Yazı Detayı
23 Haziran 2020 - Salı 10:40 Bu yazı 240 kez okundu
 
Dil toprağını kaybediyoruz!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Dil konusu, ülkemizde bir türlü görünür gündem olmayan sürekli gündemdir!

Günlük dil, konuşma dili, yayın dili, yazı dili, eğitim-öğretim dili, ilim dili, edebiyat dili…Bunların encamı hakkında konuşan yazan pek olmaz. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk TYB Akademi dergisinde Enes Kala’nın sorularını cevaplamış. Bizde Millî Eğitim bakanları böyle dergilerle filan pek uğraşmaz; önceki örneklere bakarak söylüyoruz. Elbette istisnalar da var. Bakan Bey’in bu konuyu önemsediği cevaplarından da anlaşılıyor. 

Tabiî geçmişte dille, türkçeyle uğraşan bakanlar da olmuştur. Bunların en meşhuru Hasan Âli Yücel’dir. Kendi klasiklerimiz daha Latin harfleriyle yayınlanmamışken (mesela Safahat’ın dahi Latin harfli baskısı yoktur o sıralar) Batı klasiklerini devreye sokan ve batı dillerinden 1200’den fazla tercüme eserin yayınlanmasını sağlayan bir bakandan söz ediyoruz. Bugün 1940’larda yapılan tercümeleri okuyanlar hiç bilmedikleri “öztürkçe” kelimelerle karşılaşırlar. İşte o zamanın tercüme dili, bugün tercümeye muhtaçsa, devrin bakanının dil siyaseti yüzündendir. 

Yakın zamanda dili mesele edinen bir bakan vardı! İki binli yılların başında, son Ecevit hükümetinde bakanlık yapmıştı (Metin Bostancıoğlu). İşte onun döneminde, Talim ve Terbiye Kurulu birçok kelimenin ders kitaplarında kullanılmasını yasakladı. Bizim tesbitimize göre, bu kanundışı iş şöyle yapılıyordu:

Talim ve Terbiye, ders kitabı, yardımcı ders kitabı, tavsiye kitap konusunda önlerine gelen kişileri çağırıyor ve sözlü olarak tebliğ ediyor: “Senin kitabında şu şu kelimeler var, bunları şunlarla değiştireceksin, yoksa kitabın geçmez!” Onlar da içleri kan ağlayarak, gereğini yapıyor! Yoksa ekmeklerinden olacaklar! Al parayı, ver kelimeyi! 

Resmiyete dökmeme, iz bırakmama esasına dayanan, tam işgal kuvvetleri uygulaması! Bu konu o zaman birkaç defa, Meclis’te dile getirildi. Bazı milletvekilleri yazılı soru önergesi verdi. Milli Eğitim Bakanı da 26.11.2001 tarihli yazıyla bunu cevapladı. Türkçede “inkâr yiğidin kalesidir” diye bir söz var. “Bakanlığımız, Türkçede halen kullanılmakta olan hiçbir sözcüğü yasaklamamıştır.” 

Demek ki bizim yasak olduğunu tesbit edebildiğimiz şu kelimeler türkçede halen kullanılmıyormuş: Asır, Bahtiyar, Câhil, Devir, Devre, Esir, Fakir, Felaket, Fert, Fiil, Fikir, Hakikat, Has, Hâtıra, Hatip, Hayat, Haysiyet, Hiciv, Hukuk, Hür, Hürriyet, Istırap, İdrak, İlim, İmla, İsim, İstiklâl, Kabiliyet, Kafiye (uyak), Kanun, Karakter, Kısım, Mâna, Mâzi, Medenî, Medeniyet, Mekân, Memleket, Meşhur, Mısra, Millet, Millî, Milliyetçi, Milliyetçilik, Muamele, Nakarat (kavuştak), Nakletmek, Nesil, Nesir, Nutuk, Örf, Sun’i, Şahıs, Şema (örgü), Şive (ağız), Tabiat, Tabiî, Tasvir, Tavsiye, Tecrübe, Teferruat, Tenkid, Terbiye, teşkilat, Unsur, Vasıf, Vasıta, Vatan, Vezin…

O günlerde aynı bakan Hürriyet’te, bir haber yayınlattı. İşte o haberde şöyle deniyor: “Eğitimde çığır açacak bir reformun temelini, batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli sözcüklerin kullanımına yasak getirerek atan bakanlık”. “Şecaat arz ederken merd-i kıpti sirkatin söyler!” 

“Batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli kelimelerin!” denildiğine bakmayın, hiçbir batı dilinden gelen kelime yasaklanmamış ama, bizim bin yıllık kelimelerimiz, artık her şeyiyle bizim olmuş kelimeler yasaklanmış. O zaman bu bakanın yalanını ortaya çıkarmak için işin peşine düştük. Meğer bu konuda bir genelge varmış. Yasak 24 Ağustos 2001 tarihli genelgeye dayanıyormuş! Sonunda bu yazıya da ulaştık!

Aradan neredeyse 20 yıl geçti, bugünkü Millî Eğitim bakanımız “gençlerimiz Yunusların, Karacaoğlanların, Bâkilerin, Fuzulilerin, Mehmed Âkiflerin, Yahya Kemallerin, Ziya Gökalplerin diliyle konuşacak” diyor…

Buna ancak seviniriz. Fakat tecrübelerimiz şunu gösteriyor ki, Bakanlığın bürokrasisi kendi dilini dayatıyor ve türkçe öğretim sisteminde geriliyor.  
Yunusları, Karacaoğlanları, Bâkileri, Fuzulileri bir kenara bırakalım. Bunlar çoktan çocuklarımızın ulaşabildiği edebiyatçılarımız olmaktan çıkarıldı. Bu birinci safha idi. 2. Safhada ilk dönem Cumhuriyet edebiyatı gençler için anlaşılması güç bir alan haline geldi. Necip Fazıl’ı, Nazım’ı, Peyami Safa’yı, Tanpınar’ı, Kemal Tahir’i, Tarık Buğrayı kolaylıkla anlayamayan bir nesil yetişmeye başladı. Şimdi 3. Safhadayız.  Cumhuriyetin ikinci nesil edebiyatçıları da anlaşılmaz hâle geliyor…

Dil toprağımızı hızla kaybediyoruz. Toprağı aşındırılan, kelimeleri unutturulan ulu ağaçlar yavaş yavaş kuruyor! Bu erozyonu ancak eğitim sisteminde köklü tedbirler alarak durdurabiliriz!

23.06.2020 Karar

 
Etiketler: Dil, toprağını, kaybediyoruz!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
157 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
176 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
172 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
133 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
304 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
425 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
326 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
402 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
634 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
321 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
319 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
294 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
619 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
246 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
272 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
345 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
257 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
394 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
333 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
415 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
371 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
337 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
359 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
311 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
492 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
348 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
225 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
344 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
485 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
418 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
336 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
505 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
562 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
384 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
432 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
455 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
326 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
457 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
586 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
473 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
380 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
640 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
516 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
385 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
480 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
503 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
500 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
362 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
547 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
431 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
630 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
537 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
966 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
561 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
602 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
639 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
636 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
492 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
708 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
607 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
608 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
651 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
909 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
790 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
644 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
781 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
845 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
794 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
865 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
872 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
848 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
821 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
821 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
921 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
806 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
881 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
894 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
747 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1007 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
863 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
849 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
823 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
990 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1892 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
974 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1049 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
948 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1257 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1137 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1020 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1792 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1309 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1284 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1756 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1380 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1182 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1187 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1160 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1489 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1225 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1156 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1182 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1159 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1218 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1516 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1305 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1419 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1755 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1337 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1587 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1703 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
1993 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2052 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1441 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1432 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1160 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1432 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1211 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1383 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1257 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1389 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1382 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1320 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1306 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1207 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1447 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1277 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1511 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1331 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2111 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1493 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1575 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1457 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1567 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1512 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1486 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1587 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1408 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1490 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1658 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1589 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1502 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1581 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1569 Okunma.
Haber Yazılımı