Yazı Detayı
01 Ocak 2019 - Salı 00:10 Bu yazı 1894 kez okundu
 
Edebiyatın Lisanı
Abdulnasır KIMIŞOĞLU
abdlnsr.kmsgl@gmail.com
 
 

“Edep” kavramıyla bağlantılı olan edebiyat, alanı ve hududu içerisinde karizmatik bir konuma sahiptir. Temeli itibariyle kuvvetli olan bu mefhum, nevi şahsına münhasır bir lisana da sahiptir.

Edebiyatın dili, özellikle belagat, fesahat ve nezaketle yoğrulmuş bir estetik harikasıdır. Kelâma, edebe ve ahenge hâkim olan bu lisan daima yapıcı, sevdirici ve iltifatlıdır.

Edebiyatın dünyasında üç şairane şube vardır. Bunlar kalem, mürekkep ve yazıdır. Kalem ustadır, mürekkep membaa, yazı da estetik ve sanattır.

Kalem, mürekkep pınarından yudumlayınca, sayfalar arasına irfan ve hikmet mücevherlerini satırlarda müzeyyen kılar. Başbuğ bir yazar elinde adeta sanatını inşa ve ifa eder. Kaleme ve yazdıklarına yeminle başlayan kalem suresi de kalemin ve yazdıklarının görevi hususunda bizlere önemli bilgiler sunar. Tefsir usulünde yemin bahsinden az çok haberdar olanlar, Allah Teâlâ’nın kalem ve yazdıklarına neden yemin ettiği hususunda da şaşkınlıklarını ve hayretlerini gizleyemeyecektirler. Ayrıca yazar olmayı düşünenlerin de bu hususu iyi anlamaları gerekmektedir.

Mürekkep, hak olanı satırlara ve sadırlara nakşeden pusatlı bir akıncıdır. Mürekkep, sönmez ve dinmez bir cevher ve bir nimettir. Sıratı müstakim olan yolun işaret ettiği dualı izdir. Bu iz peygamberimizin öğrettiği ilim ve fikir izidir. Bu izde nefesini ve servetini vakfedenler, şu gök kubbede hoş sada bırakanlardır.

Yazı, zamana an düşmektir. Tarihtir, hafızadır, emanet ve muhafızdır. Mukaddes değerlerin ruh ve mana ikliminde matbuat ve neşriyat olarak hayat bulduğu meydandır.

Bilinmelidir ki edebiyatın kullanmış olduğu lisan, ahlaki ve manevi bir güce sahiptir. Ruha ve şuura hitap eden bir kuvvetle, muhatabını etkilemeyi daima başarabilir. Bu gücü, mana yüklü kelimelerinden ve bir makam kazanmış olan kavramlarından alır. Haliyle mana yüklü makam sahibi kelime ve kavramların oluşturacağı cümleler ve bu cümlelerin fasih ve baliğ bir hitapla da nelere malik olacağı aşikârdır.

Edebiyat lisanının rengi merhamettir. Gücü, kelamdadır. Sözcükleri, imardır. Şiarı, mesuliyet duygusudur. Sözcüsü, kalemdir. Muhatabı, insanlıktır. Yeri, yurdu, mekânı sinelerdir...

Lâf, söz ve kelamın ne olduğu hakkında malumata sahip olanlar, edebiyatımızda özellikle kelamın söz sahibi olduğunu da bilirler. Çünkü edebiyat kelam eder. Kelam da bir duruş ve bir mana saklıdır. Çünkü kelam etmek bambaşka bir sanat olduğu gibi laf ve sözün tekâmül edip hikmet pınarında icazet almasıdır. İlim, irfan ve hikmetten bahseden bir makamdır. Kelam ehli, elinde kalemle gönüller fetheder, eşyaya ruh verip manasını anlaşılır kılar, dile belagat, mürekkebe renk ve yazıya da estetik kazandırır. Mahreme, muhtevaya ve mesuliyet duygusuna riayet ederek söz israfında bulunmaz.

Kelam, Muhammedî vasfa bürünen sözün kalıplaşmış halidir. Bu yüzden sinelere inşirah bahşeden bir özelliktedir. Kelam ehlinin sohbet ve muhabbetinde bulunmanın feyzi, bundan duyulan huzurun nedeni, işte bu Muhammedî kaynaktan beslenmenin bereketidir.

Haliyle edebiyat lisanının kelam gibi bir yaveri veya sözcüsü olduğu müddetçe bilinmelidir ki bu lisan, gönül köprüleri kuracak; şerleri hayra, husumetleri barışa, zorlukları kolaylığa çevirebilecek bir etkiye sahiptir.

Edebiyat lisanı, özünde nezaket ve letafete gebedir. Şiirde şiar, hikâyede şuur, romanda ruh, denemede fikir, makalede ilim… gibi şubeleriyle bizlere olgunluğu fısıldar. Daima hakikati yoldaş edinmeyi tembihler. İlim, irfan ve hikmet merkezli söz ve eylemde bulunmayı vasiyet eder.

Edebiyat kullanmış olduğu lisan gereği dil, inanç, ırk, kültür, medeniyet, coğrafya, dünya görüşü, yaşam biçimi… gibi farklılıklar ne olursa olsun her birisine saygılı olup, insan odaklı mutabakat sağlamayı amaçlar.

Nihayete erdirecek olursak edebiyat lisanı, rüzgâr esintisiyle dalgalanan yaprakta; yağmur yağdığında çıkan toprak kokusunda; karlar erimeden aceleci davranıp filizlenen kardelen yapraklarında ve akasya, lale, sümbül, karanfil buketlerinde meşk eyleyen nazende alfabedir.

Bu lisan, şairin şiarı, yazarın nazarı, hatibin hitabı, edibin edebi ve izahın kelâm halidir…

 

 

 
Etiketler: Edebiyatın, Lisanı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
04 Mart 2022
Fıtrat-ı Selîmeden Kalb-i Selîme Kalender Bir Meşrep Selim Yapıcı Ağabey
547 Okunma.
21 Ekim 2021
Bir kitap bir yazar – 18 HATIRALARDAKİ ERZURUM
1077 Okunma.
26 Nisan 2021
Ermeni Andranik Amca İle Bir Hatıram
1421 Okunma.
20 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 17 / AFRİKA’NIN YAPAYALNIZ LALESİ
824 Okunma.
14 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 16 / ERZURUM’UN KARA GÜNLERİ
783 Okunma.
06 Mart 2021
Bir Kitap Bir Yazar – 15 / MİLLİ MÜCADELE’DE ERZURUM
748 Okunma.
23 Şubat 2021
Bir Kitap Bir Yazar - 14 / ÖLÜLER SENFONİSİ
746 Okunma.
15 Şubat 2021
Bir Kitap Bir Yazar - 13 / O’NUN İZLERİ
720 Okunma.
30 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 12 / ERZURUM ÇARŞI PAZAR
940 Okunma.
21 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 11 / ANILARLA SARIKAMIŞ
781 Okunma.
14 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 10 / ERZURUM’DAN GÜZEL HATIRALAR
929 Okunma.
01 Ocak 2021
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 9 / GRİ ZAMAN
998 Okunma.
21 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 8 / İRFAN PINARLARI
911 Okunma.
12 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 7 / TÜRKÜLERDE YAŞAYAN ŞEHİR ERZURUM
1100 Okunma.
05 Aralık 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 6 / ERZURUMLU HÜSEYİN AVNİ ULAŞ
1165 Okunma.
27 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi -5 AŞKA ÖVGÜ
1314 Okunma.
20 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi – 4 / ERZURUM ŞEHRENGİZİ
1020 Okunma.
09 Kasım 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 3 / İNSAN VAAZLARI
1024 Okunma.
29 Ekim 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 2 FAÇETA
1157 Okunma.
10 Ekim 2020
Kitap Tanıtım Yazı Serisi - 1 ARAYIŞ ve ADANIŞ
1550 Okunma.
26 Temmuz 2020
Öz eleştiri olarak “bize” yazdım…
1605 Okunma.
05 Mart 2020
Tarihi Doğru Okuyabilmek
1659 Okunma.
20 Şubat 2020
Cemiyeti İnşa Etmek
1483 Okunma.
09 Şubat 2020
Medeniyeti İhya Etmek
1563 Okunma.
12 Mayıs 2019
Palandöken 2023 Zirvesinde Marka Şehir Erzurum
2043 Okunma.
19 Mart 2019
Mehmetçik Vasfı ve Şehitlik
1802 Okunma.
12 Mart 2019
12 Mart Milli Vicdan Sesidir
1567 Okunma.
12 Şubat 2019
7 Değil 77 Daha Güzel Adam
2477 Okunma.
09 Şubat 2019
Kitabın İkramı
1759 Okunma.
05 Şubat 2019
Yazarın Tavrı
1556 Okunma.
31 Ocak 2019
Yazının Mahremiyet ve Mesuliyeti
1720 Okunma.
23 Ocak 2019
Yazmak Nasıl Bir Ruh Hali Gerektirir?
1693 Okunma.
18 Ocak 2019
Kalemin Kelâmı
1857 Okunma.
26 Aralık 2018
Parlak Sözler Söylemek
1726 Okunma.
06 Mayıs 2018
Edebiyatın Kudreti
6829 Okunma.
25 Nisan 2018
Kaleme Ant Olsun!
2479 Okunma.
20 Nisan 2018
Kitap Bir Mürşittir
1854 Okunma.
13 Nisan 2018
Kitaptan Kopuş
2045 Okunma.
06 Nisan 2018
Kitap Medeniyeti
2929 Okunma.
21 Mart 2018
Ömür Sermayemiz: HAYATIMIZ
2763 Okunma.
13 Mart 2018
Kurşunî Yazılar
2770 Okunma.
25 Şubat 2018
Çiçeklerin Diliyle Edebiyat Dünyamız
2426 Okunma.
29 Aralık 2017
En Vefalı Dost: KİTAP
2755 Okunma.
14 Aralık 2017
Okumak "RIZA" için ARAÇTIR
2566 Okunma.
25 Kasım 2017
Kitaplara Kıymayınız Dostlar!
2338 Okunma.
18 Kasım 2017
Mürekkep İzleri
2327 Okunma.
28 Ekim 2017
Zülfikâr Kalemler
2264 Okunma.
Haber Yazılımı