Yazı Detayı
27 Ekim 2017 - Cuma 21:45 Bu yazı 1536 kez okundu
 
Cumhurıyete giden yol
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

         19. yüzyılda dünya kutuplaşmalara başlarken yükselen devletler, İngiltere, Fransa, Almanya, problemli olanlar; Osmanlı Devleti, Rusya, Avusturya -Macaristan imparatorluğu idi.

         Emperyalist ve sömürgeci olan, deniz aşrı ülkelerin zenginliğini yiyen devletler; hasta adama, yani Osmanlı devletinin topraklarına, zengin petrol kaynaklarına göz dikmişlerdi. Osmanlı coğrafyası İngiliz, Fransız, Alam, Rus casuslarıyla doluydu.

          Pertolel çalışan motorlu araçlar çoğaldıkça petrol gittikçe önem kazanıyor, “bir damla kan, bir damla petrole” eşdeğer tutuluyor, buna en büyük engel olan “Osmanlı Devleti yok edilmeli” fikri ağırlık kazanıyordu. Böylece bütün petrol sahaları, Alman, İngiliz ve Fransızlara kalacaktı.

         Osmanlı geri kalmıştı, parçalanarak pay edilmeliydi. Çünkü petrole giden yol imparatorluğun yo edilmesine bağlıydı        

         Okuma-Yazma:

         Dünyada bunlar olurken, Osmanlı devletinde durum ne idi. Devlet yönetimi sıkıntılıydı. Yönetici sınıf dünyayı kavramaktan uzak, adalet anlayışı kaybolmuş, okuma- yazma oranı düşük hatta kötü, Müslüman ahalide 0.6 civarında idi. Okullar, Medreseler görevlerini yapamıyor, çağa ayak uyduramıyordu. Toplam öğretmen sayısı 3000 civarında olup bunlarında 1500'ü Muallim Mektebi mezunuydu. Geriye kalanlar iptidai, rüştiye, idadi ve medrese çıkışlıydılar. İstanbul aydını; İstanbul’ un dışına çıkmamış, Anadolu’yu tanımıyordu. Onlar, İstanbul’un masalımsı ortamında nutuk çekiyorlardı.

         Duyun-i Umumiye:

         Ekonomik olarak bütün kaynaklarını, Duyunu Umumiye kontrol ediyor, gümrükler, madenler, limanlar,demiryolları, tekel ürünleri yabancıların elindeydi. Kapitülasyonlarla batılılar, milletin sırtına yapışıp, kene gibi kanını emiyordu. Osmanlı maliyesi, kuyumculuk ve sanat erbaplarının ekserisi gayri Müslim idi.

         Sağlık durumu:

         Hastaneler yok denecek seviyedeydi. Toplam 328 doktor ve sayıları çok az olan eczacılar faaliyetlerini sürdürmekte bunlarda genellikle, Ermeni, Rum veya Yahudilerdi. Sağlık adına bir şey yoktu. İlaç ve benzeri gereçler bulunamıyordu.

         Türk'üm Demekten Utanılıyordu:

         Devletin yükünü çeken, Anadolu Türklüğü ise perişandı. Çaresizdi. Asırların verdiği yanlış bilgilere göre "Etrak-ı bi idrak’ti". Cephede kahraman, yönetimde yoktu. Bunun en güzel örneği Ahmet Vefik Paşa’nın Bursa valisiyken bir köye geldiğinde yaşadığı olaydı. Paşa; bir kahveye uğrar. Kahvedekilere kimlerdensiniz şeklindeki soruya karşılık,  aldığı cevaplar ilginçtir. Bir kısmı Ermeni, bir kısmı Rum, diğerleri Yahudi olduğunu söyler. Kenarda yaşlı aksakalı ihtiyar gözüne ilişir. Dede, siz kimlerdensiniz? diye sorar. Dede utangaç tavırla "beyim bende Türküm" der. Paşa sorar, niçin böyle sessiz konuştun der. Cevaben bilmem ki der. Paşa bende Türküm deyince ihtiyar ağlamağa başlar, ya öylemi!  "Türk’ten paşa oluyormuş" diye hayretini belirtir.

           Ordu Komutanları:

           Ordu, meşrutiyetin ilanından sonra zayıflamış, yüzlerce komutan emekli edilmiş sonunda acıklı "Balkan Bozgunu" gelmişti. İstanbul muhacirlerle doluydu.

           1914’lerde ordunun başına Alman komutanlar geçmiş, sonumuzu hazırlamışlardı. Liman Van Sanders, Golç Paşa, Şellendor Paşa, Amiral Souchon gibiler ordumuzu sevk ve idare eder olmuştur.

            Anadolu Parçalanıyor:

            Yokluk, kıtlık, içinde birinci dünya savaşına girilmişti. Osmanlı; Galiçyada, Kafkaslarda, Yemende, Süveyş’te, Çanakkale’de, Kutul Amere’de yiğitçe savaşmış, destanlar yazmıştı. Fakat Almanlar yenilince, Osmanlıda yenik sayılmış, iki milyondan fazla şehit verilmiş, 4-5 milyon kilometre kare toprağını kaybetmiş, perişan bir haldeydi.

           "Talih zebun, düşman kavi, dostun olamadığı" anları yaşıyordu. Anadolu aç ve susuzdu. Tifo, tifüs kol geziyor, yetmezmiş gibi, Ermeni, Pontus ve Rum çeteleri, İngilizler, Fransızlar, Mandacılar, Anadolu’yu parçalama yolunda bir birleriyle yarışıyordu. Tek kelimeyle her şey, Türk milletinin aleyhine işliyordu.

            Bunların geçici olduğuna inanan bir avuç inanmış insan; Gazi Mustafa Kemal'in etrafında toplanarak, emperyalist güçlerle dişe diş bir mücadele verdiler.

           Cumhuriyet Yönetimi Kuruluyor:

           Anadolu yorgundu. Bitkindi. Lakin bağımsız olmaya yeminliydi. Bu ortamda Mustafa Kemal ve arkadaşları Kurtuluş Savaşın'ı başlatmış, Yunan'ı denize dökmüştü. Türk milleti artık millet olma şuuruna ermiş, sosyal, ekonomik ve askeri zorluklar aşılmış, Osmanlı İmparatorluğundan kalan borçlar ödenmeye başlamıştı. Yolu olmayan kasabaya yol, suyu olmayan şehre su götürülüyordu. Tüm bu yokluklar içinde Cumhuriyet kuruldu.

           Yatlarda, Katlarda, Uçaklarda Geçmişi Eleştirmek:

            Bugün kaloriferli dairede oturup, lüks arabalar sürerek, en iyi hastanede tedavi olan, uçakla yolculuk yapan, özel okullarda çocuklarını okutan, Bağdat caddesinde sürat yarışı yapan, lüks yatlarla denizlerde dolaşanlar ne olur 100 yıl öncesine gidin.! O zorlukları hayal edin. Anadolu insanını anlamaya çalışın. 5 kuruşunu, kurtuluş savaşına veren Mehmedi, çocuğu sırtında cepheye mermi taşıyan Ayşe nineyi, İki uçağı alıp orduya bağışlayan Erzurumlu Nafiz Kotan’ı hatırlayın. Ayakkabısız, aç, susuz savaşan Mehmetleri hatırlayın. 14 günde Afyon'dan yürüyerek İzmir’e ulaşan Kahraman Türk askerini hayal edin. O zaman belki Cumhuriyeti anlarsınız. Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının ne kadar zor bir işi başardıklarını anlarsınız. Evet, birazda Cumhuriyetin kuruluşunu düşünün!.

           Ders Çıkarmak:

            Elbette yapılanların hepsi iyi, güzel, doğru şeyler olmayabilir! Bu uğurda canlarda yakılmış, yuvalar yıkılmış olabilir, bize düşen bu olayları doğru anlamaktır.

           Ne olur bir günde rahatınızdan fedakarlık ederek o zor günleri düşünün, okuyun ve hatırlayın.

28 Ekim  2017 /  Erzurum

 

           

                                                                                                                                      

                                                                                       

 

 
Etiketler: Cumhurıyete, giden, yol,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
189 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
224 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
147 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
564 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
197 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
369 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
391 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
264 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
199 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
373 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
342 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
439 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
230 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
305 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
306 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
500 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
301 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
551 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
469 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
416 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
652 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
480 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
405 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
411 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
435 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
405 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
339 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
360 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
805 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
439 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
615 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
650 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
488 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
430 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
551 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
487 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
464 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
492 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
550 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
572 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
589 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
638 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
617 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
585 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
469 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
738 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1026 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
842 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
773 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
787 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1392 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
807 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1364 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1116 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
885 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
993 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1313 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1316 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
918 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1225 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1034 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1086 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1443 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1439 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1373 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1106 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1256 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1231 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1031 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1800 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1348 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1011 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1220 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1331 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1133 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1433 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1136 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1320 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2577 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1995 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1315 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1476 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1169 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1330 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1511 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1361 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1676 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2204 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1612 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1713 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1562 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1513 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1440 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1571 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1386 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1389 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1397 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1970 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1716 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1606 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1488 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2018 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1540 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1555 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1611 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1554 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1626 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1722 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1624 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1618 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1468 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1646 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1705 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1769 Okunma.
Haber Yazılımı