Pazartesi, 27 Şubat 2017

      Kutadgu Bilig, Türkler Müslüman olduktan sonra, 1069/1070 yılında yazılan ilk Türkçe eserdir. Yusuf Has Hacib, bilinen tek eseri olan bu kitabında diyaloglarla hükümdar ve vatandaşların mutluluğunu artırmak için neler yapılması gerektiği gbi önemli konulara değinmiştir. Burada semboller kullanılarak, bazılarına göre hükümdarlara doğru yolu göstermek için bir siyasetname, bazılarına göre ise felsefi bir metin düzenlenmiştir.

     Kutadgu Bilig şimdiye kadar dili ve kaynakları, yani esinlendiği ülke, görüş ve dinler açısından çok araştırıldı. Ancak biz, bu konular üzerinde durmayacağız. Aruz vezniyle ve mesnevi tarzında yazılmış böyle bir eser vardır, önemlidir ve gerçektir. Kutadgu Bilig günümüze ne taşıyor? Günümüz sorunlarına ışık tutabilir mi? Bunlar üzerinde durma zamanı geldi geçiyor. Konuşmamızda Yusuf Has Hacib’in adalet anlayışı üzerinde durmaya çalışacağız.

     Kutadgu Bilig, yazarına has Hacib’lik ünvanı getirmiş, Yusuf, Has Hacib olmuştur. Yani kitaptaki nasihatlerin o sırada tahtta bulunan hükümdara yeterince tesir ettiği söylenebilir.

      Eserde öncelikle, bilgiyi merkeze alan bir devlet modeli sunulmaktadır. İyilik ve danışma önemlidir. Kuralların ve kurumların meşruiyeti için adalet ve akıl esastır. Doğruluk, eşitlik, iyilik gibi erdemler üstündür. Eserde konular devlet yönetenlerin diyalogları aracılığıyla işlenmiştir. Devlet yöneticilerinin en önemli görevi kanun yapma, asayişi sağlama, iktisadi istikrarı korumadır.  

     Önemli olan, bir işe başlamadan önce iyice düşünmek ve başkalarına danışmaktır. İyiliğe ulaşmak için danışma gereklidir. Kitap özellikle dört kişi arasında geçen ikili sohbetlerden oluşmaktadır. Bu karşılıklı görüşmeler de sakin, oldukça eşit ve demokrat bir hava yaratmaktadır.

     Kağanın gücü töre (kanun) ile sınırlıdır, günümüzdeki “hukuğun üstünlüğü” manasına gelir. Bu da kuvvetler ayrılığı ilkesini çağrıştırmaktadır. Yönetilenlerin hakları korunmalıdır.

     Kutadgu Bilig’deki adalet fikri, bilgelik temelli töre hukukuna dayanmaktadır. Temelde adil bir hukuk devleti önerilmektedir, Kağan, adaleti düzenleyendir, haksızlıkların önlenmesini sağlayacak tedbirleri alan kişidir. Önce hükümdar dürüst ve adil olmalıdır. Refahın hakça paylaşımı huzur için gereklidir. Herkese eşit davranılması gerekir. Yusuf has Hacib adil bir düzen kurma yolunda çabalayan bir devlet adamı olarak Kutadgu Bilig’i yazmış. Bunun temeli, iyi insan olmak ve çevresine iyi davranmak. Bin yıl kadar önce yazılan bu değerli eser, her incelendiğinde farklı meseleleri açıklama yolunda ipuçları veriyor. Yusuf Has Hacib, gününün meselelerine çözüm getirirken evrensel ilkelere dayandığından gerçekte asırlara meydan okumuş, (konumuz dışında kalan kadın ve çocuk eğitimi hariç) her dönem geçerli bir eser yazmış oluyor.

     İdare eden ve edilenler kendilerine düşen görevleri düzgün bir şekilde yaparlarsa bilimin de ışığında ilerleme, gelişme ve mutluluk sağlanacaktır. İyilik önemlidir ancak kötülük yapan da karşılığını bulmalıdır. Toplumda genel ahlak, iyilik ve danışma kavramlarının gerçek manada işlerliği, demokrasi ve adalet fikirlerinin güçlenmesini sağlayacaktır.  Adalet olmazsa gök çöker, devlet yıkılır.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile



ANKET

BAŞKANLIK REFERANDUMUNDA KARARINIZ NE OLACAK?

Takip Et

Reife Frau Porno porno porno escort eskişehir malatya escort şişli masaj salonu rokettube porno escort malatya