Yazı Detayı
05 Ağustos 2018 - Pazar 22:57 Bu yazı 623 kez okundu
 
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

İkinci Dünya Savaşı bitmiş, dünya yeni oluşan düzene alışırken Erzurum'da bundan nasibini almıştı.

1949 yılında temeli atılan Et Kombinasını Hayvan Hastanesi takip etmişti. Çünkü bölge hayvancılık merkeziydi. Numune Hastanesi yapılmış ve tüm bölgenin umudu olurken, Veterinerlik Müdürlüğü kurulmuş hayvan hastalıklarıyla mücadele başlamıştı.

Belki şaşıracaksınız ama 1950 yılında konserve fabrikası kurulmuş, üretime geçmiş, bunları Aziziye, Palandöken ve Polat Un fabrikaları takip etmiş, 1955 yılında Şeker Fabrikası'nın temelleri atılarak 11 ayda bitirilmiş, üreticilere muazzam bir kazanç alanı açılmıştı. 1953 yılında İmam Hatip Mektebi açılmış, bunu 1957 yılında Türkiye'nin 5. üniversitesi olan Atatürk Üniversitesi Erzurum için, Doğu için Türkiye için önemli bir bilim yuvası olarak hayata geçirilmişti.

1961 yılında Erzurum Eğitim Enstitüsü eğitim ve öğretime başlamış, bunu Yem Fabrikası, Süt Fabrikası takip etmişti. Aşkale, İspir, Oltu kömür işletmeleri özel sektör, müteşebbis Erzurumlu hemşerilerimiz tarafından işletmeye açılmıştı. 1962 yılında Yenişehir Üst Yolda Baltacıoğlulları Deri ve ayakkabı fabrikası açılırken Hasankale yolu üzerinde Pasinler Tuğla ve Kiremit Fabrikası kurulmuştur., Nazik çarşının üst kısmında Kasımoğlu ve  Ülke Bisküvi  fabrikası ile Tuzcuay ve Cihan Lastik ayakkabı fabrikaları üretime geçmiş, onlarca atölyede terziler elbise dikmeye devam etmişlerdi.

1969 yılında Yüksek İslam Enstitüsü Eğitime başlarken aynı yıl Aşkale Çimento Fabrikasının da temelleri atılmıştı. Sanayinin altında Biriket ve Kömür fabrikası artan ihtiyacı karşılamak için kurulmuş, Aşkale'de Daphan Un Fabrikası üretime geçmişti. Zirai Donatım Atölyeleri, Sümerbank atölyeleri şehir için değerli birer hazineydi.

1970 sonrası Birinci Organize Sanayi bölgesi kurulurken burada Efgün Makina, Dedebeyoğlu Kazan Fabrikası,  Uğur Saraciye fabrikası, Murat Plastik Fabrikası üretime geçmiş şehirde işsizlik problemine çare olmuşlardı.

1975 sonrasında Elektronik Sanayi Fabrikası, Tortum Yapağı Fabrikası, Tütün Fabrikası, Ergaz Sanayi işletmeleri, Tarım Aletleri Fabrikası, Doyasan Yağ Fabrikası, Kandillide kurulan  Tavukçuluk entegre Tesisleri, Turalıoğlu Saç Fabrikası şehre muazzam katma değer katmışlar ve iş isteyen herkes iş bulabilmişti.

Eğitim ve öğretime ait tesisler, okullaşma ve öğretmen açığının kapatılması konusunda ciddi yol alınmış, ortaokul ve liseler tüm ilçelere götürülmüştü. 1985 yılına kadar tüm köy ve mezralarda ilkokul binaları tamamlanmış böylece okul olmayan köy kalmamıştı.

TRT Radyosu sanatçı yetiştiren merkez olmuş Raci Alkır, Muharrem Akkuş, İlhami Kanber, Fuat Lehimler ve daha pek çok sanatçı yetişmişti. Spor bu yıllarda büyük gelişme göstermiş, amatör spor kulüpleri 3 Temmuz Stadında muhteşem maçlar yapmış, Kayak Kulübü sporcuları Türkiye birinciliklerine abone olmuş, boksta ise Dünya ve Avrupa derecelerini elde eden sporcular yetişmişti.

Büyük ve küçük baş hayvan varlığı giderek artmış 1980'lerde zirveye ulaşmıştı. Bunun sonunda özel sektör devreye girerek et kombinaları kurmuş, yurt dışına et ve et mamullerini ihraç ederek, ülkemize ciddi bir döviz kazandırmışlardı.

Tahıl üretimi özellikle yeşil mercimek üretimi bu yıllar zirve yapmış, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin depoları dolduğu gibi açık alanda bile tahıllar satın alınarak depolanmış, şeker pancarı, patates üretimi zirve yapmıştı.

Bu dönem gerek özel, gerek devlete ait bölge müdürlükleri şehrimizde kurulmuş, uzun yıllar Erzurum bölgenin üssü olmuştur. Ancak ne yazık ki 1990  sonrası bu genel müdürlüklerde birer ikişer şehrimizi terk etmiş, yine kaybeden Erzurum olmuştur.

Evet bütün bu gelişmeler 1985 yılına kadar sürmüş, ancak devamında fabrikaların bir bölümü kendiliğinden kapanırken bir bölümü de özelleştirme kapsamına alınmış, fabrikaları satın alanlar daha sonra bilmediğim nedenlerden dolayı alanlar tarafında çivileri bile sökülerek satılmış böylece  "Erzurum da Sanayi Olmaz" diye bir algı oluşturuldu. Ne yazık ki bu algı günümüzde artarak devam etmekte, Erzurum iş bulamayan gençler batıya gitmekte zımnen göç teşvik edilmektedir.

Bir zamanlar 450 000 ton üzerinde şeker pancarı işleyen Şeker Fabrikası da ne yazık ki ekim alanların daraltılması, destekleme primlerinin kaldırılması sonucu bölgede üretilen şeker pancarı dibe vurmuş, Tercan, Mercan ve Çayırlıda olmazsa işlenecek pancarda bulunamayacaktı. Bütün bu gelişmeler sonucu  en son satılan fabrikamız da  Erzurum Şeker Fabrikası olmuştur.

Özetle otuz kırk yıllık Erzurumun serencamı böyle olmuştu.

5 Ağustos 2018/ ERZURUM

 
Etiketler: ERZURUMUN, ALTIN, YILLARI(1948-1985),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
402 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
521 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
244 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
389 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
296 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
413 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
312 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
653 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
625 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
505 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
562 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
537 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
412 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
988 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
345 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
468 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
677 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
465 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
694 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
443 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
649 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
1125 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1336 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
568 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
744 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
518 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
672 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
789 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
612 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
983 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1406 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
972 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1021 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
618 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
802 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
713 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
816 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
716 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
679 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
711 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1022 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
859 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
862 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
794 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1269 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
816 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
731 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
821 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
844 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
879 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
946 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
980 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
877 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
899 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
827 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
962 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1006 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
933 Okunma.
Haber Yazılımı