Yazı Detayı
23 Haziran 2020 - Salı 10:40 Bu yazı 333 kez okundu
 
Dil toprağını kaybediyoruz!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Dil konusu, ülkemizde bir türlü görünür gündem olmayan sürekli gündemdir!

Günlük dil, konuşma dili, yayın dili, yazı dili, eğitim-öğretim dili, ilim dili, edebiyat dili…Bunların encamı hakkında konuşan yazan pek olmaz. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk TYB Akademi dergisinde Enes Kala’nın sorularını cevaplamış. Bizde Millî Eğitim bakanları böyle dergilerle filan pek uğraşmaz; önceki örneklere bakarak söylüyoruz. Elbette istisnalar da var. Bakan Bey’in bu konuyu önemsediği cevaplarından da anlaşılıyor. 

Tabiî geçmişte dille, türkçeyle uğraşan bakanlar da olmuştur. Bunların en meşhuru Hasan Âli Yücel’dir. Kendi klasiklerimiz daha Latin harfleriyle yayınlanmamışken (mesela Safahat’ın dahi Latin harfli baskısı yoktur o sıralar) Batı klasiklerini devreye sokan ve batı dillerinden 1200’den fazla tercüme eserin yayınlanmasını sağlayan bir bakandan söz ediyoruz. Bugün 1940’larda yapılan tercümeleri okuyanlar hiç bilmedikleri “öztürkçe” kelimelerle karşılaşırlar. İşte o zamanın tercüme dili, bugün tercümeye muhtaçsa, devrin bakanının dil siyaseti yüzündendir. 

Yakın zamanda dili mesele edinen bir bakan vardı! İki binli yılların başında, son Ecevit hükümetinde bakanlık yapmıştı (Metin Bostancıoğlu). İşte onun döneminde, Talim ve Terbiye Kurulu birçok kelimenin ders kitaplarında kullanılmasını yasakladı. Bizim tesbitimize göre, bu kanundışı iş şöyle yapılıyordu:

Talim ve Terbiye, ders kitabı, yardımcı ders kitabı, tavsiye kitap konusunda önlerine gelen kişileri çağırıyor ve sözlü olarak tebliğ ediyor: “Senin kitabında şu şu kelimeler var, bunları şunlarla değiştireceksin, yoksa kitabın geçmez!” Onlar da içleri kan ağlayarak, gereğini yapıyor! Yoksa ekmeklerinden olacaklar! Al parayı, ver kelimeyi! 

Resmiyete dökmeme, iz bırakmama esasına dayanan, tam işgal kuvvetleri uygulaması! Bu konu o zaman birkaç defa, Meclis’te dile getirildi. Bazı milletvekilleri yazılı soru önergesi verdi. Milli Eğitim Bakanı da 26.11.2001 tarihli yazıyla bunu cevapladı. Türkçede “inkâr yiğidin kalesidir” diye bir söz var. “Bakanlığımız, Türkçede halen kullanılmakta olan hiçbir sözcüğü yasaklamamıştır.” 

Demek ki bizim yasak olduğunu tesbit edebildiğimiz şu kelimeler türkçede halen kullanılmıyormuş: Asır, Bahtiyar, Câhil, Devir, Devre, Esir, Fakir, Felaket, Fert, Fiil, Fikir, Hakikat, Has, Hâtıra, Hatip, Hayat, Haysiyet, Hiciv, Hukuk, Hür, Hürriyet, Istırap, İdrak, İlim, İmla, İsim, İstiklâl, Kabiliyet, Kafiye (uyak), Kanun, Karakter, Kısım, Mâna, Mâzi, Medenî, Medeniyet, Mekân, Memleket, Meşhur, Mısra, Millet, Millî, Milliyetçi, Milliyetçilik, Muamele, Nakarat (kavuştak), Nakletmek, Nesil, Nesir, Nutuk, Örf, Sun’i, Şahıs, Şema (örgü), Şive (ağız), Tabiat, Tabiî, Tasvir, Tavsiye, Tecrübe, Teferruat, Tenkid, Terbiye, teşkilat, Unsur, Vasıf, Vasıta, Vatan, Vezin…

O günlerde aynı bakan Hürriyet’te, bir haber yayınlattı. İşte o haberde şöyle deniyor: “Eğitimde çığır açacak bir reformun temelini, batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli sözcüklerin kullanımına yasak getirerek atan bakanlık”. “Şecaat arz ederken merd-i kıpti sirkatin söyler!” 

“Batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli kelimelerin!” denildiğine bakmayın, hiçbir batı dilinden gelen kelime yasaklanmamış ama, bizim bin yıllık kelimelerimiz, artık her şeyiyle bizim olmuş kelimeler yasaklanmış. O zaman bu bakanın yalanını ortaya çıkarmak için işin peşine düştük. Meğer bu konuda bir genelge varmış. Yasak 24 Ağustos 2001 tarihli genelgeye dayanıyormuş! Sonunda bu yazıya da ulaştık!

Aradan neredeyse 20 yıl geçti, bugünkü Millî Eğitim bakanımız “gençlerimiz Yunusların, Karacaoğlanların, Bâkilerin, Fuzulilerin, Mehmed Âkiflerin, Yahya Kemallerin, Ziya Gökalplerin diliyle konuşacak” diyor…

Buna ancak seviniriz. Fakat tecrübelerimiz şunu gösteriyor ki, Bakanlığın bürokrasisi kendi dilini dayatıyor ve türkçe öğretim sisteminde geriliyor.  
Yunusları, Karacaoğlanları, Bâkileri, Fuzulileri bir kenara bırakalım. Bunlar çoktan çocuklarımızın ulaşabildiği edebiyatçılarımız olmaktan çıkarıldı. Bu birinci safha idi. 2. Safhada ilk dönem Cumhuriyet edebiyatı gençler için anlaşılması güç bir alan haline geldi. Necip Fazıl’ı, Nazım’ı, Peyami Safa’yı, Tanpınar’ı, Kemal Tahir’i, Tarık Buğrayı kolaylıkla anlayamayan bir nesil yetişmeye başladı. Şimdi 3. Safhadayız.  Cumhuriyetin ikinci nesil edebiyatçıları da anlaşılmaz hâle geliyor…

Dil toprağımızı hızla kaybediyoruz. Toprağı aşındırılan, kelimeleri unutturulan ulu ağaçlar yavaş yavaş kuruyor! Bu erozyonu ancak eğitim sisteminde köklü tedbirler alarak durdurabiliriz!

23.06.2020 Karar

 
Etiketler: Dil, toprağını, kaybediyoruz!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
153 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
189 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
200 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
195 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
266 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
233 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
223 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
202 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
362 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
513 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
378 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
487 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
719 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
394 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
366 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
357 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
751 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
380 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
326 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
418 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
317 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
438 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
390 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
484 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
449 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
386 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
432 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
366 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
554 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
411 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
290 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
398 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
558 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
473 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
399 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
562 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
616 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
437 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
495 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
533 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
388 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
510 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
639 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
524 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
426 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
705 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
583 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
435 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
533 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
571 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
560 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
406 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
605 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
479 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
705 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
594 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1016 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
627 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
656 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
715 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
709 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
534 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
768 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
670 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
666 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
697 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
977 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
846 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
718 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
829 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
891 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
859 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
935 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
948 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
901 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
878 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
879 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
974 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
872 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
944 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
947 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
824 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1053 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
923 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
907 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
875 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1049 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1964 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1028 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1098 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1005 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1310 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1190 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1073 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1847 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1362 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1333 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1810 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1436 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1238 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1251 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1207 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1527 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1292 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1214 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1227 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1229 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1277 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1594 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1367 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1480 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1814 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1395 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1644 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1756 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2061 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2109 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1491 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1505 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1216 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1499 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1295 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1445 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1333 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1427 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1442 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1369 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1357 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1258 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1501 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1325 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1573 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1386 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2169 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1544 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1634 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1506 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1617 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1559 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1549 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1636 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1474 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1538 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1723 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1633 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1542 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1635 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1628 Okunma.
Haber Yazılımı