Yazı Detayı
27 Aralık 2018 - Perşembe 13:11 Bu yazı 1024 kez okundu
 
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
​İstiklâl Marşı metni bugünün Meclis’inde oylansa idi, nasıl bir sonuçla karşı karşıya kalınırdı? Metinde iki defa geçen “ırk” kelimesi yüzünden bazılarının şiddetli tepkilerine yol açacağı tahmin edilebilir.
Günümüzde ırk, kavim, millet kavramları farklı çağrışımlar uyandırır. Bu kelimelerin son yüzyılda yüklendiği anlamlar üzerinden yapılan bu tartışmaların sağlıklı sonuçlar vermesi beklenemez.

Irk kelimesinin kök dil Arapçada “damar” anlamına geldiğini hatırlamamız gerekiyor. Ahterî lügatinde “ağaç ve ot köklerine dahi ırk derler” deniliyor. Modern Arapçada “ırk” kelimesi bugün bizim kullandığımız mânada kullanılmıyor. Onlar “neseb, ensab, sülale” gibi kelimeleri tercih ediyorlar. Irkçılığın karşılığı da “unsuriyet”tir. 

***

19. yüzyılın sonu ile 20.yüzyılın başındaki sözlüklerde kelimenin bugünkü anlamı dışındaki mânaları dikkat çekicidir. Redhouse’un Müntehabat-ı Lügat-i Osmaniye’sinde “damar, kan damarı, reg ve kök, asıl, bünyad” açıklamasını görürüz. Lehçe-i Osmani’deki açıklama, “Damar, reg, kan damarı, kök saçakları, taraka. Asıl, soy, meşreb” şeklindedir. Kamus-ı Türkî’de de benzer bir açıklama buluruz: “müfreze, kısım, bölük, şube, kabile şubesi”.

Mehmed Âkif İstiklâl Marşı’ndan önceki şiirlerinde olduğu gibi sonra yazdığı veya yayınladığı şiirlerde de bu kelimeyi kullanılmıştır. “Müslümanlık nerde bizden geçmiş insanlık bile” şiirinde “ırk”ın damar, soy anlamında kullanıldığını görüyoruz. Müslümanlık kavramı üzerinden konuşulduğu ve “ecdat” kelimesinin kullanıldığı dikkate alınırsa, kelimeye etnik bir anlam yüklenemez. 1915’te yazılan Berlin Hatıraları şiirinde yine aynı bağlamda bir anlamlandırma görülmektedir:

Âkif, Safahat’ın altıncı kitabı Âsım’da da ırk kelimesini kullanır. 1915-1916’ların köylerini anlatırken kullanılan ırk kelimesi Türk adı ile birleşecek şekilde kullanılmıştır. Yalnız, “Türk” kelimesinin o dönemde aynı zamanda “köylü” anlamıyla da kullanıldığını hatırdan çıkarmamalıyız.

Safahat’ın 1933’te Mısır’da yayınlanan yedinci kitabı Gölgeler’de yer alan Hâlâ mı boğuşmak şiiri sonundaki tarihe bakılırsa, İstiklâl Marşı’ndan önce yazılmıştır. 

Bambaşka iken her birinin ırkı, lisânı,

Ahlâkı, telâkkîleri, iklîmi, cihânı,

Yekpâre kesilmiş tutulan gâye için de,

Vahdetten eser yok bir avuç halkın içinde!

Post üstüne hem kavgaların hepsi nihâyet;

Hâlâ mı boğuşmak? Bu ne gaflet, ne rezâlet!

Âkif’in bu şiirlerinde ırk kelimesinin soy anlamı ile birlikte asıl, topluluk, bölük, kısım, şube, meşreb anlamlarını çağrıştıracak şekilde kullanıldığını söyleyebiliriz. Berlin Hatıraları’nda “Asyalıdır, ırkı başkadır” ibaresine dikkat edilmelidir. Almanların ırk kavramına önem verdikleri bilinir ve daha sonra siyasete dönüşecek üstün ırk görüşleri hatırlanırsa, Alman anneye izafe edilen bu sözünün bir ırkı değil, birçok ırkı ihtiva eden bütün Asyalıları kapsar şekilde kullanıldığı görülecektir.

***

Mehmed Âkif’in İstiklâl Marşı’nı çok hassas bir dönemde ve özel şartlarda yazdığı unutulmamalı. Ankara’da teşkil edilen Türkiye Büyük Millet Meclisi, tarihimizde azınlık unsurların (gayri Müslimlerin) temsil edilmediği bir Meclis’tir. Müslüman vekillerin ırkları, etnik farklılıkları bu Meclis’te hiçbir şekilde mesele teşkil etmemiştir. Meclis’te çok sayıda Balkanlardan gelen ve ırk olarak Türk olan veya olmayan vekillerle, Kafkaslardan gelen vekiller bir aradadır. Ayrıca Anadolu’nun muhtelif vilayetlerini temsil eden Türk ve Kürt meb’uslar da Meclis’te önemli bir yekûn tutmaktadır.

İstiklâl Marşı’nın ilk kıt’asını hatırlayalım:

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!

Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?

Burada geçen “kahraman ırk” ile son kıt’ada geçen “ırkıma yok izmihlâl” ibareleri üzerinde düşünmemiz gerekiyor:

Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:

Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet;

Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklâl!

İstiklâl Marşı’nın Meclis görüşmelerinde ve oylanmasında bu mısralar bugünkü manasıyla farklı ırklara mensup vekillerde herhangi bir rahatsızlığa yol açmamıştır. Etnik farklılıklara rağmen İstiklâl Marşı oylamasında bir muhalif oy dışında çoğunluk sağlanmıştır. Hatta sadece bu değil, Akif’inki ile birlikte 7 şiirin oylanması söz konusu olabilecekken, Türkiye’nin doğusundan batısından kuzeyinden güneyinden meb’usların önergeleri ile sadece Mehmed Âkif’in şiirinin oylanması kararlaştırılmıştır. Sadece Âkif’in şiirinin oylanmasını teklif edenler arasında ırk olarak “Türk” olmayanlar da vardı ve küçümsenmeyecek nisbette idi.

Bu durumda şiirde geçen “ırk” kelimesinin soyu aşan bir topluluk anlamı ile kavrandığını veya Müslüman olan bütün ırkları kapsayacak bir şekilde kullanıldığının düşünüldüğünü söyleyebiliriz.

Mehmed Âkif’in hiçbir zaman ırkı, kavmi öne sürmeyen büyük bir bütünlük için yazdığı düşünülürse, metnin dışındaki bu unsurun da şiirin anlaşılmasındaki rolü kavranabilir.

27.12.2018 Karar

 
Etiketler: Kahraman, ırkıma, yok, izmihlâl!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
331 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
341 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
246 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
290 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
218 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
265 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
263 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
294 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
377 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
313 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
378 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
448 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
334 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
318 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
337 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
482 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
637 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
474 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
594 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
826 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
530 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
449 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
477 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
841 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
475 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
417 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
543 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
411 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
529 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
484 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
579 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
541 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
537 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
542 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
462 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
663 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
532 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
412 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
502 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
716 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
571 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
496 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
701 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
726 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
549 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
588 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
630 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
482 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
610 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
740 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
627 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
550 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
816 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
682 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
546 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
640 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
677 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
650 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
510 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
706 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
579 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
822 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
703 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1106 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
734 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
787 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
821 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
837 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
620 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
870 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
775 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
771 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
802 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1069 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
945 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
813 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
915 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
990 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
977 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1052 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1039 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
999 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
976 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1077 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
986 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1062 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1031 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
933 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1149 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1020 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
990 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
966 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1157 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2072 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1114 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1189 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1106 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1403 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1294 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1159 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1949 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1442 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1431 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1930 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1521 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1331 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1358 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1319 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1618 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1384 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1331 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1323 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1354 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1373 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1733 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1462 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1587 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1917 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1589 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1787 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1839 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2160 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2198 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1570 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1598 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1322 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1616 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1442 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1572 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1441 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1517 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1555 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1466 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1477 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1352 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1625 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1444 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1669 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1491 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2273 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1644 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1754 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1605 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1714 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1654 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1640 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1752 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1580 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1649 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1846 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1738 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1636 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1748 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1736 Okunma.
Haber Yazılımı