Yazı Detayı
12 Aralık 2017 - Salı 23:31 Bu yazı 1491 kez okundu
 
Köroğlu’nun Bolu’su!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Türkistan’dan Balkanlara geniş bir coğrafyada, türkçenin sınırlarını çizen eşi benzeri olmayan bir halk hikâyesi; kâh masal, kâh efsane, kâh destan.

Ve Türkistan’dan Balkanlara kadar uzanan efsanevî bir kahraman. At, kılıç ve merdane cenk! Köroğlu hem haksızlığa karşı duran kahraman bir cengâver, hem de saz çalıp söyleyen bir âşık.

Batıda, Bolu beyinin seyisi Yusuf’un oğlu. Seyis Yusuf, sudan çıkan efsanevî aygırla birleşen kısrağın tayını Bey’e getirir, Bolu Beyi görünüşüne bakarak tayı beğenmez. Bu yerleşik otoritenin ihtisasa riayet etmemesi olarak anlaşılabilir. Bey öfkelenir, seyis Yusuf’un gözlerine mil çektirir. Kör Yusuf, hor görülen tayı ve oğlunu alarak Çamlıbel’e gider. Orada Bolu Beyi’nin beğenmediği tayı tozuna yetişilmez çevik ve hızlı bir at olarak yetiştirir. İşe bu efsanevî Kırat’tır. Oğlu Ruşen (Aydınlık) Ali’yi de intikamınını alacak bir yiğit olarak büyütür.

Anadolu’nun Köroğu efsanesi budur!

Doğuda hikâye hayli farklıdır. Bolu Beyi’nin yerini Isfahan şahı alır. Şah, Seyis Rovşan’ın gözlerinde mil çektirir ve yanından kovar. Şahın kızkardeşi Bibi Hilâl Rovşan’la evlidir. Bibi Hilâl şahın kovduğu Rovşan’ı ararken çölde ölür. Hamiledir, çocuk doğar, tayı ölen bir at onu sütüyle besler... Bu yüzden doğuda hikâye “gor/gur” mezar üzerinde yürür: Goroğlu yani Mezaroğlu...

Bolu, Anadolu’da Köroğlu için ilk ve kolay bir adres. Bolu olmasına Bolu, dağ olmasına dağ, orman olmasına orman. Çamlı belse çamlı bel...Her şey yerli yerinde. Bolu, yunanca “polis”, şehir kelimesinin dilimize uydurulmuşu. Şimdi sadece Bolu dediğimiz yer ise esasında Kladyopolis. Roma imparatoru Claudius’a atfen. Türkiye’de “bolu” isimli hayli yer adı var: Gelibolu, Hayrabolu, Tirebolu, Safranbolu, İnebolu hemen hatırladıklarım...

Bolu çok, çamlıbel de! Afyonkarahisar yakınlarında ve Tokat’taki çamlıbeller ilk aklıma gelenler. Azeriler bu yer adının çamlı-bel değil, “çenli-bel” olduğunu iddia ederler. Çen, sis demektir. Böylece dumanlı, sisli geçit denilmektedir ki, mevzuya uygun düşer...

Köroğlu hikâyesinde yerleşik düzenle, merkezi otorite ile çevrenin çatışması görülebilir. Merkeze göre taşra, şehre göre kır ve köy...Göçebeler yüzyıllarca tarihin zembereğini kurarlar. Etrafına gözüpek savaşçılar, savaşçı kabileler toplayan karizmatik şahsiyetler şehirlerin, yerleşiklerin düzenini kolaylıkla bozar ve tarihe istikamet tayin ederler. Atilla, Cengiz Han, Timurlenk...İşte üç bozkırlı. Çevik atlarıyla, gözüpek cengaverleriyle dünyanın altını üstüne getirirler. Mücadele eşit şartlardadır, kıyasıyadır; yani merdanedir. “Mert dayanır, nâmert kaçar!”

Köroğlu hikâyesinde anlatılan göçebe hayatın zevalidir: Delikli demir çıktı mertlik bozuldu!

Ateşli silahlar teknolojisi göçebeliğin sonunu getirdi. Delikli demir, yani tüfenk icad olur, mertlik değer olmaktan çıkar. Son göçebe kahraman 18. yüzyılda Horasandan kopan Nadir Şah’tır. Bu Afşar yiğidi İran, Turan ve Hindistan’da hüküm yürütür. İrandaki şiî-sünnî çatışmasını durdurmaya çalışır, Osmanlı’dan caferiliği 5. mezhep olarak tanımasını taleb eder. 60 yaşında öldürülür ve bu son büyük göçebenin devleti de ondan sonra devam etmez.

Bu geç kalmış cihangir belki de son Köroğlu’dur!

Köroğlu denilince lâf bitmez. Âşıklar, meddahlar onun türlü türlü hikâyelerini anlatırlar. Böylece Köroğlu kolları ortaya çıkar. Yüz kol Köroğlu hikâyesinden söz ediliyor ki, şaşırtıcı sayılmamalıdır. Uzun kış gecelerinin bitmez tükenmez dizisidir Köroğlu. Ayvaz’ı, Demircioğlusu, Kabresığmazı, Telli Nigarı, Kiziroğlusu...

Bu Köroğlu’ndan ayrı bir âşık, yani saz şairi Köroğlu var mıdır? Köroğlu’na mal edilen şiirler efsane kahramanı yahut eşkıya Köroğlu’na mı aittir?

Hikâyelerde böyle anlatılır. Köroğlu sazını alır ve çalıp söyler...Bazen yiğitlerini coşturmak için, bazen efkâr dağıtmak için.

Hey hey, yine de hey hey!

 
Etiketler: Köroğlu’nun, Bolu’su!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
331 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
341 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
246 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
290 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
218 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
265 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
263 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
294 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
377 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
313 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
378 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
448 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
334 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
318 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
337 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
482 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
637 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
474 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
594 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
826 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
530 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
449 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
477 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
841 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
475 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
417 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
543 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
411 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
529 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
484 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
579 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
541 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
537 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
542 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
462 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
663 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
532 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
412 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
502 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
716 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
571 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
496 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
701 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
726 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
549 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
588 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
630 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
482 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
610 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
740 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
627 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
550 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
816 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
682 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
546 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
640 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
677 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
650 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
510 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
706 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
579 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
822 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
703 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1106 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
734 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
787 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
821 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
837 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
620 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
870 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
775 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
771 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
802 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1069 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
945 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
813 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
915 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
990 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
977 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1052 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1039 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
999 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
976 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1023 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1077 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
986 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1062 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1031 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
933 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1149 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1020 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
990 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
966 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1157 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2072 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1114 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1189 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1106 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1403 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1294 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1159 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1949 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1442 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1431 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1930 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1521 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1331 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1358 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1319 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1618 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1384 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1331 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1323 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1354 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1373 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1733 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1462 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1587 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1917 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1589 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1787 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1839 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2160 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2198 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1570 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1598 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1322 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1616 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1442 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1572 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1441 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1517 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1555 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1466 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1477 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1352 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1625 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1444 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1669 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2273 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1644 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1754 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1605 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1714 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1654 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1640 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1752 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1580 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1649 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1846 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1738 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1636 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1748 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1736 Okunma.
Haber Yazılımı