Yazı Detayı
12 Aralık 2017 - Salı 23:31 Bu yazı 1410 kez okundu
 
Köroğlu’nun Bolu’su!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Türkistan’dan Balkanlara geniş bir coğrafyada, türkçenin sınırlarını çizen eşi benzeri olmayan bir halk hikâyesi; kâh masal, kâh efsane, kâh destan.

Ve Türkistan’dan Balkanlara kadar uzanan efsanevî bir kahraman. At, kılıç ve merdane cenk! Köroğlu hem haksızlığa karşı duran kahraman bir cengâver, hem de saz çalıp söyleyen bir âşık.

Batıda, Bolu beyinin seyisi Yusuf’un oğlu. Seyis Yusuf, sudan çıkan efsanevî aygırla birleşen kısrağın tayını Bey’e getirir, Bolu Beyi görünüşüne bakarak tayı beğenmez. Bu yerleşik otoritenin ihtisasa riayet etmemesi olarak anlaşılabilir. Bey öfkelenir, seyis Yusuf’un gözlerine mil çektirir. Kör Yusuf, hor görülen tayı ve oğlunu alarak Çamlıbel’e gider. Orada Bolu Beyi’nin beğenmediği tayı tozuna yetişilmez çevik ve hızlı bir at olarak yetiştirir. İşe bu efsanevî Kırat’tır. Oğlu Ruşen (Aydınlık) Ali’yi de intikamınını alacak bir yiğit olarak büyütür.

Anadolu’nun Köroğu efsanesi budur!

Doğuda hikâye hayli farklıdır. Bolu Beyi’nin yerini Isfahan şahı alır. Şah, Seyis Rovşan’ın gözlerinde mil çektirir ve yanından kovar. Şahın kızkardeşi Bibi Hilâl Rovşan’la evlidir. Bibi Hilâl şahın kovduğu Rovşan’ı ararken çölde ölür. Hamiledir, çocuk doğar, tayı ölen bir at onu sütüyle besler... Bu yüzden doğuda hikâye “gor/gur” mezar üzerinde yürür: Goroğlu yani Mezaroğlu...

Bolu, Anadolu’da Köroğlu için ilk ve kolay bir adres. Bolu olmasına Bolu, dağ olmasına dağ, orman olmasına orman. Çamlı belse çamlı bel...Her şey yerli yerinde. Bolu, yunanca “polis”, şehir kelimesinin dilimize uydurulmuşu. Şimdi sadece Bolu dediğimiz yer ise esasında Kladyopolis. Roma imparatoru Claudius’a atfen. Türkiye’de “bolu” isimli hayli yer adı var: Gelibolu, Hayrabolu, Tirebolu, Safranbolu, İnebolu hemen hatırladıklarım...

Bolu çok, çamlıbel de! Afyonkarahisar yakınlarında ve Tokat’taki çamlıbeller ilk aklıma gelenler. Azeriler bu yer adının çamlı-bel değil, “çenli-bel” olduğunu iddia ederler. Çen, sis demektir. Böylece dumanlı, sisli geçit denilmektedir ki, mevzuya uygun düşer...

Köroğlu hikâyesinde yerleşik düzenle, merkezi otorite ile çevrenin çatışması görülebilir. Merkeze göre taşra, şehre göre kır ve köy...Göçebeler yüzyıllarca tarihin zembereğini kurarlar. Etrafına gözüpek savaşçılar, savaşçı kabileler toplayan karizmatik şahsiyetler şehirlerin, yerleşiklerin düzenini kolaylıkla bozar ve tarihe istikamet tayin ederler. Atilla, Cengiz Han, Timurlenk...İşte üç bozkırlı. Çevik atlarıyla, gözüpek cengaverleriyle dünyanın altını üstüne getirirler. Mücadele eşit şartlardadır, kıyasıyadır; yani merdanedir. “Mert dayanır, nâmert kaçar!”

Köroğlu hikâyesinde anlatılan göçebe hayatın zevalidir: Delikli demir çıktı mertlik bozuldu!

Ateşli silahlar teknolojisi göçebeliğin sonunu getirdi. Delikli demir, yani tüfenk icad olur, mertlik değer olmaktan çıkar. Son göçebe kahraman 18. yüzyılda Horasandan kopan Nadir Şah’tır. Bu Afşar yiğidi İran, Turan ve Hindistan’da hüküm yürütür. İrandaki şiî-sünnî çatışmasını durdurmaya çalışır, Osmanlı’dan caferiliği 5. mezhep olarak tanımasını taleb eder. 60 yaşında öldürülür ve bu son büyük göçebenin devleti de ondan sonra devam etmez.

Bu geç kalmış cihangir belki de son Köroğlu’dur!

Köroğlu denilince lâf bitmez. Âşıklar, meddahlar onun türlü türlü hikâyelerini anlatırlar. Böylece Köroğlu kolları ortaya çıkar. Yüz kol Köroğlu hikâyesinden söz ediliyor ki, şaşırtıcı sayılmamalıdır. Uzun kış gecelerinin bitmez tükenmez dizisidir Köroğlu. Ayvaz’ı, Demircioğlusu, Kabresığmazı, Telli Nigarı, Kiziroğlusu...

Bu Köroğlu’ndan ayrı bir âşık, yani saz şairi Köroğlu var mıdır? Köroğlu’na mal edilen şiirler efsane kahramanı yahut eşkıya Köroğlu’na mı aittir?

Hikâyelerde böyle anlatılır. Köroğlu sazını alır ve çalıp söyler...Bazen yiğitlerini coşturmak için, bazen efkâr dağıtmak için.

Hey hey, yine de hey hey!

 
Etiketler: Köroğlu’nun, Bolu’su!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
97 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
145 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
136 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
176 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
210 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
221 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
219 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
289 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
358 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
253 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
244 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
233 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
390 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
534 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
402 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
514 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
745 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
430 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
383 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
392 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
767 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
404 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
345 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
450 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
339 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
457 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
408 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
511 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
467 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
410 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
463 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
390 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
582 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
454 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
317 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
429 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
584 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
500 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
425 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
593 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
640 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
461 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
519 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
560 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
411 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
533 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
664 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
551 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
460 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
735 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
608 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
455 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
557 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
596 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
584 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
429 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
633 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
499 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
732 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
621 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1034 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
659 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
686 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
736 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
736 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
553 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
792 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
690 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
688 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
724 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
997 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
865 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
745 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
847 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
915 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
883 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
960 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
969 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
927 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
901 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
902 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
997 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
893 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
966 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
964 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
844 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1072 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
956 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
925 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
898 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1073 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1987 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1046 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1114 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1033 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1332 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1219 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1092 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1870 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1378 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1354 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1835 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1456 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1258 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1271 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1233 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1549 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1313 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1241 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1247 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1255 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1304 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1624 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1388 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1507 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1834 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1425 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1672 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1777 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2080 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2130 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1511 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1527 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1241 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1527 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1327 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1480 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1358 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1449 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1467 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1393 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1383 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1280 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1519 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1348 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1592 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2192 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1566 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1656 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1526 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1641 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1575 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1571 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1660 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1504 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1561 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1748 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1652 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1561 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1676 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1662 Okunma.
Haber Yazılımı