Yazı Detayı
25 Mart 2019 - Pazartesi 11:58 Bu yazı 692 kez okundu
 
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
İnkılâp tarihi bana hep hüzün vermiştir. Tarihin bu kadar hor görülmesinin hüznüdür bu…

Türkiye’de “inkılâpçı”lar tarihlerini erken yazmak ihtiyacını htiler, İnkılâp derslerinin başlangıcının 85. Yılındayız…

İlk Mustafa Kemal Paşa 1926’da bazı gazetecilere hatıralarını anlattı. Bu fasılda Vahidetdin’le ilgili ölçülü bir dil kullanılır. 1926’nın “İzmir Sûikasti” yılı olduğunu, yani bir tasfiye dönemi olduğunu hatırlayalım. Gazi 1927’de Cumhuriyet Halk Fırkası’nın Umumi Heyeti’nde (Genelkurulunda) Büyük Nutuk’unu irad etti. (O arada Vahidetdin vefat etmişti. Büyük Nutuk’da onunla ilgili ifadeler ağırlaşmıştır.)

Cumhuriyet tarihinde 1930 adeta bir milattır. 1929 dünya ekonomik bunalımının da tesiriyle vatandaşın huzursuzluğu artmıştır. Gazi yakın arkadaşı Fethi Bey’e muhalif bir parti kurdurur. (Denetimli serbestlik gibi, denetimli parti!) Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulur. Bir seçim denemesi partinin 3. ayında kapanmasına yol açar. Cumhuriyet’in kurucu kadrosu işin vahametini kavrar. İşte İnkılâp tarihi derslerini giden böyle bir süreçtir.

Darülfünun’da “İnkılâp Tarihi Kürsüsü” kurulabilir miydi?

Osmanlı’nın üniversitesi Darülfünun 1933’te ilga edildi. Sebep? İnkılâplara yeterince destek vermemek. (Elbette kitaplarda böyle yazmıyor!) Darülfünun, üniversite kavramına daha uygun bir ilim kurumu idi. Gerçekten özerkti. Rektörü (Darülfünun Emini) öğretim üyeleri tarafından seçilir ve bu seçim Maarif Vekili tarafından onaylanırdı. (Daha sonra bu seviyeye yaklaşılamadı bile!) İnkılâpları önceleyeceğine ilmi esas almak olacak şey mi?

Darülfünun’u kapatmaya bir sürü maceradan sonra Maarif Vekili olan Dr. Reşit Galip memur edilir. (Onu bugünün kamuoyu “Andımız”dan hatırlayabilir.) Reşid Galip canla başla çalışır, Türk İnkılâbı Enstitüsü kurulması ve İnkılap dersleri verilmesi başlıca hedeflerindendir.

Dr. Reşit Galib’i 1933 yılında ideolojik bir İnkılâp tarihi dersinin Üniversite’de okutulması konusunda harekete geçiren yakın sebep ne olabilir?

1933 nisanında Milliyet gazetesinde başlatılan Millî Mücadele ile ilgili yayınlar, Cumhuriyet’in ilk muhalif partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Partisi erkânını -ki bunlar Millî Mücadele’nin önemli isimleridir- itibarsızlaştırma maksatlıdır. “Ankaralının defteri” sütununun 27 Nisan tarihli yazısı “Tek cepheye sadakat böyle mi olur?” başlıklıdır ve Kâzım Karabekir Paşa’yı hedef almaktadır.

Bu yazıları takip eden Kâzım Paşa, Kemal Paşa’nın parası ile eski yaveri ve o sırada Siirt meb’usu olan Mahmut (Soydan) tarafından çıkarılan bu gazetede yazılanlara itiraz eder. Her şeyi göze alarak cevabî yazılar (mektuplar) gönderir. Yazılar önce yayınlanır, sonra çürütülmeye çalışılır. Daha sonra bazı vesikalar konmaz ve nihayet cevabî yazılar neşredilmez. 8 mayıs tarihli gazetede, Gazi’nin Kâzım Paşa’nın yazıları hakkında kanaati Falih Rıfkı’nın ağzından aktarılır: “Bu mektubu yazan üzerine akıl doktorlarının dikkat nazarını celbederim.” Bunun üzerine Paşa, “şarkılı ibret yazacağına İstiklâl Harbi’ne ait bir eser yaza idin”diyenlere cevaben, İstiklâl Harbimizin Esasları kitabını matbaaya gönderilir.

Tam bu sırada Karabekir Paşa’nın Erenköy’deki köşkünün etrafında emniyet gözetimi sıkılaştırılır. Kitabın ilk cildinin basımı bitmek üzereyken matbaacı tehditler üzerine “pasaportumu alarak savuşmaktan başka çaresinin kalmadığını” bildirir. Daha sonra böyle “millî dâvaya aykırı” bir eseri basmak istemediğini beyan eden telgraf gönderir! Bu arada kitabın basılı formaları bir gece Yeşilköy yolundaki bir kireç ocağında yakılmıştır. 4 Haziran 1933’de Paşa’nın köşkü Emniyetçe aranır ve 96 dosya alınıp götürülür...

Dönelim, İnkılap dersine! Üniversite yönetimi bu dersi Maarif Vekili olarak Reşid Galib’in vermesi için kendisine fahri profesörlük tevdi eder. Bu tepede krize yol açar. Reşit Galib’i çekemeyenler “Gazi ve İsmet Paşa varken bu iş nasıl Reşit Galip’e kalır” derler.

Bir süre sonra Gazi Yalova’dayken Reşit Galib’i yanına çağırtır. Niyeti onu istifa ettirmektir. Bu arada Reşit Galip bir deniz kazası geçirmiş, çocuklarını boğulmaktan kurtarmış, fakat daha önce verem atlattığı için hastalanmıştır. Rahatsızlığını öne sürerek Paşa’nın huzuruna çıkamayacağını bildirir. Gazi bu sefer de rektör ve edebiyat fakültesi dekanını huzuruna çağırır. (Dekan hâlâ bilinen bir isim: Fuat Köprülü.)

Reşid Galib’in istifasının istenmesi Başvekil İsmet Paşa’yı rahatsız eder. “Ben de istifa edeyim”e kadar gider. Reşit Galip istifasını gönderir de mesele yatışır. Yatışır mı? O da tartışılır. Maarif Vekilliği 2.5 ay boş kalır. Sonunda Gazi özel kalem müdürü Yusuf Hikmet (Bayur)i Maarif Vekili yapar. (Bayur’la İsmet Paşa’nın aralarının açık olduğu söylenir).

İnkılâp derslerini başlatmak Yusuf Hikmet Bayur’a kalmış olur! O da 4 Mart 1934’te İstanbul Üniversitesi’nde İlk İnkılâp dersini verir. Öyle sıradan bir ders değil, bütün üniversite orada. Harp Akademisi talebeleri de. Cumhuriyet Marşı(10. Yıl marşı) okunarak başlanan tören ve ders gazetelerde geniş yer bulur.

Okuyucularımız “hüzün bunun neresinde?” diyebilirler…

İlk İnkılâp dersi verildiğinin ertesi günü Reşid Galip ölür!

Cenazesi 6 Mart’ta kaldırılır. Gazeteler hayat hikâyesinde inkılâp dersleri ilgili bilgilere yer vermezler!

25.03.2019-Karar

 
Etiketler: “İnkılâp, tarihi”nin, hüzünlü, başlangıcı…,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
735 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
413 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
319 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
394 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
279 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
330 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
347 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
372 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
482 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
403 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
446 Okunma.
23 Haziran 2020
Dil toprağını kaybediyoruz!
522 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
404 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
386 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
453 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
545 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
712 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
536 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
663 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
889 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
607 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
507 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
546 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
916 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
534 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
510 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
619 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
488 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
593 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
564 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
644 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
612 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
610 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
609 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
531 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
732 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
600 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
495 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
567 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
837 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
629 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
586 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
832 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
794 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
646 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
649 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
693 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
558 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
692 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
813 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
688 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
614 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
922 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
745 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
616 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
703 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
763 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
717 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
581 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
778 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
646 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
884 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
767 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1166 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
798 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
855 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
884 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
927 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
938 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
880 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
837 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
866 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1138 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1049 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
895 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
978 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1067 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1057 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1124 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1096 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1074 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1044 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1101 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1148 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1056 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1141 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1094 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1070 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1213 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1083 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1059 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1040 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1254 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2135 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1178 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1248 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1175 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1478 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1353 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1226 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2029 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1499 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1504 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1999 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1597 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1447 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1472 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1374 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1686 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1447 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1435 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1394 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1427 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1439 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2063 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1554 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1685 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2009 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1741 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1882 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1896 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2230 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2281 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1639 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1660 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1387 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1689 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1576 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1640 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1506 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1594 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1631 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1532 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1552 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1423 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1708 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1511 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1746 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1573 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2326 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1730 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1829 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1669 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1773 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1722 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1703 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1865 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1651 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1739 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1999 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1822 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1744 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1813 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1820 Okunma.
Haber Yazılımı