Yazı Detayı
01 Ocak 2019 - Salı 00:10 Bu yazı 1694 kez okundu
 
Edebiyatın Lisanı
Abdulnasır KIMIŞOĞLU
abdlnsr.kmsgl@gmail.com
 
 

“Edep” kavramıyla bağlantılı olan edebiyat, alanı ve hududu içerisinde karizmatik bir konuma sahiptir. Temeli itibariyle kuvvetli olan bu mefhum, nevi şahsına münhasır bir lisana da sahiptir.

Edebiyatın dili, özellikle belagat, fesahat ve nezaketle yoğrulmuş bir estetik harikasıdır. Kelâma, edebe ve ahenge hâkim olan bu lisan daima yapıcı, sevdirici ve iltifatlıdır.

Edebiyatın dünyasında üç şairane şube vardır. Bunlar kalem, mürekkep ve yazıdır. Kalem ustadır, mürekkep membaa, yazı da estetik ve sanattır.

Kalem, mürekkep pınarından yudumlayınca, sayfalar arasına irfan ve hikmet mücevherlerini satırlarda müzeyyen kılar. Başbuğ bir yazar elinde adeta sanatını inşa ve ifa eder. Kaleme ve yazdıklarına yeminle başlayan kalem suresi de kalemin ve yazdıklarının görevi hususunda bizlere önemli bilgiler sunar. Tefsir usulünde yemin bahsinden az çok haberdar olanlar, Allah Teâlâ’nın kalem ve yazdıklarına neden yemin ettiği hususunda da şaşkınlıklarını ve hayretlerini gizleyemeyecektirler. Ayrıca yazar olmayı düşünenlerin de bu hususu iyi anlamaları gerekmektedir.

Mürekkep, hak olanı satırlara ve sadırlara nakşeden pusatlı bir akıncıdır. Mürekkep, sönmez ve dinmez bir cevher ve bir nimettir. Sıratı müstakim olan yolun işaret ettiği dualı izdir. Bu iz peygamberimizin öğrettiği ilim ve fikir izidir. Bu izde nefesini ve servetini vakfedenler, şu gök kubbede hoş sada bırakanlardır.

Yazı, zamana an düşmektir. Tarihtir, hafızadır, emanet ve muhafızdır. Mukaddes değerlerin ruh ve mana ikliminde matbuat ve neşriyat olarak hayat bulduğu meydandır.

Bilinmelidir ki edebiyatın kullanmış olduğu lisan, ahlaki ve manevi bir güce sahiptir. Ruha ve şuura hitap eden bir kuvvetle, muhatabını etkilemeyi daima başarabilir. Bu gücü, mana yüklü kelimelerinden ve bir makam kazanmış olan kavramlarından alır. Haliyle mana yüklü makam sahibi kelime ve kavramların oluşturacağı cümleler ve bu cümlelerin fasih ve baliğ bir hitapla da nelere malik olacağı aşikârdır.

Edebiyat lisanının rengi merhamettir. Gücü, kelamdadır. Sözcükleri, imardır. Şiarı, mesuliyet duygusudur. Sözcüsü, kalemdir. Muhatabı, insanlıktır. Yeri, yurdu, mekânı sinelerdir...

Lâf, söz ve kelamın ne olduğu hakkında malumata sahip olanlar, edebiyatımızda özellikle kelamın söz sahibi olduğunu da bilirler. Çünkü edebiyat kelam eder. Kelam da bir duruş ve bir mana saklıdır. Çünkü kelam etmek bambaşka bir sanat olduğu gibi laf ve sözün tekâmül edip hikmet pınarında icazet almasıdır. İlim, irfan ve hikmetten bahseden bir makamdır. Kelam ehli, elinde kalemle gönüller fetheder, eşyaya ruh verip manasını anlaşılır kılar, dile belagat, mürekkebe renk ve yazıya da estetik kazandırır. Mahreme, muhtevaya ve mesuliyet duygusuna riayet ederek söz israfında bulunmaz.

Kelam, Muhammedî vasfa bürünen sözün kalıplaşmış halidir. Bu yüzden sinelere inşirah bahşeden bir özelliktedir. Kelam ehlinin sohbet ve muhabbetinde bulunmanın feyzi, bundan duyulan huzurun nedeni, işte bu Muhammedî kaynaktan beslenmenin bereketidir.

Haliyle edebiyat lisanının kelam gibi bir yaveri veya sözcüsü olduğu müddetçe bilinmelidir ki bu lisan, gönül köprüleri kuracak; şerleri hayra, husumetleri barışa, zorlukları kolaylığa çevirebilecek bir etkiye sahiptir.

Edebiyat lisanı, özünde nezaket ve letafete gebedir. Şiirde şiar, hikâyede şuur, romanda ruh, denemede fikir, makalede ilim… gibi şubeleriyle bizlere olgunluğu fısıldar. Daima hakikati yoldaş edinmeyi tembihler. İlim, irfan ve hikmet merkezli söz ve eylemde bulunmayı vasiyet eder.

Edebiyat kullanmış olduğu lisan gereği dil, inanç, ırk, kültür, medeniyet, coğrafya, dünya görüşü, yaşam biçimi… gibi farklılıklar ne olursa olsun her birisine saygılı olup, insan odaklı mutabakat sağlamayı amaçlar.

Nihayete erdirecek olursak edebiyat lisanı, rüzgâr esintisiyle dalgalanan yaprakta; yağmur yağdığında çıkan toprak kokusunda; karlar erimeden aceleci davranıp filizlenen kardelen yapraklarında ve akasya, lale, sümbül, karanfil buketlerinde meşk eyleyen nazende alfabedir.

Bu lisan, şairin şiarı, yazarın nazarı, hatibin hitabı, edibin edebi ve izahın kelâm halidir…

 

 

 
Etiketler: Edebiyatın, Lisanı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Ekim 2021
Bir kitap bir yazar – 18 HATIRALARDAKİ ERZURUM
708 Okunma.
26 Nisan 2021
Ermeni Andranik Amca İle Bir Hatıram
1185 Okunma.
20 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 17 / AFRİKA’NIN YAPAYALNIZ LALESİ
683 Okunma.
14 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 16 / ERZURUM’UN KARA GÜNLERİ
639 Okunma.
06 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 15 / MİLLİ MÜCADELE’DE ERZURUM
617 Okunma.
23 Şubat 2021
Bir Kitap Bir Yazar - 14 / ÖLÜLER SENFONİSİ
608 Okunma.
15 Şubat 2021
Bir Kitap Bir Yazar - 13 / O’NUN İZLERİ
595 Okunma.
30 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 12 / ERZURUM ÇARŞI PAZAR
719 Okunma.
21 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 11 / ANILARLA SARIKAMIŞ
636 Okunma.
14 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 10 / ERZURUM’DAN GÜZEL HATIRALAR
790 Okunma.
01 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 9 / GRİ ZAMAN
810 Okunma.
21 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 8 / İRFAN PINARLARI
751 Okunma.
12 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 7 / TÜRKÜLERDE YAŞAYAN ŞEHİR ERZURUM
939 Okunma.
05 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 6 / ERZURUMLU HÜSEYİN AVNİ ULAŞ
923 Okunma.
27 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi -5 AŞKA ÖVGÜ
1120 Okunma.
20 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 4 / ERZURUM ŞEHRENGİZİ
849 Okunma.
09 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 3 / İNSAN VAAZLARI
905 Okunma.
29 Ekim 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 2 FAÇETA
1018 Okunma.
10 Ekim 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 1 ARAYIŞ ve ADANIŞ
1426 Okunma.
26 Temmuz 2020
Öz eleştiri olarak “bize” yazdım…
1432 Okunma.
05 Mart 2020
Tarihi Doğru Okuyabilmek
1519 Okunma.
20 Şubat 2020
Cemiyeti İnşa Etmek
1339 Okunma.
09 Şubat 2020
Medeniyeti İhya Etmek
1374 Okunma.
12 Mayıs 2019
Palandöken 2023 Zirvesinde Marka Şehir Erzurum
1884 Okunma.
19 Mart 2019
Mehmetçik Vasfı ve Şehitlik
1638 Okunma.
12 Mart 2019
12 Mart Milli Vicdan Sesidir
1438 Okunma.
12 Şubat 2019
7 Değil 77 Daha Güzel Adam
2284 Okunma.
09 Şubat 2019
Kitabın İkramı
1626 Okunma.
05 Şubat 2019
Yazarın Tavrı
1436 Okunma.
31 Ocak 2019
Yazının Mahremiyet ve Mesuliyeti
1592 Okunma.
23 Ocak 2019
Yazmak Nasıl Bir Ruh Hali Gerektirir?
1512 Okunma.
18 Ocak 2019
Kalemin Kelâmı
1676 Okunma.
26 Aralık 2018
Parlak Sözler Söylemek
1559 Okunma.
06 Mayıs 2018
Edebiyatın Kudreti
6675 Okunma.
25 Nisan 2018
Kaleme Ant Olsun!
2327 Okunma.
20 Nisan 2018
Kitap Bir Mürşittir
1738 Okunma.
13 Nisan 2018
Kitaptan Kopuş
1904 Okunma.
06 Nisan 2018
Kitap Medeniyeti
2675 Okunma.
21 Mart 2018
Ömür Sermayemiz: HAYATIMIZ
2601 Okunma.
13 Mart 2018
Kurşunî Yazılar
2647 Okunma.
25 Şubat 2018
Çiçeklerin Diliyle Edebiyat Dünyamız
2294 Okunma.
29 Aralık 2017
En Vefalı Dost: KİTAP
2627 Okunma.
14 Aralık 2017
Okumak "RIZA" için ARAÇTIR
2396 Okunma.
25 Kasım 2017
Kitaplara Kıymayınız Dostlar!
2182 Okunma.
18 Kasım 2017
Mürekkep İzleri
2214 Okunma.
28 Ekim 2017
Zülfikâr Kalemler
2125 Okunma.
Haber Yazılımı