Yazı Detayı
22 Mayıs 2019 - Çarşamba 17:55 Bu yazı 138 kez okundu
 
Anadolu’dan önce Kudüs…
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Son yıllarda Türkiye’de hamaset muhtevalı bir Kudüs edebiyatı köpürtüldü. Kudüs bizim için yeni bir keşif olamaz.

Tarihimizin Kudüsü’nü bilmeden, İslâm tarihinde Türklerin rolünü dikkate almadan işi hamasete boğmanın, edebiyata bulamanın anlamı yok. Hayalî değil, gerçek Kudüs üzerinden konuşmamız gerekiyor. Bu tarih yok sayılarak, görmezden gelinerek yapılamaz.

Eğer Roman Diyojen yolunu kesmese idi, belki de Alp Arslan’ın asıl hedefi Kudüs’tü…

Malazgirt zaferinden bir yıl önce Uvak oğlu Atsız Kudüs’ü Fatımilerden aldı... Yani Selçuklular Anadolu’dan önce Kudüs’ü aldılar. İslâm dünyasının o zamana göre âcil bir meselesi yüzünden. Mısır Şii Fatimileri sünnî Abbasi hilafeti için tehlike teşkil ediyordu. Selçuklular da bunu bertaraf etmek istiyordu.

10 yıl önce Tuğrul Bey Abbasi hilafetini yok etmek üzere olan Büveyhileri mağlub ederek Bağdat’a girmişti. Halife Kaim Biemrillah Tuğrul beyi “dünya sultanı” olarak ilân etti. Bu İslâm tarihinde bir dönüm noktası...

İslâm dünyası 20. yüzyıla kadar Türk hanedanlı devletlerle gerçek anlamda bir barış dönemi yaşadı. Hindistan, Türkistan, İran, Türkiye, Mısır, Mağrib...İslâmın bereketli hilâli…Bu ülkelerdeki Türk hanedanlı devletler yönettikleri ülkelerin halklarını barış içinde bir arada yaşattılar.

Malazgirt zaferinden sonra Selçuklu süvarileri beş yıl içinde İstanbul’un burnunun dibine kadar gelmişti: Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik oldu. Bu gelişme Avrupa’nın haçlı seferlerine bahane teşkil etti. Hedef Kudüs gibi görünmekle beraber, esas yapılmak istenen bir hıristiyan yurdu olarak kabul edilen ve o zamana kadar müslümanlar tarafından fethedilemeyen Anadolu’yu kurtarmaktı.

Haçlılar Anadolu’yu kurtaramadılar, Selçuklu ordusundan kurtulan kılıç artıkları Kudüs’e ulaştı. Kudüs’te 90 yıllık bir haçlı işgali var. Bu işgali ortadan kaldırmak yerleşik halkın, hadi diyelim Arapların meselesi olmadı. Mahmud Zengi, bölgedeki Selçuklu atabeyi, bunu büyük bir ülkü olarak benimsedi. Bunun hem maddî hem de manevî altyapısını oluşturmaya azmetti. Onun fetih halinde Mescid-i Aksa’ya konulacak minberi hazırlattırması yüzyıllar süren bir sembolizm oluşturdu.

Kudüs’ü Haçlılardan kurtaran Selahaddin’i o yetiştirdi. 

Selahaddin Kudüs’ü kurtardı, fakat halefleri olan Eyyübî hükümdarlarından bu mukaddes beldeyi Haçlılara kiralayanlar çıktı! Eyyübileri yıkarak Mısır’a hâkim olan Türk memlûkler Kudüs ayağa kaldırdı.

Kudüs’ün güvenliğini tehdit eden bölgedeki haçlı kontluklarını haritadan silen de büyük Memluk sultanı Baybars’tır. Selahaddin’le birlikte Baybars’ın adı mutlaka anılmalıdır. Mescid-i Aksa’da Memlûk eli hâlâ en görünür olandır. Hem büyük yapıları ayakta tuttular hem de Harîmi yeni eserlerle bezediler.

Yavuz Sultan Selim, doğuda yeni bir güç olarak beliren Şah İsmail’i Çaldıran’da mağlub ettikten sonra güneye yöneldi ve Mercidabık zaferini kazandı. Zamanının en muktediri olan Memlûk devletinin sonu böylece göründü. Müslümanları bir bayrak altında toplamak isteyen Yavuz Haleb’i, Şam’ı aldı. Mısır’a doğru yürürken, 29 Aralık 1516’da az sayıda maiyeti ile, ki içlerinde Bitlisli İdris de vardı, Kudüs’e uğradı. Mescid-i Aksa’da namaz kıldı ve geçilmesi imkânsız görünen çölde yoluna devam etti.

Oğlu Kanun’î Süleyman, Kudüs’ü âdeta ihya etti. Ve Kudüs Osmanlılar için her zaman önemli bir belde olarak kaldı. Bu dönemde yapılan vakıflar hâlâ hizmet vermeye devam ediyor.

Bir asır önce, Osmanlılar Kudüs’ü İngilizlere karşı savunmak için neden yeterince direnç göstermediler? Kudüs’ün savunması orada yerleşik halkın desteği olmadan mümkün olamazdı. Yahudi devleti ortaya çıktıktan sonra yeniden canlandırılan ve büyük şöhret kazanan El-Fetih teşkilatı Osmanlıları Filistin’den çıkarmak için kurulmuştu. 

Halkın zihni Hüseyin’in kara propagandası ile karıştırılmıştır. Kötü örnek örnek değildir, fakat bilinmesinde fayda vardır: Türk ordusunda görevli üç yaralı Arap subayı Kızılhaç hastanesine getirilir, bunlardan biri “şimdi yaşasın İngiltere diye bağırabilir miyim” der. Hastanede çok sayıda yaralı Türk’ün olduğu bu yüzden dikkatli olması gerektiği hatırlatılınca, bunu önemsemediğini belirterek “Yaşasın İngiltere!” diye bağırır.

Kudüs’te Yahudi yerleşimi Osmanlıya isyan eden Hüseyin’in tasvibi ile mümkün oldu. Yahudî devletinin oluşumunda da Hüseyin’in oğlu Abdullah’ın (Ürdün emiri) tasvibi dikkatten uzak tutulmamalı.

Osmanlı ordusu “Medine Müdafaası”nı kime karşı yaptı?

Kudüs’ü savunsaydık, son tahlilde kime karşı savunacaktık?

 
Etiketler: Anadolu’dan, önce, Kudüs…,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
100 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
114 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
127 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
129 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
105 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
165 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
140 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
223 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
173 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
458 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
197 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
213 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
208 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
228 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
173 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
274 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
242 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
200 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
234 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
550 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
422 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
319 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
376 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
453 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
350 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
420 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
398 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
474 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
443 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
463 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
463 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
396 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
472 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
567 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
429 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
640 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
491 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
487 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
521 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
594 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
1463 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
620 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
683 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
560 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
870 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
782 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
683 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
1503 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
921 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
973 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
1366 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
970 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
803 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
779 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
804 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1119 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
836 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
740 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
833 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
723 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
835 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
977 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
958 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1022 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
1330 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
923 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1033 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1355 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
1613 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
1664 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1007 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1013 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
794 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1017 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
840 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
958 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
833 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1054 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
966 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
919 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
966 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
850 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
922 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
874 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1095 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
900 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
1695 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1075 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1099 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1025 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1099 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1123 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1080 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1106 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
994 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1130 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
1273 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1182 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1117 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1202 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1038 Okunma.
Haber Yazılımı