Cumartesi, 21 Ocak 2017

Uzun zamandır gazete yazısı yazmıyordum. Kış tembelliğini üzerimden atmak için baharı bir yazıyla karşılamak istedim.

 

Erzurum’da baharın müjdecisi olan bir-iki şey var ki onlar da görünmeye başladılar. Bunlar, toz ve çiriştir.

1- Buzun yerini alan toz. Karları eriten rüzgârla birlikte, hava da azıcık ısınınca yerlerin kuruması, tozun gözlerimizi çıkarmak istercesine savrulmasına neden oluyor. Bu toz, önlem alınmadığı müddetçe Erzurum’un değişmeyen kaderidir. Kurak iklim ve kış boyu buz üzerine atılan kum ve toprak tanecikleri neden oluyor bu toza. Geçen hafta çöllerden gelen tozun yağmur marifetiyle üzerimize çamur olarak yağmasına yapacak bir şeyimi z olamaz ama tozlu şehir olmak gibi bir kadere sahip olmayı değiştirmek, elimizde. Öyleyse nasıl?

İki çaresi var:

Biri kısa vadeli çözüm. Rüzgârlar başlamadan yapılacak olan bir genel şehir temizliği. Belediyeler tarafından, arazözlerle cadde ve sokakların yıkanıp atılan kum ve toz tanelerini şehrin dışına doğru atmak, geçici bir çözüm olarak kısa vadede etkili olur. Ama bununla tozdan ebediyyen kurtulamayız. Öyleyse uzun vadeli çözüm aramalıyız. Uzun vadeli çözüm ne?

Şehrimizdeki boş alanları çimlendirmek ve ağaçlandırmak. Kentsel dönüşüm adıyla yıkıp viraneye dönüştürülen şehrimiz, bu uygulamayla ihtiyacı olan tozdan fazlasına sahip oldu. Bu nedenle yıkılan yerlere ne yapılacaksa önceden planlayıp yıkar yıkmaz yerine yenilerini yapmak; yerine yeni binalar yapılması planlanmadıysa, buraları yeşillendirip şehrin nefes almasını sağlamakla şehrimizi uzun vadede tozdan kurtarabiliriz. Bunlar yine belediyelere düşen görevlerdir, ama şehrin sakinleri olarak bizlere düşen görevler yok mu? Elbette ki var. Biz de çimlendirme faaliyetlerine, ağaçlandırmaya katkıda bulunabileceğimiz gibi, elimize geçen her şeyi caddeye, sokağa atmayarak şehrimizin temiz görünmesine katkı sağlayabiliriz. Yani ‘bana ne’ mantığından kurtulup, şehrimize sahip çıkmalıyız.

2- Baharın Erzurum’daki diğer bir müjdecisi, manavlarda kendini gösteren çiriş ismi verilen doğal sebzedir. Çirişi gördüğünüzde anlayın ki Erzurum’a bahar geldi. Batı vilayetlerimizde bu hatırlatmayı enginar yapıyor. Erzurum’un enginarı yok ama çirişi var. Ancak eskiden Erzurum dağlarında karlar geç eridiği için çirişin manav ve tablalara dökülmesi geç olurdu, o zaman da anlaşılırdı ki bahar gelmiş. Erzurumlu eski hanımlar, kış için hazırlanıp tüketilen kavurmadan bir miktar ayırıp kilerlerde, telli dolaplarda saklarlardı. Çiriş tezgâha döküldüğü gün hemen alınır ve bu ayrılan kavurmayla derhal çiriş yemeği pişirilirdi. Belki de baharın müjdecisi olduğunu göstermek için eskiden “Çiriş, al kaşığı giriş!” diye bir tekerlememiz bile vardı. Şimdi o da unutuldu. Çirişi bilen Erzurumluların sayısı da giderek azalıyor. Birkaç yıl sonra belki manavlara o da gelmeyecek ve baharın gelip gelmediğini bile anlayamayacağız. Ama şimdi çiriş, baharın erken geldiği vilayetlerden geldiği için birkaç yıldır tezgâhlara erken dökülüyor. Dolayısıyla Erzurum’un gerçek baharı gelmeden bahara alışıyoruz.

3- Bilindiği gibi Erzurum’da bahar çok kısa sürer. Baharın bitişinin müjdecisi de kavak ağacıdır. Her nedense Erzurum ile kavak özdeşleşmiştir. Erzurum’un her köşesinde kavak ağacı görmek mümkündür. Çabucak açan kavak yaprakları, kavak yelleri neticesinde etrafa polen saçmaya başladığı

anda anlayın ki artık bahar sona ermiştir. Kavaklardan saçılan polenler de tozun etkisini gösteriyor. Birkaç hafta sonra bu polenlerle başbaşa kalacağımız aklıma geldikçe asabım bozuluyor. Çünkü alerjiye neden olarak hem nezle yapıyor, hem de gözlerimizi kızartıyor ve kaşındırıyor.

4- Eskiden Erzurumlunun en çok tanıdığı yeşilliklerden biri de ‘eşkın’dı. Şimdilerde ‘uşkun’ deniliyor ve oldukça faydalı olduğu söyleniyor. Yakında baharın bir başka müjdecisi olarak onu da tablalarda görmeye başlarız.

Eee, Erzurum’da bahar dediğin nedir ki hepsi hepsi birkaç haftalık kısa bir macera. Yakında Nisan yağmurları, Mayısın şırşırları, yani kırk İkindiler başladı mı anlayın ki artık yaz gelmiştir.

Tozsuz ve polensiz bahar dileklerimle…

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

EYOF 2017 Erzurum


Takip Et