Yazı Detayı
05 Ağustos 2018 - Pazar 22:57 Bu yazı 405 kez okundu
 
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

İkinci Dünya Savaşı bitmiş, dünya yeni oluşan düzene alışırken Erzurum'da bundan nasibini almıştı.

1949 yılında temeli atılan Et Kombinasını Hayvan Hastanesi takip etmişti. Çünkü bölge hayvancılık merkeziydi. Numune Hastanesi yapılmış ve tüm bölgenin umudu olurken, Veterinerlik Müdürlüğü kurulmuş hayvan hastalıklarıyla mücadele başlamıştı.

Belki şaşıracaksınız ama 1950 yılında konserve fabrikası kurulmuş, üretime geçmiş, bunları Aziziye, Palandöken ve Polat Un fabrikaları takip etmiş, 1955 yılında Şeker Fabrikası'nın temelleri atılarak 11 ayda bitirilmiş, üreticilere muazzam bir kazanç alanı açılmıştı. 1953 yılında İmam Hatip Mektebi açılmış, bunu 1957 yılında Türkiye'nin 5. üniversitesi olan Atatürk Üniversitesi Erzurum için, Doğu için Türkiye için önemli bir bilim yuvası olarak hayata geçirilmişti.

1961 yılında Erzurum Eğitim Enstitüsü eğitim ve öğretime başlamış, bunu Yem Fabrikası, Süt Fabrikası takip etmişti. Aşkale, İspir, Oltu kömür işletmeleri özel sektör, müteşebbis Erzurumlu hemşerilerimiz tarafından işletmeye açılmıştı. 1962 yılında Yenişehir Üst Yolda Baltacıoğlulları Deri ve ayakkabı fabrikası açılırken Hasankale yolu üzerinde Pasinler Tuğla ve Kiremit Fabrikası kurulmuştur., Nazik çarşının üst kısmında Kasımoğlu ve  Ülke Bisküvi  fabrikası ile Tuzcuay ve Cihan Lastik ayakkabı fabrikaları üretime geçmiş, onlarca atölyede terziler elbise dikmeye devam etmişlerdi.

1969 yılında Yüksek İslam Enstitüsü Eğitime başlarken aynı yıl Aşkale Çimento Fabrikasının da temelleri atılmıştı. Sanayinin altında Biriket ve Kömür fabrikası artan ihtiyacı karşılamak için kurulmuş, Aşkale'de Daphan Un Fabrikası üretime geçmişti. Zirai Donatım Atölyeleri, Sümerbank atölyeleri şehir için değerli birer hazineydi.

1970 sonrası Birinci Organize Sanayi bölgesi kurulurken burada Efgün Makina, Dedebeyoğlu Kazan Fabrikası,  Uğur Saraciye fabrikası, Murat Plastik Fabrikası üretime geçmiş şehirde işsizlik problemine çare olmuşlardı.

1975 sonrasında Elektronik Sanayi Fabrikası, Tortum Yapağı Fabrikası, Tütün Fabrikası, Ergaz Sanayi işletmeleri, Tarım Aletleri Fabrikası, Doyasan Yağ Fabrikası, Kandillide kurulan  Tavukçuluk entegre Tesisleri, Turalıoğlu Saç Fabrikası şehre muazzam katma değer katmışlar ve iş isteyen herkes iş bulabilmişti.

Eğitim ve öğretime ait tesisler, okullaşma ve öğretmen açığının kapatılması konusunda ciddi yol alınmış, ortaokul ve liseler tüm ilçelere götürülmüştü. 1985 yılına kadar tüm köy ve mezralarda ilkokul binaları tamamlanmış böylece okul olmayan köy kalmamıştı.

TRT Radyosu sanatçı yetiştiren merkez olmuş Raci Alkır, Muharrem Akkuş, İlhami Kanber, Fuat Lehimler ve daha pek çok sanatçı yetişmişti. Spor bu yıllarda büyük gelişme göstermiş, amatör spor kulüpleri 3 Temmuz Stadında muhteşem maçlar yapmış, Kayak Kulübü sporcuları Türkiye birinciliklerine abone olmuş, boksta ise Dünya ve Avrupa derecelerini elde eden sporcular yetişmişti.

Büyük ve küçük baş hayvan varlığı giderek artmış 1980'lerde zirveye ulaşmıştı. Bunun sonunda özel sektör devreye girerek et kombinaları kurmuş, yurt dışına et ve et mamullerini ihraç ederek, ülkemize ciddi bir döviz kazandırmışlardı.

Tahıl üretimi özellikle yeşil mercimek üretimi bu yıllar zirve yapmış, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin depoları dolduğu gibi açık alanda bile tahıllar satın alınarak depolanmış, şeker pancarı, patates üretimi zirve yapmıştı.

Bu dönem gerek özel, gerek devlete ait bölge müdürlükleri şehrimizde kurulmuş, uzun yıllar Erzurum bölgenin üssü olmuştur. Ancak ne yazık ki 1990  sonrası bu genel müdürlüklerde birer ikişer şehrimizi terk etmiş, yine kaybeden Erzurum olmuştur.

Evet bütün bu gelişmeler 1985 yılına kadar sürmüş, ancak devamında fabrikaların bir bölümü kendiliğinden kapanırken bir bölümü de özelleştirme kapsamına alınmış, fabrikaları satın alanlar daha sonra bilmediğim nedenlerden dolayı alanlar tarafında çivileri bile sökülerek satılmış böylece  "Erzurum da Sanayi Olmaz" diye bir algı oluşturuldu. Ne yazık ki bu algı günümüzde artarak devam etmekte, Erzurum iş bulamayan gençler batıya gitmekte zımnen göç teşvik edilmektedir.

Bir zamanlar 450 000 ton üzerinde şeker pancarı işleyen Şeker Fabrikası da ne yazık ki ekim alanların daraltılması, destekleme primlerinin kaldırılması sonucu bölgede üretilen şeker pancarı dibe vurmuş, Tercan, Mercan ve Çayırlıda olmazsa işlenecek pancarda bulunamayacaktı. Bütün bu gelişmeler sonucu  en son satılan fabrikamız da  Erzurum Şeker Fabrikası olmuştur.

Özetle otuz kırk yıllık Erzurumun serencamı böyle olmuştu.

5 Ağustos 2018/ ERZURUM

 
Etiketler: ERZURUMUN, ALTIN, YILLARI(1948-1985),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
416 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
187 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
255 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
465 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
297 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
528 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
250 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
469 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
879 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1163 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
388 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
571 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
371 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
487 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
563 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
419 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
774 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
1230 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
816 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
798 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
469 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
610 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
533 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
576 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
535 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
491 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
512 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
792 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
673 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
653 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
597 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
1060 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
629 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
539 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
637 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
657 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
687 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
772 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
751 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
683 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
720 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
632 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
750 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
804 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
708 Okunma.
Haber Yazılımı