Yazı Detayı
23 Haziran 2020 - Salı 10:40 Bu yazı 435 kez okundu
 
Dil toprağını kaybediyoruz!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Dil konusu, ülkemizde bir türlü görünür gündem olmayan sürekli gündemdir!

Günlük dil, konuşma dili, yayın dili, yazı dili, eğitim-öğretim dili, ilim dili, edebiyat dili…Bunların encamı hakkında konuşan yazan pek olmaz. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk TYB Akademi dergisinde Enes Kala’nın sorularını cevaplamış. Bizde Millî Eğitim bakanları böyle dergilerle filan pek uğraşmaz; önceki örneklere bakarak söylüyoruz. Elbette istisnalar da var. Bakan Bey’in bu konuyu önemsediği cevaplarından da anlaşılıyor. 

Tabiî geçmişte dille, türkçeyle uğraşan bakanlar da olmuştur. Bunların en meşhuru Hasan Âli Yücel’dir. Kendi klasiklerimiz daha Latin harfleriyle yayınlanmamışken (mesela Safahat’ın dahi Latin harfli baskısı yoktur o sıralar) Batı klasiklerini devreye sokan ve batı dillerinden 1200’den fazla tercüme eserin yayınlanmasını sağlayan bir bakandan söz ediyoruz. Bugün 1940’larda yapılan tercümeleri okuyanlar hiç bilmedikleri “öztürkçe” kelimelerle karşılaşırlar. İşte o zamanın tercüme dili, bugün tercümeye muhtaçsa, devrin bakanının dil siyaseti yüzündendir. 

Yakın zamanda dili mesele edinen bir bakan vardı! İki binli yılların başında, son Ecevit hükümetinde bakanlık yapmıştı (Metin Bostancıoğlu). İşte onun döneminde, Talim ve Terbiye Kurulu birçok kelimenin ders kitaplarında kullanılmasını yasakladı. Bizim tesbitimize göre, bu kanundışı iş şöyle yapılıyordu:

Talim ve Terbiye, ders kitabı, yardımcı ders kitabı, tavsiye kitap konusunda önlerine gelen kişileri çağırıyor ve sözlü olarak tebliğ ediyor: “Senin kitabında şu şu kelimeler var, bunları şunlarla değiştireceksin, yoksa kitabın geçmez!” Onlar da içleri kan ağlayarak, gereğini yapıyor! Yoksa ekmeklerinden olacaklar! Al parayı, ver kelimeyi! 

Resmiyete dökmeme, iz bırakmama esasına dayanan, tam işgal kuvvetleri uygulaması! Bu konu o zaman birkaç defa, Meclis’te dile getirildi. Bazı milletvekilleri yazılı soru önergesi verdi. Milli Eğitim Bakanı da 26.11.2001 tarihli yazıyla bunu cevapladı. Türkçede “inkâr yiğidin kalesidir” diye bir söz var. “Bakanlığımız, Türkçede halen kullanılmakta olan hiçbir sözcüğü yasaklamamıştır.” 

Demek ki bizim yasak olduğunu tesbit edebildiğimiz şu kelimeler türkçede halen kullanılmıyormuş: Asır, Bahtiyar, Câhil, Devir, Devre, Esir, Fakir, Felaket, Fert, Fiil, Fikir, Hakikat, Has, Hâtıra, Hatip, Hayat, Haysiyet, Hiciv, Hukuk, Hür, Hürriyet, Istırap, İdrak, İlim, İmla, İsim, İstiklâl, Kabiliyet, Kafiye (uyak), Kanun, Karakter, Kısım, Mâna, Mâzi, Medenî, Medeniyet, Mekân, Memleket, Meşhur, Mısra, Millet, Millî, Milliyetçi, Milliyetçilik, Muamele, Nakarat (kavuştak), Nakletmek, Nesil, Nesir, Nutuk, Örf, Sun’i, Şahıs, Şema (örgü), Şive (ağız), Tabiat, Tabiî, Tasvir, Tavsiye, Tecrübe, Teferruat, Tenkid, Terbiye, teşkilat, Unsur, Vasıf, Vasıta, Vatan, Vezin…

O günlerde aynı bakan Hürriyet’te, bir haber yayınlattı. İşte o haberde şöyle deniyor: “Eğitimde çığır açacak bir reformun temelini, batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli sözcüklerin kullanımına yasak getirerek atan bakanlık”. “Şecaat arz ederken merd-i kıpti sirkatin söyler!” 

“Batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli kelimelerin!” denildiğine bakmayın, hiçbir batı dilinden gelen kelime yasaklanmamış ama, bizim bin yıllık kelimelerimiz, artık her şeyiyle bizim olmuş kelimeler yasaklanmış. O zaman bu bakanın yalanını ortaya çıkarmak için işin peşine düştük. Meğer bu konuda bir genelge varmış. Yasak 24 Ağustos 2001 tarihli genelgeye dayanıyormuş! Sonunda bu yazıya da ulaştık!

Aradan neredeyse 20 yıl geçti, bugünkü Millî Eğitim bakanımız “gençlerimiz Yunusların, Karacaoğlanların, Bâkilerin, Fuzulilerin, Mehmed Âkiflerin, Yahya Kemallerin, Ziya Gökalplerin diliyle konuşacak” diyor…

Buna ancak seviniriz. Fakat tecrübelerimiz şunu gösteriyor ki, Bakanlığın bürokrasisi kendi dilini dayatıyor ve türkçe öğretim sisteminde geriliyor.  
Yunusları, Karacaoğlanları, Bâkileri, Fuzulileri bir kenara bırakalım. Bunlar çoktan çocuklarımızın ulaşabildiği edebiyatçılarımız olmaktan çıkarıldı. Bu birinci safha idi. 2. Safhada ilk dönem Cumhuriyet edebiyatı gençler için anlaşılması güç bir alan haline geldi. Necip Fazıl’ı, Nazım’ı, Peyami Safa’yı, Tanpınar’ı, Kemal Tahir’i, Tarık Buğrayı kolaylıkla anlayamayan bir nesil yetişmeye başladı. Şimdi 3. Safhadayız.  Cumhuriyetin ikinci nesil edebiyatçıları da anlaşılmaz hâle geliyor…

Dil toprağımızı hızla kaybediyoruz. Toprağı aşındırılan, kelimeleri unutturulan ulu ağaçlar yavaş yavaş kuruyor! Bu erozyonu ancak eğitim sisteminde köklü tedbirler alarak durdurabiliriz!

23.06.2020 Karar

 
Etiketler: Dil, toprağını, kaybediyoruz!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
302 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
323 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
236 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
278 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
208 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
251 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
248 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
277 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
362 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
296 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
365 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
324 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
309 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
323 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
469 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
626 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
464 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
582 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
814 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
516 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
438 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
467 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
826 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
466 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
404 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
528 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
400 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
520 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
465 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
570 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
529 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
525 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
530 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
452 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
651 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
519 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
399 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
488 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
687 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
560 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
485 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
691 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
720 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
534 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
579 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
621 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
473 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
600 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
729 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
619 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
537 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
805 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
666 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
526 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
627 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
665 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
637 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
498 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
694 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
568 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
809 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
684 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1096 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
723 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
771 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
806 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
824 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
613 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
862 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
758 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
758 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
792 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1055 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
928 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
804 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
906 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
979 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
959 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1043 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1019 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
987 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
966 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1004 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1063 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
979 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1047 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1021 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
916 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1132 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1010 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
977 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
954 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1148 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2055 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1105 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1180 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1094 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1394 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1283 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1149 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1934 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1426 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1418 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1912 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1513 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1317 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1347 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1314 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1602 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1374 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1311 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1315 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1340 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1361 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
1721 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1450 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1575 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1904 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1567 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1767 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1828 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2153 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2190 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1560 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1587 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1313 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1601 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1428 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1553 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1430 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1504 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1545 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1457 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1466 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1342 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1617 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1423 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1660 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1483 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2260 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1637 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1739 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1591 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1703 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1645 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1631 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1742 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1571 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1638 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1831 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1720 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1621 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1735 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1726 Okunma.
Haber Yazılımı