Yazı Detayı
14 Ekim 2017 - Cumartesi 11:01 Bu yazı 1059 kez okundu
 
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

1914-1918 yılında Osmanlı imparatorluğu tarifi imkânsız maddi ve manevi kayıplara uğradı. Fırsat kollayan emperyalist güçler ve onların maşası olan Rumlar ve Ermeniler fırsattan istifade Anadolu'yu ele geçirmek ve Türk milletine en son darbeyi indirmek için harekete geçtiler. İşte bu ortamda Milli Mücadele başladı.

Henüz Mondros Mütarekesi yapılmamıştı. Doğuda Ermeni çeteler masum sivilleri öldürüyor, yıllarca beraber yaşadıkları Müslüman Türkleri öldürerek yok ediyorlardı. Bu ortamda Milli Mücadelenin başlangıcı denebilecek hareketlenmeler başlamış, işin fitilini İspir Müftüsü Mustafa Efendi, Alvar İmamı Muhammet Lütfü Efendi ateşlemişlerdi.

Şubat 1918. Yer Erzurum'un İspir kazası. Dönemin müftüsü Mustafa Efendi, erkek elbisesi giymiş, ayakları çizmeli "Akan" adında bir Ermeni kadınını üç adamla yedi katır yüklü cephaneyi İspir'e getirmesiyle başladı. Akan ve adamları silah ve cephaneyi Hodiçır köyüne taşıdılar. Ermeniler silahlanıyordu. Bunlara tedbir alınması gerekiyor Müftü Mustafa Efendiyi bu yönde karar lamaya sürüklüyordu.

Olayları takip eden Müftü; lakabı "İnayetin Osman" olan kişiyi çağırarak; Akan adlı kadını takip et, çetecileri hallet ve silahları ele geçirerek bize getir, demesiyle operasyon başlıyordu.  Bunu üzerine İnayetin Osman yanına Mustafa adlı arkadaşını alarak Kaban köprüsünde Akan ve adamlarına tuzak kurmak suretiyle muhtemel bir felaketi önlemiş, ele geçirilen silahları müftüye getirmişti. Yine üst aramalarında "Akan" adlı kadın üzerinde buldukları belgeyi Mustafa beye getirdi. Belge okunduğunda iş iyice aydınlanmış, Ermeni Çete Reisi  Antraniğin Bayburt'tan İspir'e gelerek katliam yapacağı öğrenilmiş oluyordu.

Aynı günlerde Batum'dan İspire gelmekte olan Taşnak çetecisi Zaven Zekeryan adlı kişi Tortumlu biri tarafından öldürülmüş üzerindeki belge alınıp Mustafa Efendi'ye getirilerek  verilmişti. Belge okunduğunda Ermeni çetelerin İspir ve yöresindeki niyetleri iyiden iyiye ortaya çıkmıştı. Belgeler okunarak Mustafa Efendi durumdan haberdar edilmişti.

Bütün bunlara karşı Mustafa Efendi bütün kasabalıyı çağırmış, durumun vahametini anlatmış, gereken tedbirleri almaya başlamış ve Şeyhin Hacı Bey, Cerrah Hasan Efendi, Hacı Hayrullah Efendi, Çamlıca'lı Mehmet Bey, Azerbaycanlı Hasan ve Ali Beyler ile toplantı yaparak gereken tedbirleri almayı kararlaştırmıştı. Toplantıda:

1-Silah ve Cephane dağıtımı yapılacak, 2- Eli silah tutan herkesin göreve gelmesi sağlanacak, 3-Rize'den yardım talep edilecek, 4- Erzurum'a bir kurye ile gizlice Bayburt katliamı haber verilecek, 5-Tortum ve Yusufeli kazalarının uyarılması sağlanacaktı.

Alınan kararlar vakit kaybetmeksizin hayata geçirilmiş, İspir çevresinde bulunan dört geçitten; Traht, Karakoç, Yanık köprü ve Karakaya geçitleri tutularak düşmanın sızmasının önüne geçilecekti. Çünkü Hodiçır ve Mohurgut yöresinden gelen Ermeniler kinle doluydu. Katliam yaklaşmaktaydı. Bunun üzerine 24 saat içinde bütün komutanlar tayin edilmiş, hızla görev yerlerine gönderilmişlerdi.

Traht boğazı komutanlığına Firuz Bey, Karakoç boğazına Şeyh Hacı Bey,  Kırık Yanık köprü tarafına Suluka Hasan Efendi, Karakaya boğazına  Hacı Ali Bey gönderildiler.

Bu arada Karakaya, Yanıkköprü ve Karakaya muharebeleri yapılmış, hücumlar püskürtülmüş bir Şubatta Tortum ve Yusufeli'ne, Bayburt katliamı haber verilmiş, Erzurum'a gönderilen haberciler ne yazık ki  yolda yakalanmış, Hasan çavuş ve arkadaşı şehit edilmişlerdi.

Müftü Mustafa Efendi bir komutan gibi gidebildiği tüm bölgelere gitmiş, halkın maneviyatını yükseltmeye çalışmış,   Suluka Hasan kuvvetleri Norşen köyüne kadar ilerlemiş, Karasu üzerinde bulunan Mülk köprüsünde bir Ermeni çete komutanı  ve adamlarını halletmişlerdi. Baskını Suluka Hasan Bey ve arkadaşları gerçekleştirmiş, düşmanın güçlü olduğu, toplarının bulunduğunu fark edince geri çekilip yeniden mevzilenmişlerdi. Bu arada Ermeni çeteleri İğdasor, Tosik, Ortuzu ile bir kısım ova köyüne zarar vermiş, bu köylerin halkı da kaçarak Norşen'e gelmişlerdi.

Şubat ayı içinde Hodiçır muharebeleri de yapılmış, Ermeni çeteleri kaçmış, İspir'den gelen kuvvetler Gürcü Boğazı'na yönelmiş, bölgenin kurtuluşu için gelen Rüştü Paşa kuvvetlerine katılmışlardı.

 
Etiketler: Milli, Mücadele, Erzurum'dan, Başlıyor-1,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
138 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
284 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
338 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
595 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
621 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
338 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
481 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
379 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
488 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
401 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
728 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
696 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
572 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
641 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
604 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
470 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1050 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
699 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
414 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
540 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
751 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
527 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
757 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
521 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
714 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
1208 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1388 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
637 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
821 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
590 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
748 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
863 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
687 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1061 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1484 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1045 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1091 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
681 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
874 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
789 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
908 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
783 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
749 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
789 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1114 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
922 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
944 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
882 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1364 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
892 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
807 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
885 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
924 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
952 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1010 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
952 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
975 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
884 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1027 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1085 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1004 Okunma.
Haber Yazılımı