına Suluka Hasan Efendi, Karakaya boğazına  Hacı Ali Bey gönderildiler.

Bu arada Karakaya, Yanıkköprü ve Karakaya muharebeleri yapılmış, hücumlar püskürtülmüş bir Şubatta Tortum ve Yusufeli'ne, Bayburt katliamı haber verilmiş, Erzurum'a gönderilen haberciler ne yazık ki  yolda yakalanmış, Hasan çavuş ve arkadaşı şehit edilmişlerdi.

Müftü Mustafa Efendi bir komutan gibi gidebildiği tüm bölgelere gitmiş, halkın maneviyatını yükseltmeye çalışmış,   Suluka Hasan kuvvetleri Norşen köyüne kadar ilerlemiş, Karasu üzerinde bulunan Mülk köprüsünde bir Ermeni çete komutanı  ve adamlarını halletmişlerdi. Baskını Suluka Hasan Bey ve arkadaşları gerçekleştirmiş, düşmanın güçlü olduğu, toplarının bulunduğunu fark edince geri çekilip yeniden mevzilenmişlerdi. Bu arada Ermeni çeteleri İğdasor, Tosik, Ortuzu ile bir kısım ova köyüne zarar vermiş, bu köylerin halkı da kaçarak Norşen'e gelmişlerdi.

Şubat ayı içinde Hodiçır muharebeleri de yapılmış, Ermeni çeteleri kaçmış, İspir'den gelen kuvvetler Gürcü Boğazı'na yönelmiş, bölgenin kurtuluşu için gelen Rüştü Paşa kuvvetlerine katılmışlardı.

 
Etiketler: Milli, Mücadele, Erzurum'dan, Başlıyor-1,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
361 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
403 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
186 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
252 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
451 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
294 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
526 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
245 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
465 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
873 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1158 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
384 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
567 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
368 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
484 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
557 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
415 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
770 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1225 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
813 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
794 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
466 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
606 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
529 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
572 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
528 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
486 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
508 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
786 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
668 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
649 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
592 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1055 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
623 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
537 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
629 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
650 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
680 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
769 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
681 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
718 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
629 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
749 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
799 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
697 Okunma.
Haber Yazılımı