Yazı Detayı
19 Şubat 2018 - Pazartesi 13:48 Bu yazı 1459 kez okundu
 
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Zeytinburnu Belediyesi, büyük bir romancımız olduğu kadar fikirleriyle de önemli tesir uyandıran Kemal Tahir’in vefatının 45. yılında “Bir Aydın Üç Dönem” başlıklı bir sempozyum düzenledi (16-18 Şubat 2018).

Açılış konferansını Türkiye’de Kemal Tahir denilince ilk akla gelen isimlerden Kurtuluş Kayalı verdi. Derli toplu ve kapsamlı bir Kemal Tahir portresi çizdi Kurtuluş Kayalı. Ardından bizim başkanlık yaptığımız “Kemal Tahir’in Hayatı Kişiliği ve Etkileri” başlıklı açılış oturumu vardı. Bu oturumda Kemal Tahir’in notlarını vefatından sonra 15 cilt halinde yayınlayan, Cengiz Yazoğlu “Kemal Tahir’in Dünya Görüşü” başlıklı bildirisini okudu. Cengiz Yazoğlu, yazarın 1950’lerden beri dostu, halen Kemal Tahir Vakfı başkanı. Şahsî tanışıklığı yanında eserlerine de nüfuz ederek yazarın dünya görüşünü ortaya koydu. İkinci konuşmacı Ezel Erverdi idi. Ezel Erverdi, Nureddin Topçu’nun Hareket dergisinin son dönem (1966-1974) naşiri. Derginin yayını sırasında Kemal Tahir’le tanışan, zaman zaman görüşen, böylece zıt görünen kutuplar arasında pek alışılmadık bir ilişki geliştiren Ezel Erverdi fazla bilinmeyen hususlara temas etti.

İstanbul Üniversitesi’nde Sosyoloji profesörü İsmail Coşkun “1960’lı yıllarda Türk Toplum Tarihi tartışmaları ve Kemal Tahir” üzerine konuştu. Oturumun son konuşmacısı bir sinemacı idi: Ercan Kesal. O da “Benim Kemal Tahir’im ve Sinemada Devlet Ana” başlıklı bir konuşma yaptı.

Başlıktaki soruyu sormamızın sebebi, Topçu’nun Anadolu merkezli tarih anlayışı, Osmanlı Devleti ile ilgili ortaya koyduğu görüşler ve Osman Turan’ın Osmanlı Devletini oluşturun tarih derinliğini araştırarak kaleme aldığı Türk Cihan Hakimiyeti Mefkûresi Tarihi kitabı. Bu kitap 1969’da yayınlanmıştı. Topçu’nun devlet görüşleri Yarınki Türkiye (1960) başta olmak üzere, Ahlâk Nizamı (1961), Büyük Fetih (1962) gibi eserlerinde dile getirilmiştir. Bu kitapların ilk basılış tarihleri de 1960’ların başlarıdır. Devlet Ana 1967’de yayınlandı. Nureddin Topçu’yu, Osman Turan’ı ve Kemal Tahir’i okuyanların her üç yazarın kendi müktesabatlarına göre Anadolu merkezli tarih tezi, Osmanlı Devleti ve bu devletin varlık zemini üzerinde hayli müşterek kanaatlere vardıklarını fark etmemeleri mümkün değildir. 

Nureddin Topçu 1909 doğumlu, Kemal Tahir 1910 ve Osman Turan 1914... Aynı ülkede, aynı şehirde (Osman Turan’ın öğretim üyeliğinin ilk zamanları ve siyasetle uğraştığı sıralar Ankara’da bulunması dışında) yaşamış akranlar...Bu üç ismin bir araya geldiği, tanıştığı, konuştuğu ve görüştüğüne dair bir bilgimiz yok. Tabiî Nureddin Topçu ile Osman Turan’ın tanıştıklarını, görüştüklerini tahmin edebiliriz. Hatta Nureddin Topçu ile Osman Turan’ın Dergâh kitabevinin açılışında, 1970’lerde birlikte çekilmiş resimleri var. Birbirlerini okumuş olmaları da muhtemeldir. Asıl sorumuz Kemal Tahir’in bu iki önemli şahsiyeti okuyup okumadığı...Maalesef, bu hususta bir bilgiye sahip değiliz, kütüphanesinde bu iki isme ait eserlerin bulunup bulunmadığını da bilmiyoruz.

Dönem aynı, mevzu ortak ve varılan sonuçlarda müştereklik nisbeti yüksek. Kemal Tahir sürekli okuyarak, araştırarak tarih tezini geliştirdi. Düşüncesinde devlet kavramı, Osman Turan’ın Türk Cihan Hakimiyeti Mefkûresi Tarihi’nde ifade edilen görüşlerle ve Nureddin Topçu’nun 1950’lerden itibaren ortaya koyduğu fikirlerle güçlü bir benzerlik taşıyor.

Kemal Tahir, sonuna kadar kendisini Marksist olarak tanımladı. Fakat, fikirlerinde devlet kavramının tuttuğu yer onu Marks’dan çok Hegel’e yaklaştırıyor. “Kerim devlet” kavramının bu yakınlığı pekiştirdiğini söyleyebiliriz.

Felsefeciler Hegel'in düşünce sistemini spekülatif felsefe sahasında son büyük deneme olarak kabul ediyorlar. Fransız ihtilali sonrası dönemde, devrinin ve tarihin anlamını ifade edebilecek büyük bir düşünce yapısı oluşturmak istemiştir Hegel. Aydınlanma ve Fransız ihtilali, mekanik anlayışları ve parçalayıcı tesirleri ile manevî hayatın cevherini yok etmişlerdir. Hegel, böyle bir dönemde, sarsılan din ve geleneği canlandırmak istemiştir.

Kemal Tahir’in dinî bir saikle hareket ettiği söylenemez, ama metod olarak Hegel’le alâkasını kurmak yanlış olmaz. Aslında Hegel metodda Marks’ın da ustasıdır. Hegel diyalektik medoduyla eşyada zıtlıklar ve zıtlıkların aşılması yoluyla gerçekleşen tekâmüle işaret eder. Diyalektik, zıtlar halinde süren ve gayesi bu zıtların birleşmesi olan varlık ve düşüncenin hareketidir. Ruh zıtlıkta kalamaz, yeni bir birleşme arar ve bu birleşmede daha yüksek bir prensibe ulaşır. Fakat her varılan uzlaşmada, yeniden çözülmesi gereken bir red/inkâr gizlidir. Böylece ruhun diyalektik hareketi, kendini mutlak ruhta buluncaya kadar devam eder.

Devlet kendinden makul, aklî bir varlıktır; objektif düzenin çerçevesidir, düşünen, kendini bilen, bildiğini yapan genel iradenin gerçekliğidir. Devletin konusu, fertlerin menfaatlarını temin etmek değildir: O, gayenin kendisidir. Fert gerçekliğini, hürriyetini, objektifliğini yal­nız devlette bulabilir. Devlet tek tek iradelerin toplamı değil, ilahî bir iradeyi temsil eden, makul, canlı bütüncü bir yapıdır. Fert, yalnız başına, ihtiyaçlarına bağlıdır; bu, onun subjektif tarafıdır. Devlette esas, ferdî irade ile umumî iradenin birleşmesi şeklindeki birliktir...

Nureddin Topçu, Osmanlı Devleti’ni tanımlarken Hegel’e atıfta bulunur. “Eğer Hegel bir müslüman mütefekkiri olsaydı, kendi devlet nazariyesinin en mükemmel tatbikçisi olarak Fatih’le Yavuz’u bulurdu ve tam mânasıyla ilahî iradeyi, insanoğuna ve bahusus devlet reisine hudutsuz mes’uliyet yükleyen İslâm’ın ruhunu arardı”der.[1]

1970’lerde aramızdan ayrılan bu üç önemli ismin devlet merkezli fikirlerinin müşterekliğini ille de birbirlerini okumalarına bağlamak gerekli olmadığı gibi, doğrudan Hegel’den etkilenmeleri ile de açıklamak şart değildir. Arayışları onları benzer fikirleri farklı şekilde ifade etmeye yöneltmiş olmalıdır.

 

 


[1] Nureddin Topçu: Büyük Fetih. İstanbul, 1968 sf. 42

 
Etiketler: Kemal, Tahir,, Nureddin, Topçu, ve, Osman, Turan’ı, okudu, mu?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
148 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
139 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
226 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
287 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
203 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
191 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
157 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
330 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
460 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
340 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
441 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
666 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
344 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
335 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
316 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
701 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
348 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
288 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
366 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
281 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
411 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
356 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
447 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
401 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
354 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
389 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
329 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
514 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
368 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
244 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
359 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
513 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
440 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
356 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
525 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
583 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
403 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
453 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
480 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
350 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
476 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
609 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
492 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
396 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
662 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
545 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
405 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
502 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
538 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
527 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
377 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
566 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
449 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
661 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
560 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
983 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
588 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
622 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
666 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
665 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
503 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
729 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
627 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
635 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
670 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
932 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
808 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
658 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
797 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
862 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
816 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
900 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
891 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
866 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
844 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
840 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
937 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
831 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
904 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
916 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
772 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1025 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
890 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
872 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
844 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1014 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1917 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
992 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1065 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
966 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1273 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1161 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1039 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1814 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1327 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1301 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1774 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1400 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1207 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1213 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1175 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1502 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1242 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1182 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1199 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1183 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1239 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1551 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1329 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1449 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1775 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1359 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1610 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1723 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2018 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2068 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1456 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1184 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1450 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1241 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1403 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1278 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1403 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1410 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1335 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1325 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1224 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1463 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1295 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1537 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1356 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2137 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1512 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1594 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1478 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1580 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1533 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1513 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1602 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1432 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1507 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1688 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1605 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1516 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1601 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1590 Okunma.
Haber Yazılımı