Yazı Detayı
10 Ocak 2019 - Perşembe 20:11 Bu yazı 307 kez okundu
 
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Bu kışta kıyamette, İstanbul’dan yola düşmüşler…15 günlük zahmetli bir yolculuktan sonra Kızılcahamam’a ulaşmışlar.

Buradan ileriye geçmelerine izin verilmemiş. Onlar da açıklamalarını burada yapmak zorunda kalmışlar… Doğu Türkistanlılar yahut Uygurlardan söz ediyoruz.

Bu konuya girmemek için epey ayak sürçtüm. Beş yıl önce gördüğüm bir ülkeden bahsetmek, aradaki farkın olumsuz seyrini kayda geçirmek bana giran geldi. Keşke bu bedenimizin olmasa bile ruhumuzun anayurdu ile ilgili güzel şeylerden söz edebilse idik.

Batıda Bulgar Hanlığı ile neredeyse eş zamanlı doğuda Karahanlı Devleti Müslümanlık tarihimizin başlangıcını teşkil ediyor. İslâmî Türk edebiyatı dört bin kilometre doğumuzdaki bu coğrafyada başladı. Hepimiz Yusuf Has Hacib’in çapanından, kaftanından çıktık!

***

Urumçi’yi, Kaşgar’ı görmese idim, orada olup bitenlerle ilgili gözlemlerim olmasa idi, bu yazı kolay yazılırdı. Doğu Türkistan’da insanlık göz göre göre katlediliyor, yüzbinler toplama kamplarında zulüm görüyor, Çin işkencesi kavramının modern versiyonları uygulanıyor ve bütün dünya hiçbir şey yokmuş gibi davranıyor. Hele de Türkiye’de bazı çevrelerin bigâneliği “pes” dedirtiyor.

Çin dünyanın en fazla nüfusa sahip ülkesi, coğrafi olarak da kıta cesametinde. Çin’in dünyanın geleceğinde bugünkünden daha fazla rol oynayacağı görülebiliyor. Bu rol insanî de olabilir, gayri insanî de. Batılı sömürgeciler gayri insani rollerini uzun süre insanî gibi göstermeyi başarmışlardı. Artık foyaları döküldü. Çin daha işin başında farklı bir konumda olmadığını ortaya koyuyor.

Uygur bölgesi, Türkiye’nin iki katı araziye sahip, Çin’de Müslümanların çoğunlukta olduğu bir coğrafya. Uygur ülkesine Çin resmen “Şincan” diyor, yani “yeni fethedilmiş ülke”.

Çin’de İslâmiyet, 7. yüzyılda Müslüman tüccarlar tarafından yayılmaya başlandı. 10. Yüzyılın başında Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han Müslümanlığı benimsediği gibi halkını da islâmiyete yöneltti. Bu hadise tarihimizin dönüm noktalarından.

Çin’de resmî rakamlara göre 20 milyon Müslüman var. (Gerçek rakam bunun çok üstünde olmalı.) Çin’de Batılı Müslüman tüccarlarla evlenen Han Çinlisi hanımların oluşturduğu Hui’ler, Dongxiang (Dungan, döngen-dönmeler, müslüman olan Çinliler), Sala’lar, Baoan’lar ve nihayet Uygur, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar ve Tacik gibi Türkler veya akraba topluluklar bulunuyor. 47 etnik grubun yaşadığı söylenen Doğu Türkistan’ın/Uygur bölgesinin 20 milyona yakın nüfusunun yüzde 45’ini Uygurlar, yüzde 40’ını Han Çinlileri, geriye kalanı da diğer azınlıklar teşkil ediyor(muş).

***

5 yıl önceye dönelim. Bir vesile ile Urumçi’ye gittik. Burada birkaç gün kaldıktan Kaşgar’a, bu kadim medeniyet merkezine geçtik. Hava alanından şehir merkezine kavaklıklar arasından geçip giderken, 20-30 yıl önce Esenboğa’dan Ankara’ya gider gibiydik.

Güzel intibalar biriktirmeye çalıştık. Hep kontrol altındayız. İlk akşam kaldığımız otelden çıkıp, namaz kılacak bir cami aradık. 500 metre kadar yürüdükten sonra bir seyyar satıcıya selâm verdik, selâmımızı alınca, Müslüman olduğuna kanaat getirip, akşam namazını kılabileceğimiz bir cami sorduk. Yakında bir Dungan camisi vardır. Onun bize tavsiyesi, farklı istikamete ve biraz daha uzakta bir Uygur camisine gitmemiz… Epeyce yürüdükten sonra, yüksek binaların arasında sıkışmış, iki katlı bir camiye ulaşıyoruz. Akşam ezanı okunmak üzere…

Camide üç kişi var. Üçü de genç, üniversiteli. Onlarla konuşurken ezan okunuyor ve yaşlı bir hoca mihraba geçiyor. Namaz bittiğinde cemaatin on kişiye yaklaştığını görüyoruz. Namazdan sonra cemaatle sohbet imkânı arıyoruz. Şöyle düşünün: Türkiye’nin her hangi bir şehrine bir camiye Doğu Türkistan’dan bir müslüman geliyor… Nasıl sıcak bir alâka görür, burada hava aksi. Cemaatin ağzını bıçak açmıyor.

Ertesi akşam, başka bir yoldan gidip başka bir cami daha keşfediyoruz. Sokakta gördüğümüz “Kaşgar Pilavhanesi” tabelası, bize camiyi haber veriyor. Bu cami de avlulu ve iki katlı. Avluda dut ağacı dikkatimizi çekiyor. Daha bakımlı ve temiz bir camide olduğumuzu fark ediyoruz. Cemaat de dünkünün iki katı! Burada da cemaatle namazdan önce ve sonra sohbet etmeye çalışıyoruz. Almatı’dan gelmiş bir misafir Kazak konuşuyor sürekli…

Korkunun ne menem bir şey olduğunu cemaatin gözlerinden okuyoruz. Biz kimiz? Acaba ne maksatla bu camiye geldik, burada söylenenler nerelere ulaşır ve kimin başı bu yüzden yanar?

Bugün Urumçi hele de Kaşgar ziyaret edilebilir mi?

Bunun zorluğunu beş yıl önceye bakarak kavrayabiliriz. Biz davetliler, nezaret altında her yere suhuletle ulaşabilirken, Kaşgar’a giriş ve çıkışın sıkı kontrol altında olduğunu, izin belgesi olmadan bu şehirden giriş ve çıkışın mümkün olmadığını fark ediyoruz. Bu yüzden Uygur bölgesinde olup bitenlerle ilgili, insanın havsalasını zorlayan zulümlerle ilgili bilgiler bize şaşırtıcı gelmiyor. Şaşırtıcı olan, bu kadar zulme bütün dünya gibi bizim de bigâne kalmamız!

10.01.2019 Karar

 
Etiketler: Doğu, Türkistan, güllük, gülistanlık!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
126 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
128 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
72 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
103 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
426 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
323 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
215 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
273 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
330 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
237 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
324 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
364 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
326 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
351 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
360 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
298 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
362 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
475 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
339 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
520 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
390 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
384 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
413 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
499 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1356 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
529 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
575 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
450 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
771 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
694 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
581 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1383 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
795 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
854 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1258 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
861 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
695 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
670 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
677 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1005 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
745 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
619 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
738 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
627 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
724 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
830 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
853 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
879 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1217 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
829 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
926 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1249 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
1501 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
1555 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
894 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
909 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
684 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
899 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
721 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
843 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
740 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
945 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
847 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
824 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
847 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
752 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
818 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
764 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
980 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
799 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
1585 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
970 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
974 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
938 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
959 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1015 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
971 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
972 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
887 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1022 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1156 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1061 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1011 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1079 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
934 Okunma.
Haber Yazılımı